Τρίτη, 17 Ιουλίου 2012

Κανίβαλοι, ε κανίβαλοι!


«Όσα κοστίζουν μια δραχμή,
για άλλους κοστίζουν μια ζωή.
Δεν είναι κρίμα;» 
- Σ. Μάλαμας

Πριν δύο μήνες, και με αφορμή την αυτοκτονία του Δημήτρη Χριστούλα, είχα γράψει:

«Δεν γνωρίζω ούτε εγώ, ούτε εσύ τι περιτριγυρίζει το μυαλό ενός ανθρώπου που αυτοκτονεί. Ασχέτως του τι γράφουν τα σημειώματα αυτοκτονίας, οι συνθήκες, αλλά και οι ψυχικές διαδικασίες που οδηγούν κάποιον άνθρωπο στην αυτοκτονία, είναι πολύ πιο σύνθετες από τις κλασσικές τσιτάτες παπαριές των «αγανακτισμένων», «δενμπληρωνάδων», και λοιπών επαναστατών της Αυγουστιάτικης ξαπλώστρας. Αν μη τι άλλο, από σεβασμό στον νεκρό και μόνο, κράτα τα τσιτάτα για την πάρτη σου. Μην μονοπωλείς την ανθρώπινη αξιοπρέπεια με τον ίδιο τρόπο που οι «Καμένοι Έλληνες» μονοπωλούν τον πατριωτισμό.»

Οι μέρες πέρασαν, κάποια στατιστικά για αύξηση των αυτοκτονιών βγήκαν στη φόρα και ο ελληνικός δημόσιος λόγος επέστρεψε στην παλιά καλή συνήθεια του ξεκατινιάσματος, άνευ κοινώς αποδεκτής βάσης. Δηλαδή, οι αλλοπρόσαλλες ιαχές για χάρη των ιαχών και όχι της πραγματικής ανάλυσης των γεγονότων.

Υπάρχουν δύο όψεις στην προσέγγιση μίας αυτοκτονίας. Η μία είναι η επιστημονική, αυτή δηλαδή που μελετάει στατιστικά συμπεράσματα, κλινικές, νευρολογικές και κοινωνιολογικές έρευνες, και η άλλη είναι η πιο «ανθρώπινη», αυτή δηλαδή που βάζει το συναισθηματικό και ψυχικό παράγοντα στην όλη εξίσωση. Το να προσπαθεί κανείς να διαχωρίσει αυτές τις προσεγγίσεις, είναι σα να προσπαθεί να διαχωρίσει την τεχνοτροπία ενός έργου τέχνης από την αίσθηση που δημιουργεί αυτό στον θεατή. Μπορείς να αναλύσεις είτε το ένα είτε το άλλο, αλλά στο τέλος για την πληρέστερη περιγραφή του έργου, θα πρέπει να αναλύσεις και τα δύο.

Πριν περίπου 7 χρόνια, αυτοκτόνησε ένας συμμαθητής που ήξερα από το Δημοτικό. Δεν έμαθα ποτέ τις πραγματικές αιτίες ή για την ακρίβεια δεν έμαθα ποτέ τι σκέψεις έκανε ακριβώς την ώρα που έριξε το σάλτο από την ταράτσα. Την αλυσίδα των ψυχικών γεγονότων που τον οδήγησαν εκεί, μπορώ να την υποψιαστώ, αλλά ακόμα και τότε, δεν τολμούσα ούτε στον ίδιο μου τον εαυτό να καταλήξω σε ένα συμπέρασμα. Αν ένας δημοσιογράφος έκανε έρευνα, θα τον περιέγραφε με τα γνωστά κλισέ των ΜΜΕ... «Χαμογελαστός, με αρκετά λεφτά, όμορφος άντρας και πολλά ενδιαφέροντα». Και θα έπεφτε διάνα. Πάνω κάτω έτσι ήταν. Το κενό που μένει στην σκέψη μεταξύ αυτού του είδους ανθρώπου και την αυτοκτονία, είναι κάτι που τα ΜΜΕ ξέρουν καλά πώς να πουλήσουν, αφήνοντας τον θεατή να απορεί και να προσπαθεί να βγάλει άκρη. Και αυτό το κενό μπορεί πολλές φορές να εξηγηθεί επιστημονικά, αλλά για έναν δημοσιογράφο, αυτό δεν θα ήταν επικερδές. Θα κατέστρεφε τον συναισθηματισμό και τα οποιαδήποτε παράγωγα αυτού, που στην τελική πουλάνε καλύτερα.

Τη σημερινή περίοδο, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η αυτοκτονία,  εκτός από δημοσιογραφική, προσφέρεται και για πολιτική εκμετάλλευση. Και επειδή στο τέλος, που να χτυπιόμαστε όλοι κάτω, ποτέ δεν θα μπορέσουμε να μάθουμε την ακριβή αλυσίδα γεγονότων που οδήγησαν έναν άνθρωπο στην αυτοκτονία, προτιμούμε την εύκολη λύση της συναισθηματικής ανάλυσης αντί του συνδυασμού συναισθηματικής και επιστημονικής.

Μπορεί μία οικονομική κρίση να είναι υπεύθυνη για μία αυτοκτονία; Μπορεί ναι, μπορεί και όχι. Αν ίσχυε το «ναι» 100%, τότε σε μία παγκόσμια κλίμακα θα έπρεπε να βλέπουμε τις φτωχές χώρες πρώτες στη λίστα αυτοκτονιών, ανεξαρτήτως φύλου. Τελικά όμως έχουμε μία ανάμεικτη εικόνα και μάλιστα με τους άντρες να αυτοκτονούν σε πολλαπλάσιο ποσοστό σε σχέση με τις γυναίκες. Αν ίσχυε το «όχι» 100%, τότε θα έπρεπε να εξηγήσουμε την εντυπωσιακή άνοδο των αυτοκτονιών στη χώρα μας τους τελευταίους μήνες. Και στην τελική ποια αυτοκτονία έχει μεγαλύτερη «αξία»; Αυτή που γίνεται λόγω οικονομικής κρίσης, ερωτικής απογοήτευσης, διπολικής διαταραχής ή αποτυχίας στις πανελλαδικές; Ποιος είναι αυτός ο σούπερ ξερόλας που θα μας φορτίσει όλους τόσο πολύ συναισθηματικά ώστε να δίνουμε διαφορετική βαρύτητα σε κάθε μία από αυτές τις περιπτώσεις;

Δεν μου κάνει τόσο εντύπωση, που οι αυτοκτονίες έγιναν ξαφνικά αγαπημένο θέμα κοινωνικού αντίλογου. Ίσα ίσα που θα ανησυχούσα αν ένα τόσο συναισθηματικά φορτισμένο φαινόμενο πέρναγε ανέγγιχτο από το νεοελληνικό μας τρόπο επικοινωνίας. Εντύπωση μου κάνει η ευκολία με την οποία μιλάμε για αυτό το ζήτημα. Πως καταρρίπτουμε την επιστήμη, ή τον ίδιο τον άνθρωπο για χάρη των επιχειρημάτων μας. Πως μιλάμε με τόση σιγουριά για ένα τόσο προσωπικό και σύνθετο θέμα όπως η αυτοκτονία λες και έχουμε τη διπλή ιδιότητα ενός νευροψυχολόγου και ενός γονιού του οποίου το παιδί αυτοκτόνησε.

Αφήστε τους νεκρούς στην ησυχία τους. Υπάρχουν πεδία αντιπαραθέσεων για πολιτικά, ιδεολογικά, ανθρώπινα και επιστημονικά ζητήματα μακριά από τον «ζωτικό» χώρο της αξιοπρέπειας και του σεβασμού που θα έπρεπε να δείχνουμε απέναντι στους αυτόχειρες. Επιστρέψτε στην προσπάθεια να διαφωνείτε με σοβαρή επιχειρηματολογία και αφήστε τους κανιβαλισμούς στην άκρη. Όλοι στην ίδια κοινωνία ζούμε και όλοι λίγο πολύ, αντιμέτωποι με τις ίδιες δυσκολίες και ανησυχίες βρισκόμαστε.


15 σχόλια:

  1. Τι βροντάς την πόρτα Ελληνάκι μου, κουφοί είναι οι άνθρωποι... ή μάλλον, να αναθεωρήσω, μια που όχι μόνο δημοσιογράφοι αλλά και διανοούμενοι των μπλογκ κλαίνε δάκρυα οργής κατά των κακών τραπεζιτών για χάρι του αυτόχειρα που ο δυστυχής έπαιρνε μόνο 1.500 Ευρώ τον μήνα σύνταξη και θυσιάστηκε για την πατρίδα του δίνοντας πρώτος το παράδειγμα της αρμόζουσας στρατηγικής στον ...πόλεμο αυτό... και τίναξε τα μυαλά του στον αέρα...

    Όπως έχεις γράψει συνέχεια, και όπως γράφω κι εγώ συνέχεια, ένα πράμα που θα μπορούσαμε να εισάγουμε στην Ελλάδα σε μεγαλύτερες ποσότητες είναι η αίσθηση προσωπικής ευθύνης -κάτι σαν "όρχεις" της ψυχής, είτε για αγοράκια είτε για κοριτσάκια. Διότι άνευ αυτών των μεταφορικών "όρχεων" όταν κάποιος τοποθετείται στην άρνηση της προσωπικής του ευθύνης για την κοινωνία του, και αισθησιάζεται με ονειρώξεις όπου το σύστημα τον καταπιέζει, ένας αυτόχειρας είναι η καλύτερη δικαιολογία που μπορεί να βρει για να αποδείξει ότι δεν ευθύνεται ποσώς ο ίδιος για το κατάντημα του καραγκιόζ μπερντέ του.

    Να δεις που αν υπήρχαν περισσότεροι "όρχεις" στην Ελλάδα δεν θα υπήρχε αφορμή για την ανάρτησή σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Πόσα σου σκάει η τρόικα θα μας πείς? τώρα που έφυγε ο γιωργάκης συνεχίζεις να πληρώνεσαι? ο 85χρονος που πήδηξε σήμερα ρε γελοίε άκουγε πολλά για τις αυτοκτονίες? αφού τα περιστατικά θάβονται στα κανάλια και το 80% των ανθρώπων απο εκεί ενημερώνονται, πόσο τυχαίο είνια ρε οτι εσύ και η ΑΛ ΣΑΧΛΉ γράψατε παρόμοιας μαλακίας αρθρο αμέσως μετά τη δημοσιότητα που πήρε μετά απο καιρό η αυτοκτονία του γιατρού?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. 1.000.000 το μήνα. Ναι. Δεν ξέρω. Προφανώς καθόλου.

      Διαγραφή
  3. Ελληνάκι σε αυτό το ποστ λαϊκίζεις επικίνδυνα. Άποψη έχεις αλλά έχεις και επιρροή και ως εκ τούτου ευθύνη για την άποψη που εκφέρεις. Η προτροπή σου "Αφήστε τους εχθρούς στην ησυχία τους" ισχύει το ίδιο και για 'σένα που τους κανιβαλίζεις εδώ.
    Αστοχία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αχαχα εχθρούς αντί για νεκρούς! Γλώσσα που λανθάνει...ουτε ένα copy paste δεν κάνει!

      Διαγραφή
    2. Δεν με βοηθάς όμως. Σε ποιο σημείο ακριβώς τους κανιβαλίζω;

      Διαγραφή
    3. Ελληνάκι για να γίνω κατανοητή πρέπει να ορίσουμε κώδικες κοινούς επικοινωνίας. Για να γίνει αυτό θα έπρεπε να προηγηθεί ένας τεράστιος χρονοβόρος διάλογος μεταξύ μας, για να βάλουμε κάτω τις λέξεις και το εννοιολογικό και σημασιολογικό και συγκινησιακό φορτίο τους και να συμφωνήσουμε αρχικά πως τις αντιλαμβανόμαστε με τον ίδιο τρόπο. Για να μιλάμε και να καταλαβαίνουμε το ίδιο θέλει αγώνα.
      Όταν διαβάζω κάποιον για την άποψή του δεν το κάνω αποκομμένη από τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις μου. Κι εσύ δεν γράφεις αποκομμένος από αυτά επίσης. Γι΄αυτό και είσαι προσφιλής. Προσπαθείς να επιχειρηματολογείς και είσαι έτοιμος να αλλάξεις γνώμη, αν υπάρχει πιο λογικοφανές επιχείρημα όπως λες κάπου αν θυμάμαι καλά. Αυτό στα μάτια μου σε κάνει πολιτισμένο άνθρωπο.
      Αν λοιπόν ορίσουμε ως κοινό τόπο πως ότι στηλιτεύουμε αναπαράγοντάς το, το ενισχύουμε και πετυχαίνουμε το εντελώς αντίθετο από το επιθυμητό αποτέλεσμα, από εκεί ειδομένο το ποστ σου είναι άστοχο.
      Όσοι έγραψαν και γράφουν προσπαθώντας να ερμηνεύσουν την αύξηση των αυτόχειρων στη χώρα της Κρίσης, κανιβαλίζουν.
      Η μνήμη των νεκρών, που για τους περισσότερους είναι ιδεοληψία αν τους ζητήσεις να σου πουν τι κατάλαβαν, είναι η ζωή που επέλεξε ο άλλος πριν εγκαταλείψει το μάταιο τούτο κόσμο.
      Ό,τι και να σε οδήγησε στο θάνατο, όσο ανάξιο ή άξιο λόγου ήταν και αν ακόμα είναι ο πιο άχρηστος από όλους τους θανάτους που θα μπορούσες να διαπράξεις, σου στέρησε τη ζωή. Τη ζωή στην οποία μπορούσες να είσαι άνθρωπος σκεπτόμενος ή μη, πολίτης ενεργός ή όχι, αγωνιστής με μπέσα ή αδίστακτος, γονιός τυχαία ή κατά βούληση...
      Αυτά...και σόρρυ για το συγκινησιακό σχόλιο. Γυναίκες, τι περιμένεις!

      Διαγραφή
    4. Μα συμφωνούμε σε όλα. Σε ρώτησα πού ακριβώς κανιβαλίζω, και αν κατάλαβα καλά, θεωρείς ότι προσπαθώ να ερμηνεύσω την αύξηση των αυτόχειρων. Μα αυτό ακριβώς κράζω!

      Διαγραφή
    5. Σε όσα γράφεις σχετικά με την αποσύνδεση του ποσοστού αυτοκτονιών με την ελλαδική κρίση, συμφωνούμε.
      Δεν συμφωνούμε με την επιλογή να θίξεις τέτοιο θέμα και να το αναλύσεις πολιτικά, ιδεολογικά, κοινωνικά. Να το αναπαράγεις κοινώς. Ο λαϊκίστικος δημόσιος λόγος που εκπορεύεται από τις "παράπλευρες απώλειες" που στην προκειμένη δεν είναι αριθμοί αλλά ανθρώπινες ζωές.
      Λέω πως η στηλίτευση τέτοιων φαινομένων είναι επικίνδυνη γιατί ο λόγος που μπορεί να αναπτυχθεί και η επιχειρηματολογία δύσκολα δεν θα πάρει δημαγωγικό χαρακτήρα. Και δημαγωγικά θα λειτουργήσει η Ιστορία αργότερα.
      Και ένα παράδειγμα: αν δεν το είχες κάνει θέμα δεν θα έβρισκα όλους τους επιτήδειους για να εκτεθώ σε άλλες αληθοφανείς, λογικοφανείς ερμηνείες του φαινομένου και να πέσω (ίσως) στην παγίδα της προπαγάνδας. Θα μου πεις ευθύνη σου είναι να ακονίσεις την κρίση σου, αλλά αυτό δεν θα ελαττώσει τη δύναμη και την ευθύνη σου εδώ.
      Ελπίζω να απάντησα τώρα καλύτερα στο ερώτημά σου, γιατί κινδυνεύουμε να γίνουμε γραφικοί!
      Ευχές!

      Διαγραφή
    6. Μα ακριβώς το ίδιο πράγμα λέμε. Θίγω το καθεαυτό θίξιμο του θέματος! Μάλλον όμως μας διαφεύγουν οι κοινοί κώδικες επικοινωνίας όπως προανέφερες και ο κίνδυνος γραφικότητας όντως μεγαλώνει :)
      Καλησπέρες.

      Διαγραφή
    7. Sorry to intrude, αλλά "Θίγω το καθεαυτό θίξιμο του θέματος!" δε στέκει. Αν δεν θέλεις ο κόσμος να σκέφτεται κόκκινες μπάλες, δεν του λές "Μη σκεφτείς μια κόκκινη μπάλα" γιατί αυτό ακριβώς θα του περάσει από το μυαλό. Αλλά ούτε του λές "Μη μιλάς για κόκκινες μπάλες σε άλλους", γιατί πάλι αυτό θα περάσει από το μυαλό όποιου το διαβάσει.
      Γενικά, δε γίνεται να θίξεις το θίξιμο του θέματος Χ χωρίς να αυξήσεις το "θόρυβο" γύρω από το Χ.

      The only winning move is not to play.

      Διαγραφή
  4. είναι η φτωχοποίηση ηλίθιε, η απώλεια κεκτημένων, η έκλειψη της ελπίδας, το σόκ της απότομης κοινωνικής καθόδου μαζί με όλους τους μηχανισμούς ενοχής που παρήγαγε το "δημοκρατικό" μας σύστημα, (όλως τυχαίως ένα ακόμα άρθρο σήμερα μετά την ηχηρή αυτοκτονία του γιατρού απο τον γνωστό Neoliberal χώρο που μας καλεί είτε να το βουλώσουμε είτε να αφήσουμε τους ειδικούς να μιλήσουν, μάλλον ο Βενιζέλος κρατάει χορτάτους τους ιντερνετικούς του Γιωργάκη)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Λένε οτι η απελπισία, η ακραία απελπισία μπορεί να σε κάνει να προβείς σε πράξεις τις οποίες -πιθανότατα- να μετανοιώσεις προτού ολοκληρώσεις.
    Σίγουρα ο αυτόχειρας δεν είναι ευτυχισμένος άνθρωπος. Μπορώ να σου πω οτι, αντιθέτως, έχει ΑΠΟΛΥΤΗ επίγνωση της δυστυχίας του. Βλέπει μόνο κλειστές πόρτες. Δε μπορεί να φανταστεί τον εαυτό του να επιβιώνει. Είναι μεγάλο πρόβλημα αυτό. Μερικές φορές δεν φταίει καν αυτός. Είναι μέχρι και γονιδιακό το πρόβλημα (μου έχει τύχει οικογένεια στην οποία η κατάθλιψη είναι κληρονομική. Πολύ τραγικό να κουβαλάς ένα πρόβλημα που δεν είναι καν δικό σου).
    Κάποιες φορές επίσης είναι ένα θανατηφόρο κοκτέηλ από δυσάρεστες καταστάσεις (έχασα τη δουλειά μου, έχασα ταυτόχρονα το σπίτι μου και την οικογένειά μου, αφού χώρισα, έχασα τη μάνα μου και έχω μείνει άστεγος, ενώ ταυτόχρονα είμαι πολύ ευαίσθητος).

    Ο λαϊκισμός που διάβασα πάρα πάνω, δε με βρίσκει σύμφωνη. Αυτή τη λέξη κοντεύουμε να την κάνουμε καραμέλα. Όταν ακούω κάποιον να κατηγορεί κάποιον οτι λαϊκίζει, μου θυμίζει σήριαλ της Βουλής των Ελλήνων

    χάρηκα που σε διάβασα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. οσον αφορα το

    "αν η φτωχεια ηταν το αιτιο, τοτε οι φτωχες χωρες θα ηταν ποσοστιαιως πρωτες"

    .....

    Δεν παει ετσι...Πολυ κουραστικη\απλουστευτικη καραμελα!

    Κατα τη γνωμη μου, δεν ειναι η φτωχεια ως φτωχεια..Ειναι η φτωχοποιηση και ειδικοτερα η αποτομη και επιθετικη φτωχοποιηση, που γεννα απογνωση και αισθηση ανικανοτητας και απαξιωσης, σε μια καταναλωτικη πραγματικοτητα

    Αλλο το να μην ειχες ποτε τιποτα και αλλο το ξαφνικα να χανεις τα παντα..

    Και δεν μιλαμε για τζογαδορους..

    Μιλαμε για μικρομεσαιους και συνταξιουχους, που επειδη ζουν σε ενα διαλυμενο κρατος και σε μια κοινωνια διαβρωμενη, θα πρεπει, ξαφνικα, να ενοιωσαν τοσο ανημποροι και απομονωμενοι που κυριολεκτικα τρελαθηκαν

    Οι τασεις καταθλιψης και αυτοκτονιας μπορουν αν υπαρξουν και ως αυτονομες παθολογιες αλλα τα κοινωνικο/οικονομικα αδιεξοδα μπορουν δυστυχως να λειτουργησουν και καταλυτικα η ακομα και γεννησιουργα προς αυτες

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...