Intermission #75 (4 years edition)

Χρόνια τώρα (αν με παρακολουθείς) εξυμνώ την πολιτισμένη πλευρά του ανθρώπου. Τον ορθολογισμό αντί του ενστίκτου. Του πνεύματος αντί του ερπετού. Του διαλόγου αντί της απαξίωσης. Του αμοιβαίου συμβιβασμού αντί της σύγκρουσης. Όμως, εγώ, εσύ, όλοι οι άνθρωποι, έχουμε ισχυρούς δεσμούς με τα πρωτογενή μας συναισθήματα και ένστικτα. Τον έρωτα, το πάθος, την οργή, τη συμπόνια, την απώλεια. Τη χαρά της δημιουργίας και το φόβο του θανάτου. Όσο και αν μεγαλώνουμε, όσο και αν καλλιεργούμε το πνεύμα και το πολιτισμένο στοιχείο μας, τόσο συνειδητοποιούμε ότι μπροστά στα ένστικτα και τα πρωτογεννή εξελικτικά στοιχεία του DNA μας, πολλές φορές είμαστε ανύμποροι να επιβληθούμε.

Τέτοιες στιγμές, εγώ προσωπικά τις απολαμβάνω. Όχι ότι μου δημιουργούν εύθυμα ή χαρούμενα συναισθήματα απαραίτητα, αλλά μου προκαλλούν θαυμασμό για τον άνθρωπο. Για το βάθος και το εύρος του μυαλού και του σώματός του. Γενικά. 

Τέτοιες στιγμές είναι πολύ έντονες σε κηδείες ή σε νοσοκομεία. Είναι απίστευτη η «χώρα» του νοσοκομείου! Οι ασθενείς, οι επισκέπτες, αυτοί που είναι απλά περαστικοί, οι πιο μόνιμοι. Αυτοί που μπαίνουν σε ένα κρίσιμο χειρουργείο και δεν γνωρίζουν πώς και αν θα βγουν έξω μετά από αυτό. Η αίσθηση στους διαδρόμους. Η απόλυτη απομόνωση από τον έξω κόσμο και την επικαιρότητα. Η παύση του χρόνου. Τα χαμηλωμένα βλέμματα και όλες αυτές οι εκατομμύρια σκέψεις που πλημμυρίζουν τις αίθουσες. Λύπες, ελπίδες, σιωπές, βαθιές σκέψεις, απελπισίες, αναμνήσεις. Όλα αυτά που πηγάζουν από τον πρωτόγονο φόβο του θανάτου. Αλλά ταυτόχρονα και ο θρίαμβος του ανθρώπινου πνεύματος. Της επιστήμης. Ο άνθρωπος που βοηθά τον άνθρωπο.

Και δίπλα σε όλον αυτό τον μελαγχολικό και θανατικό αχταρμά, σε μια-δυο πόρτες απόσταση, μπορεί να βρίσκεται ένας άλλος χρωματισμός. Η χαρά της δημιουργίας. Το μαιευτήριο. Πλημμυρισμένο από αχνά, ψιλά κλάματα και χαρούμενους ανθρώπους.

Έχοντας βρεθεί στην πρώτη «χώρα», τη σκοτεινή, πολλές φορές και για διάφορους λόγους, πριν τέσσερα χρόνια ακριβώς σαν σήμερα, 13 Δεκεμβρίου του 2011 (ή 13/12/11 για τους λάτρεις των αριθμο-συμπτώσεων), βρέθηκα στο δεύτερο. Το πολύχρωμο και το δημιουργικό. Ως νέος πατέρας, που ένα μήνα μετά δεν άντεξε και μοιράστηκε τα «χρώματά του», στο ίδιο αυτό ιστολόγιο που σήμερα νεκραναστήθηκε πάλι για λίγο για μία μόνο ανάρτηση. Έτσι απλά για να υπάρχει γραμμένο στο χρόνο, μαζί με όλα τ'άλλα.

Διότι, όσες πολιτικές αναλύσεις και αν γίνουν, όσο και αν καταριόμαστε τη μοίρα μας για αυτή τη χώρα, που της έμελε να κατοικείται από αυτή την κοινωνία, από αυτά τα στραβά, τα ανήθικα και τα άδικα στοιχεία, που βρίζουμε όλη μέρα και που δυσκολεύουν την ανάσα μας και τα όνειρά μας, τα ένστικτα και τα πρωτογεννή συστατικά μας παραμένουν τα ίδια. Σε οποιαδήποτε χώρα και αν μένουμε. Είμαι σίγουρος ότι αυτή η εγκεφαλική και συναισθηματική μεταμόρφωση που συμβαίνει στιγμιαία μέσα σε έναν άνθρωπο που ξαφνικά γίνεται γονιός, βιώνεται ακριβώς το ίδιο σε όλη την ανθρωπότητα. Και φυσικά, τα κοινωνικά κατάλοιπα που σέρνει ο καθένας μέσα του, τον επηρεάζουν στην καθημερινότητά του, στη συμπεριφορά του και τον τρόπο σκέψης του. Σίγουρα τον επηρεάζουν στον τρόπο που επιλέγει να υποστηρίζει και να μεγαλώνει το παιδί του. Αλλά, το ίδιο σίγουρα αναπτύσσει ξαφνικά έναν περίεργο δεσμό με έναν καινούργιο άνθρωπο που τον ακολουθεί συνεχώς μέχρι τον θάνατό του.

Ο δεσμός αυτός, που δεν μπορείς να περιγράψεις ούτε στο ελάχιστο σε κάποιον που δεν τον έχει, που είναι το βασικό συστατικό για την επιβίωση του είδους, που καλλιεργεί τις νέες γενιές, που από ψυχολογικές θεωρίες ερμηνεύεται και ως εξιλέωση για τον διακαή πόθο του ανθρώπου να μείνει αθάνατος, είναι ένας δεσμός που σημαδεύει και που μεταμορφώνει. Με διάφορους τρόπους.

Κυρίως όμως, βάζει ξαφνικά ένα τεράστιο φίλτρο στις αποφάσεις και τις σκέψεις σου. Στον τρόπο που πορεύεσαι και βιοπορίζεσαι, αλλά και στην οπτική που αρχίζεις να έχεις απέναντι σε άλλους ανθρώπους. Όλοι ξαφνικά αποκτούν την ιδιότητα «παιδί κάποιου», και αρκετοί γίνονται «γονείς κάποιου». Και αυτό καταπραϋνει και ξαναφιλτράρει εκ νέου τον τρόπο που αντιμετωπίζεις άλλους ανθρώπους. Ειδικά για μένα που ανέκαθεν οι άνθρωποι αποτελούσαν ένα προκλητικό μυστήριο για εξερεύνηση.

Η ηλικία των τεσσάρων είναι αρκετά σημαδιακή. Είναι η ηλικία που το μωρό, το νήπιο αρχίζει και βγάζει συνειδητά, προς τα έξω, τον χαρακτήρα που διαμορφώνει. Βλέπεις έναν άνθρωπο να πλάθεται, να δημιουργείται και να μεγαλώνει με γρήγορους ρυθμούς. Αρχίζεις και νιώθεις ότι η ενστικτώδης προσκόλλησή του πάνω σου, γίνεται πιο συνειδητή. Σου απλώνει το χέρι επειδή θέλει και νιώθει ότι χρειάζεται τη βοήθειά και τη στήριξή σου. Όχι επειδή προστάζει η φύση το υποσυνείδητό του. Σε ακούει και σε παρατηρεί με προσοχή. Όχι πλέον από μιμιτισμό, αλλά επειδή θέλει να μάθει και να ρουφήξει όση περισσότερη γνώση και πληροφορία αντέχει. Για να τα ανακατέψει με τα δικά του χαρακτηριστικά, τις δικές του εμπειρίες και να δημιουργήσει άλλον ένα μοναδικό ανθρώπινο χαρακτήρα. Αρχίζει να σε θεωρεί υπόδειγμα ανθρώπου, συμπεριφοράς, ομιλίας, κοινωνικότητας και σε θαυμάζει για αυτό. Όχι επειδή η οσμή σου και το πρόσωπό σου του είναι οικεία. Δεν διαισθάνεται απλά τη στεναχώρια σου ή τη χαρά σου. Σε ρωτάει ευθέως για αυτά. Το προβληματίζει η έκφραση και το βλέμμα σου. Συνειδητά. Ο δεσμός που προαναφέρθηκε, χάνει σιγά σιγά την αποκλειστικότητα του γονιού-παιδιού, και αποκτάει χαρακτηριστικά ανθρώπου-ανθρώπου.

Κι εσύ αποκτάς ένα διαρκές άγχος. Γλυκό άγχος. Ελπίζεις να σταθείς αντάξιος των προσδοκιών αυτού του νέου ανθρώπου. Προετοιμάζεσαι ήδη από τώρα για την ημέρα που θα φύγει από την προστασία σου για να σταθεί μόνος ως ενήλικας, στο δικό του σπίτι, στη δικιά του ζωή. Εύχεσαι όταν έρθει εκείνη η μέρα, να του έχεις δώσει όσα πιο πολλά εγκεφαλικά και πνευματικά εφόδια μπορείς, ώστε να εμπιστεύεσαι την κρίση του στις δυσκολίες. Κατά κάποιον παράδοξο τρόπο, εύχεσαι να απορρίψει τα δικά σου σχέδια ώστε να φτιάξει τα δικά του που θα είναι καλύτερα. Διότι αυτό σημαίνει εξέλιξη. 

Όσα ταξίδια και αν έχεις πάει, όσες εμπειρίες και αν έχεις αποκομίσει, όσα συναισθήματα και αν έχεις βιώσει, όσες μουσικές, μελωδίες και αν σε έχουν ταξιδέψει, με όσους ανθρώπους και αν έχεις δεθεί με διάφορους τρόπους και διάφορα συναισθήματα, αυτός ο δεσμός σε βάζει πάλι στην αρχή. Σε νέο ρόλο. Και αυτός ο ρόλος ίσως είναι το στοιχείο που σου ξαναδημιουργεί το ενδιαφέρον για τη ζωή και τη δημιουργία. Ακόμα και αν στην πορεία πίστευες πως το είχες χάσει.

Outro

«Υπάρχει μόνο ένα βήμα από τον φανατισμό στην βαρβαρότητα»

- Denis Diderot

Μην κοιτάς που κάθε μέρα όλοι πλακώνονται με όλους. Αν το δεις στο βάθος της υπόθεσης, όλοι βολεμένοι στις κοσμοθεωρίες τους είναι. Βρήκαν ένα πρόχειρο ιδεολογικό στρατόπεδο, απ’ αυτά τα 2-3 που κυκλοφορούν τα τελευταία 3 χρόνια και οχυρώθηκαν με περίσσια βόλεψη, πότε πετώντας βέλη και πότε ορθώνοντας ασπίδες για τα βέλη των άλλων. Σχηματίστηκαν λοιπόν οι «αριστεροί», οι «φασίστες», οι «νεοφιλελεύθεροι» και κάτι ψιλά παράγωγα και θαρρούν όλοι πως ξεμπέρδεψαν με τη συνείδησή τους.

Πριν καν κάνεις κλικ στο λινκ, θα δεις ποιος είναι ο δημιουργός ή ο συγγραφέας. Είναι ο «νεοφιλελεύθερος» Μανδραβέλης; Ο «αντί-καπιταλιστής» Χατζηστεφάνου; Ο «συριζαίος» Βαξεβάνης; Τότε αμέσως αμέσως, δεν χρειάζεται καν να μπεις στον κόπο να διαβάσεις. Πού καιρός για περιεχόμενο; Η σημαία είναι ήδη σηκωμένη στο αντίπαλο στρατόπεδο, οπότε επιβάλλεται επιθετική τοξοβολία. Κάπως έτσι λειτουργεί πλέον και το ελληνικό διαδίκτυο. Γράφει το ελληνάκι; Κάποιοι διαβάζουν τον «αναρχικό», άλλοι τον «λογικό», άλλοι τον «νεοφιλελεύθερο, άλλοι τον «ΓΑΠικό», άλλοι τον «θολοκουλτουριάρη», και πάει λέγοντας. Και το ελληνάκι παλιότερα έμπαινε στη διαδικασία να προσπαθεί να εξηγεί, να αποβάλλει αυτές τις ταμπέλες γιατί στο τέλος χανόταν η ουσία των γραφόμενών του. Αργότερα, διαφάνηκε απλά η ματαιότητα όλων αυτών των εξηγήσεων. Αν ο άλλος θέλει σώνει και καλά, ή έχει την ανάγκη να σε διαβάζει μέσα από συμβατικά φίλτρα που του έχουν πλάσει τα ΜΜΕ ή ο ιδεολογικός γκουρού του, τότε δικαίωμά του να το κάνει. Τί και αν εσύ κράζεις τις ταμπέλες, τα ιδεολογικά στρατόπεδα, τα δόγματα και τους δημαγωγούς. Τί και έχεις και disclaimer πρώτο πρώτο στο ιστολόγιό σου; Αυτά είναι ρητορικές πολυτέλειες την εποχή του συναισθηματικού παρορμητισμού και της συσσωρευμένης οργής.

Παλιότερα, σε εκείνο το άρθρο για τον «ομορφάντρα», της Χριστίνας Ταχιάου, που είχε ξεσηκώσει τα πλήθη του διαδικτύου, η εισαγωγή πήγαινε ως εξής: 

«Η συνειδητοποίηση ήρθε πριν λίγα χρόνια και με βάρεσε σα χαστούκι: κατάλαβα ότι δε μ’ αρέσει η Ελλάδα. Τόσο απλά. Το χειρότερο, όμως, δεν ήταν αυτό. Το χειρότερο ήταν όταν κατάλαβα ότι δεν έχει κανένα νόημα να προσπαθήσω να αλλάξω κάποια από αυτά που θεωρούσα κακώς κείμενα: κατάλαβα ότι η Ελλάδα αρέσει στους Έλληνες. Άρα, το λάθος είμαι εγώ».

Κάπου εκεί σκάλωσα. Διάβασα και το υπόλοιπο άρθρο, κάπου συμφώνησα, κάπου διαφώνησα. Δεν έχει σημασία. Εγώ είχα κολλήσει στην πρώτη παράγραφο, και συγκεκριμένα σε εκείνο το «Άρα, το λάθος είμαι εγώ». Φαντάστηκα την αρθρογράφο, γνωρίζοντας εξ’ αρχής τις αντιδράσεις που θα προκαλούσε, να ζωγραφίζει ένα στόχο στο στήθος της σα να λέει «Είπα ότι ήθελα να πω, τώρα βαράτε». Αναγνωρίζοντας εξ΄αρχής ποια «κουμπιά» του νεοέλληνα θα πάταγε και πόσο προβλέψιμη θα ήταν η αντίδρασή του.

Κάπως έτσι νιώθω κι εγώ τα τελευταία δύο χρόνια, λίγο πριν πατήσω «δημοσίευση». Γνωρίζω από την αρχή ότι θα επισκεφτούν την ανάρτηση οι κακόβουλοι, θα ψάξουν στα γρήγορα μία-δυο φράσεις που θα τους τσιτώσει, και θα αρχίσουν τα βέλη. Αντίστοιχα θα έρθουν και οι καλόβουλοι, κυρίως για να φορτώσουνε με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση τις δικές τους φαρέτρες. Και στο τέλος πάντα καταλήγω να λέω «Ξέρεις τι; Αυτά είναι απλά προσωπικές μου αντιλήψεις. Γνωρίζω την υποκειμενικότητά τους, άρα μπορεί να κάνω και λάθος. Αλλά τώρα στα 37 μου, έτσι μου τα σκάει, και επειδή θέλω να τα βγάλω προς τα έξω, τα γράφω σε ένα blog. Πέρα από αυτό, χαλάρωσε…»

Η βολεμένη κοινωνία όμως δεν έχει καιρό για τέτοιου είδους χαλάρωση. Η βολεμένη κοινωνία χρειάζεται δόγματα και ιδεολογικά στρατόπεδα, για να μη δείχνει την ανασφάλειά της. Η βολεμένη κοινωνία θα εκλέξει τους πολιτικούς που την κρατάνε σε αυτή την κατάσταση ώστε να νιώθει ότι πατάει σε κάποιο θεμέλιο. Αν αυτό το θεμέλιο είναι τα φαντάσματα από έναν Εμφύλιο που τέλειωσε πριν 60 χρόνια, ας είναι. Αν είναι ο ψευτοσοσιαλισμός του ΠΑΣΟΚ του ’80, ας είναι. Αν είναι η άνοδος του φασισμού, νόμιμα και με τη βούλα, ας είναι και αυτό. Δε θα τα χαλάσουμε στους ορισμούς. Το βασικό είναι να υπάρχει θεμέλιο. Να υπάρχει το δίπολο του Καλού και του Κακού. Του άσπρου και του μαύρου. Της ευκολίας να ανήκεις κάπου, αντί της συνεχούς αναζήτησης, της αοριστίας, της μη ένταξης.

Οι αναρτήσεις στο παρόν ιστολόγιο δεν αραιώνουν επειδή δεν υπάρχει κάτι για σχολιασμό από την επικαιρότητα. Ίσα ίσα. Αραιώνουν γιατί αν έπρεπε να γραφτεί κάτι, τότε θα ήταν μία ανάρτηση που μπορεί να γράφτηκε πριν 3 ή 4 χρόνια. Και η επαναληψιμότητα, για χάρη της επισκεψιμότητας δεν με αφορά ιδιαίτερα. Σε περίπου δύο μήνες, το «ελληνάκι» κλείνει πέντε χρόνια. Και αν ποτέ είχες το χρόνο και τη διάθεση να διαβάσεις κάθε μία από τις 455 αναρτήσεις του ίσως και να διαπίστωνες ότι σε γενικές γραμμές, τα ίδια πράγματα γράφονται. Με η χωρίς μνημόνιο. Με οποιαδήποτε κυβέρνηση και αντιπολίτευση. Πριν και μετά την «αγανάκτηση». Πριν και μετά την είσοδο των νεοναζί στη Βουλή. Επειδή κατά κανόνα το ελληνάκι γράφει με τον ίδιο τρόπο που σκέφτεται και στην πραγματική του ζωή. Σκαλίζει σε βάθος μπας και κατανοήσει τις αιτίες. Με κυνισμό απέναντι στα συμπτώματα γιατί κατανοεί την δευτερεύουσα σημασία τους. Γιατί κατανοεί αυτές τις μπανάλ σαχλαμάρες του Σωκράτη πως όσο πιο πολύ μαθαίνει, τόσο ανακαλύπτει ότι δεν ξέρει μία.

Σε μία ανάρτηση είχα γράψει: «Ο πραγματικός κόσμος είναι πολύ μεγαλύτερος από το τρίγωνο Εξάρχεια – Σύνταγμα – Ομόνοια ή από το ελληνικό timeline του twitter. Τα πολιτισμικά στοιχεία, η ιστορία, οι εμπειρίες και οι ανθρώπινες πράξεις και σκέψεις, είναι χιλιάδες φορές περισσότερες από αυτές με τις οποίες «πνιγόμαστε» καθημερινά. Κάπως έτσι απαξίωσα και τις ταμπέλες, με τις οποίες σε πρήζω κάθε λίγο και λιγάκι. Πνιγόμαστε σε μία κουταλιά μπαγιάτικη σούπα και κάθε φορά που το πολιτικό θερμόμετρο παίρνει φωτιά (sic), μαρτυρούμε τις ίδιες κλειστόμυαλες, ανιστόρητες και εγωκεντρικές απόψεις, η ζύμωση των οποίων μας έχει φέρει ως εδώ. Από πολιτικούς, «ειδήμονες», «τήλε-ευαγγελιστές», και υπερήφανους Ελληναράδες, μέχρι κάτι ένθερμους πιτσιρικάδες που ανακαλύπτουν τον τροχό και θεωρούν υποχρέωσή τους να το φωνάζουν μέσα στα αφτιά μας για χιλιοστή φορά».

Και σε μία άλλη: «Σε άλλες κοινωνίες, υπάρχει ανεκτικότητα για όλη αυτή την πανανθρώπινη σύνθεση. Στη δική μας, τα περιθώρια ανοχής είναι πολύ μικρότερα. Η υποκειμενική οπτική γωνία επισκιάζει αυτό το πολύχρωμο ψηφιδωτό ανθρώπων. Η διαφορετικότητα πάντα ήταν υπό διωγμό στην Ελλάδα, γιατί η έλλειψη εμπιστοσύνης ήταν ανέκαθεν το πρώτο στοιχείο στις κοινωνικές μας επαφές. Υπάρχουν αρκετοί ιστορικοί και κοινωνικοπολιτικοί λόγοι για αυτό και που μας διαφοροποιούν από άλλες, πιο ανεκτικές κοινωνίας, αλλά δεν αφορούν το παρόν».

Κάπως έτσι κατανόησα και  το «λάθος» που λέγαμε. Δεν υπάρχει κανένα λάθος με την κοινωνία μας. Αυτή λειτουργεί όπως λειτουργεί, με τους πολίτες της, τους πολιτικούς που εκλέγουν και τα σκεπτικά τους σε μία διαρκή ζύμωση. Με τους «πασόκους», τους «αριστερούς», τους «νεοφιλελεύθερους», τους «αντιεξουσιαστές» και τους «φασίστες». Σε ένα εσωστρεφές φάσμα ιδεολογιών που φτάνει κοντά στους δύο αιώνες τώρα. Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο παίζεται το παιχνίδι και σε αυτό καλείται να παίξει όποιος θέλει να αναγνωρίζεται ευρέως η γνώμη του. Εγώ αδυνατώ πλέον να συνεχίσω σε αυτό το παιχνίδι. Αναγνωρίζω ότι το λάθος τελικά είμαι εγώ.

Το χέρι από το παράθυρο

Εσύ μπορεί να είσαι άνετος, κουλ και χάι, αλλά εγώ πολλές φορές δεν μπορώ να ανασάνω. Μη φανταστείς τίποτα παράνοιες, καταθλίψεις και βαθιές κοινωνικοπολιτικές αναλύσεις. Όχι. Εγώ σχεδόν κάθε μέρα έρχομαι αντιμέτωπος με κάτι που βλέπεις κι εσύ και σου είναι οικείο. Ειδικά τώρα το καλοκαίρι. Το ξέρω πως θα γελάσεις, αλλά θα προσπαθήσω να σ’ το δώσω να καταλάβεις.

Πώς να το πω… Να, με τρομάζει αφάνταστα όταν βλέπω αυτό το χαλαρό χέρι που κρέμεται σαν πεθαμένο έξω από το παράθυρο του οδηγού. Ολόκληρο όμως. Από τη μασχάλη μέχρι ίσα κάτω. Λίγο πάνω από την άσφαλτο. Μερικά έχουν κι ένα τσιγάρο ανάμεσα στα δάχτυλα. Δεν το μπορώ αυτό το πεθαμενατζίδικο. Με ανακατεύει η σκέψη ότι στην προέκταση αυτού του χεριού βρίσκεται ένας άνθρωπος που απαξιώνει την ασφάλεια τη δική του και των γύρω του. Που δείχνει σα να έχει πεθάνει τόσο πολύ μέσα του, που στην πρώτη ευκαιρία ρίχνει έτσι άκομψα και επιδεικτικά το αριστερό του χέρι έξω από το παράθυρο σα να σκέφτεται ότι, ακόμα και αν του έπεφτε στο δρόμο, δε θα τον ένοιαζε. Πολλές φορές φαντάζομαι αυτό το τριχωτό χέρι με τα κιτρινιασμένα δάχτυλα να δέρνει το παιδί του ή τη γυναίκα του. Να ρίχνει μούντζες. Να κοπανάει με δύναμη το τραπέζι όταν διαφωνεί. Να κουνάει επιδεικτικά το δάχτυλό του και να φωνάζει, να απειλεί, να τεντώνεται σε «ξερεισποιοσειμαιγωρεσμούς». Το βλέπεις και στο δρόμο. Συζητάει με τον συνοδηγό, και το χέρι πότε κοπανάει στην πόρτα, πότε τεντώνεται οριζόντια με νευρικούς σπασμούς στην παλάμη, πότε είναι έτοιμο να σ’ αρπάξει, κι έτσι χωρίς λόγο να σε κοπανάει με δύναμη πάνω στο αμάξωμα. Να ρίχνει στην κάλπη το ψηφοδέλτιο που τα εκφράζει όλα αυτά όσο καλύτερα γίνεται. Δεν έχει πολιτική ή ταξική ταυτότητα. Το βλέπεις σε Cayenne, το βλέπεις και σε κάτι σαράβαλα.

Τέτοια πράγματα. Τέτοιες εικόνες. Τέτοιες παράνοιες με αυτό το χέρι. Με φοβίζει ο τσαμπουκάς σε ετοιμότητα και ο ωχαδερφισμός που βγάζει. Αυτή η επίδειξη απάθειας που μοστράρει μπροστά στα μάτια μου προσπερνώντας με 100 χλμ./ώρα. Το ίδιο και όλοι αυτοί οι συνειρμοί που βγάζει, χωρίς καν να ξέρω τον άνθρωπο που το κρεμάει έτσι έξω από το παράθυρο.

Αυτά είναι, που λες, τα δικά μου προβλήματα. Ούτε οι πολιτικοί, ούτε τα κόμματα, ούτε τα μνημόνια, οι αγανακτισμένοι, οι Τσολάκογλου το Δ΄ Ράιχ, οι Μπόμπολες, οι Αλαφούζοι, οι συριζοκαμμένοι, και ξέρω γω τι. Αυτό το χέρι με φρικάρει. Που, με ή χωρίς μνημόνια, εθνοπροδότες και εθνοσωτήρες, θα συνεχίσει να κρέμεται με την ίδια απάθεια για τους γύρω του. Όπως κρέμεται χρόνια τώρα, και τελευταία απλά μουντζώνει δεξιά και αριστερά μπας και εξιλεωθεί.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις "Αθηναϊκές Πινακίδες" του "Εξώστη" τεύχος 464.

f(x) = 1/x

"What the human being is best at doing is interpreting all new information so that their prior conclusions remain intact." – Warren Buffett

Οι άνθρωποι τρελαίνονται για ταμπέλες. Έχουν αυτή την εγκεφαλική διεργασία, που προφανώς εξυπηρετεί εξελικτικούς μηχανισμούς επιβίωσης, να προσπαθούν μέσα στο μικρότερο χρονικό διάστημα να έχουν σχηματίσει την καλύτερη δυνατή εικόνα για τα μούτρα του άλλου. Μπαίνουν έτσι στην απλοϊκότητα της διεργασίας όπου πασχίζουν να κατατάξουν 85 δισεκατομμύρια νευρώνες μέσα σε τέσσερεις – πέντε χαρακτηρισμούς και ταμπέλες που έχει επινοήσει ο ίδιος ο άνθρωπος, όσο πιο γρήγορα μπορούν και κάνοντας τις ανάλογες εκπτώσεις. Στην πολιτική, στη δουλειά, στις παρέες, στις πνευματικές αναζητήσεις, στις σεξουαλικές προτιμήσεις και στη δημιουργικότητα, θα έρθει ο άσχετος Χ από το πουθενά για να σε εντάξει στο αυστηρό ιδεολογικό πλαίσιο του μικρόκοσμου των δικών του 85 δισεκατομμυρίων νευρώνων.

Τις έχω δει τις παγίδες που κρύβονται πίσω από αυτή την, φυσική κατά τ’ άλλα, ανθρώπινη εγκεφαλική διεργασία, και έτσι προτιμώ την δυσκολία που κρύβεται πίσω από την χρονοβόρα και πολυσύνθετη αποδόμηση όσων περισσότερο λεπτομερειών γίνεται. Και βέβαια δεν ξεμπερδεύω ποτέ. Κάθομαι και σκαλίζω μυαλά, βγάζω συμπεράσματα που μετά αναθεωρώ, για να καταλήξω σε μία ακόμα πιο πλήρη εικόνα που μετά φυσικά πάλι αναθεωρώ κ.ο.κ. Η εικόνα που σχηματίζω για τους άλλους μοιάζει περισσότερο με τη συνάρτηση f(x) = 1/x. Είτε στα αρνητικά, είτε στα θετικά, δεν αγγίζω ποτέ τους ιδεατούς άξονες σκέψης και συναισθημάτων του άλλου. Απλά τα προσεγγίζω όσο πιο καλά μπορώ, γνωρίζοντας την ανθρώπινη αδυναμία μου της πλήρους κατανόησής τους και ενδεχομένως γνωρίζοντας τελικά πολλά περισσότερα για τον μικρόκοσμο του άλλου.

Το όλο πράγμα όμως δεν πήγαινε σ τα δικά μου μυαλά, αλλά περισσότερο για να εκφράσω την απορία μου για τη σιγουριά των πάντων για τα πάντα. Πόσο μάλλον για τη σιγουριά και τους χαρακτηρισμούς απέναντι σε άγνωστους ή ανθρώπους από τους οποίους έχεις δει μόνο το 0,01% του κόσμου τους. Κάπου μέσα σε αυτή τη σιγουριά κρύβεται συνήθως και η υπεροψία. Και κάπου εκεί παίζουν παιχνίδι η βεβαιότητα και η ισχυρογνωμοσύνη που έχουν θωρακίσει πλέον όλα τα βλέμματα. Κάπως έτσι βγαίνουν τα βιαστικά συμπεράσματα, λαμβάνονται οι βιαστικές αποφάσεις και τελικά η καθημερινότητα καταλήγει μία συνεχής διαμάχη με κάτι αόριστες ιδέες και ανύπαρκτα φαντάσματα. Κάπως έτσι περνάνε και τα χρόνια, αλλά αυτό είναι άλλη συζήτηση.

Για το Νίκο

Για τον έρωτα και τον θάνατο ίσως να έχουν γραφτεί τα περισσότερα ποιήματα και αποφθέγματα. Ίσως επειδή είναι τα δύο στοιχεία της ανθρώπινης ζωής που δεν τιθασεύονται. Το μεν σε κάνει να επιστρέφεις στην κατάσταση ζώου. Στο ένστικτο. Μακριά από λογικές και εγκεφαλικές αναλύσεις. Το δε, επειδή είναι το αναπόφευκτο. Η αυλαία. Η σκίαση των πάντων. Ίσως επειδή και τα δύο απελευθερώνουν. Σου δημιουργούν την ψευδαίσθηση της ελευθερίας. Της αποδέσμευσης από τις σωματικές και εγκεφαλικές λειτουργίες. Το μεν προσωρινά, το δε για πάντα.

Και αν στους διαδρόμους των νοσοκομείων βλέπεις βλέμματα αγωνίας και προσδοκίας, στις κηδείες βλέπεις μισόκλειστα μάτια, υγρά και κοκκινισμένα, βλέμματα αποκαμωμένα. Το αρχέγονο αυτό τελετουργικό που για λίγη ώρα φέρνει κοντά συγγενείς, φίλους, ανθρώπους άγνωστους μεταξύ τους, με κοινό πένθος, κοινό σπαραγμό. Απελευθέρωση από τα κοινωνικά ταμπού. Απελευθέρωση από το «πρέπον». Στο ύστατο αντίο θα ακούσεις αναφιλητά γύρω από τη σιωπή του τάφου, σαν υπνωτισμένα παιδιά, χωρίς επαφή με το περιβάλλον. Επειδή για λίγες στιγμές παύει να υπάρχει το περιβάλλον και οι συγγενείς, οι φίλοι, οι άγνωστοι άνθρωποι. Η πρώτη διαθέσιμη αγκαλιά είναι η καλύτερη δυνατή παρηγοριά. Από οποιονδήποτε. Ο άγνωστος γίνεται στήριγμα, τα λόγια βγαίνουν αβίαστα. Η ανακούφιση δεν υπακούει σε κανόνες.

«Κι όμως, το πιο γλυκό βιολί το παίζει ο θάνατος» είχε τραγουδήσει ο γνωστός ποιητής, ίσως επειδή είναι το «βιολί» της αυλαίας. Η παύση μίας ολόκληρης διαδρομής δεκαετιών με πάθη, ευτυχίες, επιτεύγματα, επιτυχίες και αποτυχίες, μέσα σε μία μόλις στιγμή. Όλοι οι αγώνες, οι αγωνίες και τα άγχη ξαφνικά παύουν. Χωρίς να ρωτηθεί κανείς. Η αυτόματη και ακαριαία απώλεια. Του αδερφού, του συντρόφου, του συγγενή, του γονιού και στη χειρότερη κατάρα, του παιδιού. Όλες οι αμέτρητες ώρες με τα κοινά πάθη, τις κοινές ευτυχίες, τους κοινούς αγώνες, τα κοινά άγχη.  Ίσως επειδή επέρχεται η απελευθέρωση από το δράμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Ίσως επειδή τη στιγμή του θανάτου ενός κοντινού προσώπου, οι υπόλοιποι που συνεχίζουμε, ρίχνουμε μία φευγαλέα ματιά στο αναπόφευκτο δικό μας τέλος και νιώθουμε, παρά τη θέλησή μας, έστω και για λίγο, την απόλυτη απώλεια. Αυτή που επισκιάζει οποιαδήποτε άλλη.

Νέα φίλτρα

Τρέμω στην ιδέα κάποια στιγμή να σταματήσει η εξέλιξή μου˙ η εγκεφαλική, αφού η σωματική είναι προγεγραμμένη. Και λέγοντας «εγκεφαλική», μιλάω για ιδεολογίες, πολιτικές αντιλήψεις, συμπεράσματα, ευρύτερες γνώσεις και υποκειμενικές αντιλήψεις. Μιλάω για την σταδιακή επίγνωση πως όλες οι αντιλήψεις μας είναι ντε φάκτο υποκειμενικές. Την ακύρωση αυτής της βιασύνης στα 20’s μας να κατακτάμε μία «αντικειμενική» αλήθεια. Τουλάχιστον όσοι από εμάς στα 20’s μας ήμασταν ερωτευμένοι με την ιδέα αυτής της εξέλιξης.

Πιάνω τον εαυτό μου να φοβάται όλο και περισσότερο αυτούς που έχουν σταματήσει εδώ και χρόνια να επενδύουν σε αυτή την εξέλιξη. Για τα δικά τους μυαλά. Με φοβίζει ο 40άρης με μυαλά 20χρονου, όπως και ο 30άρης που είναι πιο συντηρητικός από έναν 40άρη. Ίσως επειδή διαπιστώνω ένα βραχυκύκλωμα με δύσκολη επιδιόρθωση. Ίσως επειδή προδίδεται ο άνθρωπος που κουβαλάει «αλάθητο» χαρακτήρα, που είναι από τους πιο επικίνδυνους χαρακτήρες ανθρώπου.

Για αυτή τη συνεχή εξέλιξη είχα μία γραμμικότητα κατά νου. Μία σταθερή ανοδική πορεία μέχρι το σημείο που και το πνεύμα μπαίνει σιγά σιγά στη δική του κατάσταση γήρανσης και αντικειμενικής αδυναμίας. Και όλο αυτό ήταν πολύ όμορφα και «αντικειμενικά» πλασμένο μέσα μου. Μέχρι που πριν ένα χρόνο και κάτι από τώρα έγινα γονιός. Και οι ευθύνες της δικής μου εξέλιξης για λίγο κατακερματίστηκαν. Η γραμμικότητα έσπασε και μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα η αντίληψη της πραγματικότητας άρχισε να φιλτράρεται πρώτα μέσα από τις αισθήσεις του παιδιού μου.

Ξαφνικά, οι προβληματισμοί μου για την ποιότητα της κοινωνίας μας άρχισαν να εστιάζουν στην ποιότητα της κοινωνίας που θα βιώσει η κόρη μου. Η ανάγκη για τις μεταρρυθμίσεις στην παιδεία δεν ήταν πλέον ένας γενικός σκοπός που θα συνέβαλλε στην ποιότητα της κοινωνίας, αλλά ειδικός: ένα άγχος για το ποιόν του δασκάλου που θα διδάσκει τον κόσμο στο παιδί μου. Την εκπαιδευτική ύλη, τις προπαγάνδες των μαθημάτων της ιστορίας και των θρησκευτικών. Τον ξεπεσμό των ελληνικών Πανεπιστημίων. Τα περιεχόμενα των μαθημάτων που διαπλάθουν την αντίληψη ενός νέου ατόμου στην σάπια κοινωνία μας. Όλα αυτά που εγώ ούτως ή άλλως έπρεπε να παλέψω μόνος μου για να ανατρέψω και τελικά τα κατάφερα μετά από πολύ εξωσχολικό κόπο και χρόνο.

Η έγνοια για το πολιτικό σύστημα, αν με προβλημάτιζε μία φορά, πλέον με προβληματίζει πέντε. Μία ημέρα πριν τις εκλογές της 17^ης Ιουνίου, είχα γράψει:

«Η αυριανή βραδιά δεν θα είναι ευχάριστη. Ανεξαρτήτως ποσοστιαίας πρωτιάς, θα δούμε την λαϊκή νομιμοποίηση της συντήρησης, της ξενοφοβίας, του υπερεθνικισμού, της ανευθυνότητας, του λαϊκισμού, της εθνικής απομόνωσης και της βίας.

Δεν τρέφω πια αυταπάτες για την κατάντια μας, και επειδή όλα αυτά θέλουν πολλά χρόνια για να απαλειφθούν, από αύριο θέλω να εστιάσω στην κόρη μου. Να της εξηγήσω πως αν και η δική μου γενιά τα σκάτωσε και είναι υπεύθυνη για το μέλλον της, αυτή θα πρέπει να πάρει πολλά εφόδια για να ανταπεξέλθει στην εξέλιξή της και αν είναι δυνατόν, όταν μεγαλώσει να ψάξει μία καλύτερη κοινωνία για να φτιάξει τη δική της ζωή.

Κυρίως όμως, όταν φτάσει στην κατάλληλη ηλικία θα πρέπει να της εξηγήσω ότι στην Δημοκρατία, ανεξαρτήτου αποτελέσματος, οι αποφάσεις της κοινωνίας πρέπει να είναι σεβαστές και ότι αν θέλει να φτιάξει κάτι διαφορετικό, θα πρέπει να "πολεμάει" πάντα στα πλαίσια σεβασμού αυτών των αποφάσεων».

Αυτό το «φίλτρο» των σκέψεων και των ιδεών μέσα από τα μάτια ενός άλλου ανθρώπου είναι ίσως ένα από τα μεγαλύτερα εξελικτικά άλματα στη ζωή κάποιου. Και θεωρώ τυχερούς όσους γονείς και παιδιά μπορούν να βιώνουν αυτή την αντίληψη σε αμοιβαίο επίπεδο. Θεωρώ ότι είναι το σπουδαιότερο χάρισμα για την στήριξη ενός ανθρώπου από τη στιγμή που γεννιέται μέχρι να φτάσει στην ενηλικίωση όπου θα πρέπει να έχει τα κατάλληλα εφόδια. Και ο διαχωρισμός του πλέον ενήλικα από τους δύο ενήλικες γονείς του να γίνει με σιγουριά και αισιοδοξία. Χωρίς δράματα, αλλά με τις αμφισβητήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει η νέα γενιά σε πιο ώριμα θεμέλια.

Μπορείς τουλάχιστον να μην περιφέρεσαι στην κοινωνία που θα μεγαλώσουν τα παιδιά μου;

Αφήστε με να σας συστήσω σε μία σπουδαία κυρία του «δημοσιογραφικού» χώρου. Την Κα Στέλλα Καρατζίκη, η οποία έγινε πανελληνίως γνωστή με αυτό εδώ (κλικ για μεγέθυνση):

Η αηδία που προκάλεσε, που ανακούφισε πολλούς συμπολίτες μας από hangover και ενοχλητικά γαστρεντερικά υγρά, φαίνεται δεν σταμάτησε εκεί. Διότι το συγκεκριμένο κείμενο είχε αναρτηθεί αρχικά από τον Old Boy στο ιστολόγιό του, ως (προφανώς) ειρωνικό απέναντι σε θλιβερά, φασιστοειδή και ανόητα όντα όπως η Κα Καρατζίκη, η οποία προφανώς δεν έπιασε ακριβώς την ειρωνεία και δύο χρόνια μετά το αναδημοσίευσε (χωρίς πηγή φυσικά) ως αυτούσιο που εκφράζει την ίδια στο rodos-press.gr.

Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες, ακόμα και πριν γίνει αντιληπτή η λογοκλοπή, και αντί το συγκεκριμένο τοπικό ειδησεογραφικό blog να ζητήσει συγνώμη, κάλυψε την Κα Καρατζίκη για το περιεχόμενο του άρθρου «της», αφού το κατέβασε πρώτα, στη βάση ότι... οκ δεν γράφει τίποτα παράλογο. Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και για αυτή την κάλυψη, οπότε μέσα σε λίγη ώρα κατέβηκε και αυτή η απάντηση.

Η ξεφτίλα όμως δεν έχει τελειωμό. Φαίνεται πως η Κα Καρατζίκη είχε αναδημοσιεύσει και άλλο άρθρο του Old Boy, 

...αλλά και δικό μου, 

...στον ιστότοπο www.verena.gr, με ελαφρώς παραποιημένο τίτλο τα οποία μέχρι πριν λίγη ώρα, και πριν το δεύτερο γύρο αντιδράσεων, μόστραραν περήφανα ως πνευματική ιδιοκτησία της Στέλλας. Δυστυχώς και αυτά τα άρθρα κατέβηκαν και οι σύνδεσμοι δεν είναι διαθέσιμοι.

Εκτός από το όνομα και το παρουσιαστικό της Στέλλας, δεν τη γνωρίζω προσωπικά. Ίσως μάλιστα την τιμάει περισσότερο που μπορεί και κάνει την λανθάνουσα λογοκλοπή της για να εκφράσει την αρρωστημένη αντίληψή της επώνυμα, σε αντίθεση με εμένα και τον Old Boy που γράφουμε ανώνυμα. Η Στέλλα όμως με ανησυχεί. Με ανησυχεί που με τόση ευκολία ξερνάει τον οχετό της και αναδημοσιεύει ξένα άρθρα απροκάλυπτα, ως η καθημερινή νοικοκυραία που ανησυχεί για τη χώρα της με τις σκέψεις άλλων.

Αγαπητή Στέλλα, εγώ προσωπικά ανησυχώ που κουτοπόνηροι μισάνθρωποι σαν του λόγου σου κυκλοφορούν πολλοί σε αυτή τη χώρα. Και δυστυχώς καμουφλάρονται με την «μετριότητα» του «απλού πολίτη» που διακαώς θέλεις να εκφράζεις. Ελπίζω όταν μεγαλώσει το παιδί μου να αποτελείς πενιχρή μειοψηφία. 

Ελπίζω κάποια μέρα, η ηρωίδα του βίντεο που ακολουθεί να είσαι εσύ.

ΥΠΑΡΧΟ

Σε ένα νησί των «ασήμαντων» Κυκλάδων υπάρχει ένας μικρός κολπίσκος στον οποίο καταλήγει ένας χωματόδρομος. Ο κολπίσκος δημιουργεί μία ωραία βοτσαλωτή παραλία η οποία ακόμα και τον Αύγουστο δεν έχει μεγάλη κίνηση αφού όλες οι υπόλοιπες παραλίες του νησιού έχουν ωραίες αμμουδιές και άνετες ασφαλτοστρωμένες προσβάσεις. Στη μέση της απρόσιτης βοτσαλωτής παραλίας υπάρχει κάτι σαν παράγκα με μία γεννήτρια, μία υποτυπώδη κουζίνα, ένα ψυγείο, μία όμορφη κατάφυτη πέργολα και μερικά χειροποίητα τραπεζοκαθίσματα από κάτω της. Υπάρχει και μία ξύλινη ταμπέλα που γράφει «ΥΠΑΡΧΟ». Έτσι ακριβώς. Κεφαλαία και με «ο» στο τέλος.

Η παράγκα έχει και ιδιοκτήτη. Τον «Υπάρχω» - κατά το εξαρχειώτικο παρατσουκλιολόγιο. Ο «Υπάρχω» παράτησε τη γκαρσονιέρα στα Εξάρχεια κάπου εκεί τέλη ’80 αρχές ’90 και πήγε και εγκαταστάθηκε στην βοτσαλωτή παραλία του. Έχτισε αυτή την παράγκα, την μετέτρεψε σε κάτι σαν ταβέρνα και αν βρεθεί κανένα πεινασμένο, ρακένδυτο, φρίκουλο στα τραπεζάκια του μπορεί και να του κεράσει ολόκληρο το γεύμα. Το χειμώνα βοηθάει τους ντόπιους στο ψάρεμα για να βγάζει ένα μεροκάματο, και αφήνει κάτι στην άκρη για να μπορέσει να ψωνίζει προμήθειες για το καλοκαίρι που λειτουργεί την «ταβέρνα» του.

Ο «Υπάρχω» είναι Αναρχικός. Όχι «αναρχικός», αλλά Αναρχικός. Ο κλασσικός μαλλιάς με το απεριποίητο μούσι που έκανε ευκαιριακές δουλειές, απλά για να πληρώνει το ενοίκιο και να βοηθάει όποιον είχε ανάγκη για στέγη ή χρήματα. Χωρίς να εκφράζει κάποια απέχθεια για τους πλούσιους και τους νοικοκυραίους. Με 100% συνειδητό τρόπο ζωής. Ο «Υπάρχω» μέσα στη στενή γκαρσονιέρα του, διοργάνωνε σχεδόν καθημερινά κάτι σαν βραδιές ανάγνωσης. Πήγαινες σπίτι του με ένα δυο πακέτα τσιγάρα, μία σακούλα ρετσίνες και καθόσουνα μαζί του να διαβάσεις και να αναλύσεις. Πότε η «Ασκητική» του Καζαντζάκη, πότε σύντομες ιστοριούλες του Μπουκόφσκι, σκόρπια δοκίμια από Thoreau, Villa, Moore, αλλά και πιο κλασσικούς όπως Ντιντερό, Καντ, Τζων Λοκ. Τέτοια πράγματα. Αρκετά αιρετικά, αν σκεφτείς ότι ο Μπακούνιν και ο Κροπότκιν μονοπωλούσαν από τότε το εξαρχειώτικο διανοητικό φενγκ σούι.

Ο «Υπάρχω» δε νομίζω να μισούσε κανέναν. Εκτός από την αντιεξουσιαστική θεώρησή του για τα πάντα, έβγαζε έναν χαρακτήρα περισσότερο αλληλεγγύης και αλτρουιστικής διάθεσης, παρά συγκρουσιακής και πολεμικής. Ίσως γι’ αυτό και τον εκνεύριζαν οι μπαχαλάκηδες. Πάντα μετά από πορείες, όλο και κάποιος κατατρεγμένος πιτσιρικάς θα έβρισκε καταφύγιο σπίτι του και ο «Υπάρχω» θα τον έβριζε. Ο ίδιος θεωρούσε ότι η βία δεν συνάδει με την αναρχική θεώρηση των πραγμάτων γιατί η παραμικρή εισαγωγή βίας σε ένα κοινωνικό σύνολο για οποιονδήποτε λόγο ή αιτία, αναπόφευκτα θα δημιουργούσε την σταδιακή διόγκωσή της, άρα και την επιβολή εξουσίας.

Κατέβαινε όμως στις πορείες και επειδή πάντα ήταν μπροστάρης σε κάποιο αναρχικό μπλοκ, πολλές φορές μπουζουριαζόταν μαζικά μαζί με τους πιτσιρικάδες που έβριζε και φυσικά έτρωγε και το ξύλο που «του αναλογούσε».

Απηύδησε με την όλη κατάσταση στα Εξάρχεια και τη συνεχή διαβολή του χώρου μέσα από τα ίδια του τα παιδιά και σταμάτησε να τρέφει οποιαδήποτε προσδοκία για την επιβίωση μίας ιδέας που είχε γαρνιριστεί με έντονα χουλιγκανικά και βίαια στενόμυαλα στοιχεία. «Δεν υπάρχουν πλέον γνήσιες ιδέες, παρά μόνο ιδεολογικές βιτρίνες κρυφοτραμπούκων και αμόρφωτων, φιλόδοξων πολιτικάντηδων», έλεγε.

Βέβαια όλα αυτά δεν τα έζησα εγώ προσωπικά. Τα έμαθα από ένα κοινό φίλο αλλά και τον ίδιο όταν το καλοκαίρι του ’96 έτυχε και βρέθηκα με το σακίδιο και την αιώρα μου στην βοτσαλωτή του παραλία. Ήταν και αρχές Ιουνίου, οπότε είχε όρεξη να διηγηθεί πολλά. Μόλις είχε παραλάβει και τις προμήθειες για το καλοκαίρι, οπότε τις πέντε μέρες που έμεινα στη σκιά της παράγκας του, αναθεώρησα κι εγώ ο ίδιος πολλές μυθοπλασίες που είχα φτιάξει μέσα στο αγριεμένο μυαλό μου.

Δεν ξέρω αν σήμερα υπάρχει ο «Υπάρχω». Το ’96 ήταν κάπου στα 50-κάτι με έντονα τα σημάδια αλκοολισμού και υπαρξιακής γήρανσης. Ξέρω πάντως με σιγουριά ότι εκείνη την περίοδο που έχτισε την καλύβα του ήταν πιο ζωντανός από ποτέ, και ικανοποιημένος που μπορούσε να βιώσει έμπρακτα τις αμπελοφιλοσοφίες του περί αναρχικού βίου.

Επίσης, δεν ξέρω πως ξαφνικά τον θυμήθηκα στην παραλία του εν μέσω της σημερινής χειμωνιάς. Ίσως επειδή αρχίζω και βλέπω το αδιέξοδο που αισθάνθηκε και ο ίδιος διακρίνοντας το διάχυτο μίσος μέσα στην κοινωνία μας. Και σκέψου ότι τότε δεν υπήρχε καμία υπαρκτή κρίση του καπιταλισμού για να στηριχτούν οι ιδέες του. Τουλάχιστον όχι αισθητή στο πετσί των ομοϊδεατών του. Είχε όμως την διαύγεια να διαχωρίζει τα πάθη των ανθρώπων από τα αόριστα συστήματα και τη συνθηματολογία που ποτέ δεν είχε έμπρακτη σημασία. Και μπορούσε να δει ότι ένας άνθρωπος με μίσος ή απέχθεια προς κάποιον άλλο, αναγκαστικά γίνεται μέρος αυτού που βρίζει ο ίδιος.

Σκέψεις αυγουστιάτικης ραστώνης

«Τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις» είχε γράψει ο γνωστός σημειολόγος, λες και είχε την Ελλάδα κατά νου. Τον Αύγουστο υπάρχει ένα άτυπο άσυλο στις ιδέες, τα πάθη και τον τσαμπουκά που όλο τον υπόλοιπο χρόνο μάς κρατάνε μίζερους. Ο άνεργος παραμένει άνεργος, ο εξαθλιωμένος παραμένει εξαθλιωμένος, αλλά η αγανάκτηση και η πολιτική σύγκρουση με κάποιο μαγικό τρόπο χαλαρώνουν. Γι’ αυτό και ουδέποτε ήταν πραγματική αγανάκτηση. Χωρίς τους πολιτικάντηδες «ιεροκήρυκες» που παρφουμαρίζονται και καλλωπίζονται για τις κάμερες και τα μικρόφωνα του Σεπτεμβρίου, κανείς δεν κάνει επανάσταση. Γιατί πολύ απλά, κανείς δεν έχει να προτείνει κάτι το πραγματικά καινούργιο, προοδευτικό και καινοτομικό εκτός του νεοελληνικού συντηρητικού πλαισίου. 

Άλλωστε, αυτό το καλοκαίρι δεν υπήρξε λόγος για αγανάκτηση. Τα επαναστατικά camping λειτούργησαν με φουλ πληρότητα βάσει προγράμματος, και η Αθήνα αφέθηκε στην προστασία συμμοριών της «πάνω πλατείας» που «ξεβρώμιζαν τον τόπο».

Στις αναπτυγμένες χώρες, εκεί που οι κοινωνίες τιμούν τα άτυπα κοινωνικά τους συμβόλαια και την ευνομία που διασφαλίζει την αρμονική συνύπαρξη και την ανάπτυξή τους, το πραγματικά καινούργιο, προοδευτικό και καινοτομικό, δημιουργείται και ζυμώνεται μέσα στα πανεπιστήμια. Γι’ αυτό οι πρόσφατες εξελίξεις που θέλουν τα ελληνικά πανεπιστήμια να επιστρέφουν και πάλι στο παλιό καλό συντεχνιακό, κρατικιστικό, κομματοκρατούμενο και πολλές φορές ολοκληρωτικό μοντέλο λειτουργίας και διοίκησης, είναι ίσως από τους σοβαρότερους λόγους που θα έπρεπε να κατεβάζουν μία αγανακτισμένη κοινωνία στους δρόμους. Όμως είπαμε… Οι δρόμοι, κατά κανόνα, οργανώνονται και καταλαμβάνονται από συγκεκριμένους πολιτικάντηδες, με τα κοπάδια τους και όχι από κριτικά σκεπτόμενους ανθρώπους.

Το pattern (μου διαφεύγει η αντίστοιχη ελληνική λέξη, αν και κάποτε μου την είχαν πει) της κοινωνίας μας είναι τόσο προβλέψιμο, που αν αυτό το ιστολόγιο ήθελε να είναι συνεπές με τη συχνότητα αρθρογραφίας του, θα έπρεπε να αναδημοσιεύει τις περσινές αναρτήσεις του. Αυτό είναι εύκολο, ειδικά τη σημερινή μέρα που γίνεται τεσσάρων χρονών. Και ο βασικός κορμός αυτών που γράφονται εδώ μέσα, εδώ και τέσσερα χρόνια, είναι ακριβώς αυτός. Ότι, παρά την επικρατούσα αντίληψη αρκετών, οι κύριες αιτίες για τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα της κοινωνίας μας, δεν έχουν αλλάξει όχι μόνον τα τελευταία τέσσερα, αλλά ούτε τα τελευταία 189 χρόνια.

Φυσικά, το να πολεμάς τα συμπτώματα είναι πολύ πιο εύκολο από το να πολεμάς τις αιτίες. Και επειδή γενικολογώντας, έχουμε μία ροπή προς τη βολική ευκολία, ρεαλιστικά μιλώντας δεν βλέπω κάποια βελτίωση στο σύντομο μέλλον. Η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων πάντα είναι πρόσκαιρη και επιφανειακή. Οι αιτίες όμως απαιτούν πιο αναλυτική, διερευνητική και υπομονετική σκέψη. Αυτό το είδος σκέψης, το έχουμε εξορίσει από την επικοινωνία μας και τις δράσεις μας. Εξ ου και η ρεαλιστική απαισιοδοξία μου.

Παντού όμως παίζει και μία νότα αισιοδοξίας και στην περίπτωσή μας, αυτή μπορείς να την ακούσεις ανάμεσα σε διάσπαρτα άτομα. Άνθρωποι που δημιουργούν, καινοτομούν, δεν το βάζουν κάτω, εστιάζουν σε αυτό που αγαπάνε ή στο επάγγελμά τους και με έναν ώριμο και ψύχραιμο τρόπο συνεχίζουν να στέκονται όρθιοι, παλεύοντας για τους ίδιους και τα παιδιά τους. Μακριά από τη μιζέρια, τη μοιρολατρεία και τη φασαρία του όχλου. Μακριά από τον πεσιμισμό και το ανούσιο καθημερινό κουτσομπολιό της εύκολης κατανάλωσης. Απλά οι νότες αυτές είναι διάσπαρτες, και σύμφωνα με τα κριτήρια της ευρύτερης κοινωνικής «αρμονίας», αποτελούν ακατανόητες παραφωνίες.

Ubi Dubium Ibi Libertas

Ατομική ευθύνη. Από εκεί ξεκινάνε και εκεί τελειώνουν όλα. Έχοντας ατομική ευθύνη, πάντα κριτικάρεις τον εαυτό σου πριν κριτικάρεις τον άλλο. Μέσω αυτής της διαδικασίας, μαθαίνεις από τα δικά σου λάθη, παρατηρείς, εξελίσσεσαι, αναπτύσσεσαι.

Αν είσαι ΟΚ με τον εαυτό σου, κατά μία πολύ μεγάλη πιθανότητα είσαι ΟΚ και με το περιβάλλον σου. Μπορεί να έχεις σπουδάσει ή να έχεις μελετήσει το σύμπαν, μπορεί να έχεις γυρίσει τον κόσμο και να έχεις γράψει και δέκα βιβλία. Αν δεν είσαι ΟΚ μέσα σου, αναγκαστικά θα έχεις και θέματα προς τα έξω, ακόμα και αν έχεις την καλύτερη αναλυτική ικανότητα. Δεν μπορείς ποτέ να κάνεις κάτι καλύτερο για έναν συνάνθρωπο αν δεν έχεις στρώσει πρώτα τον εαυτό σου. Στην αλληλεγγύη, ισχύει το βασικό μάθημα που ισχύει και σε κάθε ανθρώπινη σχέση. Ο πιο σταθερός μπορεί να βοηθήσει αυτόν που παραπαίει, όχι το αντίστροφο. Προσπαθώντας να προστατεύσεις τον εαυτό σου που τον σέβεσαι, βρίσκεις τρόπους και λύσεις να εξελίσσεσαι και να αναπτύσσεσαι ώστε να συνεχίζεις να τα έχεις καλά μαζί του. Αναπόφευκτα, σε αυτή την πορεία προσφέρεις και στους άλλους και παράγεις θετικό έργο προς την κοινωνία. Αν δεν σέβεσαι τον ίδιο σου τον εαυτό, είναι αδύνατο να επιδείξεις πραγματικό σεβασμό προς οποιονδήποτε άλλο. Και το δυστύχημα είναι ότι πολύς κόσμος θεωρεί ότι σέβεται τον εαυτό του ενώ συνήθως απλά τον λυπάται.

Κάπως έτσι έχουμε πλημμυρίσει από μιζέρια. Όχι τα τελευταία χρόνια, εν μέσω κρίσης. Η μιζέρια στην Ελλάδα υπάρχει αιώνες τώρα. Απλά τις τελευταίες δεκαετίες καταφέραμε και την σκεπάσαμε στα γρήγορα με κάποιες επίπλαστες ανέσεις. Τώρα που κόβονται οι ανέσεις, ξαναβάλαμε την παλιά καλή μίζερή μας φάτσα. 

Κάπως έτσι εκνευρίζομαι με τον εύκολο αλτρουισμό από ανθρώπους που δεν αγαπάνε ούτε τους ίδιους τους εαυτούς τους. Ευφάνταστοι υποκριτές που γνωρίζουν τι είναι καλύτερο για τον άλλο, αλλά είναι ανίκανοι να εφαρμόσουν το καλύτερο για τους ίδιους. Άνθρωποι που δεν έχουν δουλέψει ποτέ τους και έχουν άποψη για την εργασία. Άνθρωποι που δεν έχει χρειαστεί ποτέ να ζήσουν με 400 ευρώ το μήνα και ενοίκιο, μακριά από οικογενειακά στηρίγματα και ασκούν ταξική αλληλεγγύη αφ’ υψηλού.

Στην Ελλάδα γίνεται μία διαρκής, ανακυκλούμενη μετάθεση ευθυνών σε τρίτους. Είτε στο Κράτος, είτε σε ιδεολογικούς και πολιτικούς αντιπάλους, είτε στον γείτονα, είτε ακόμα και στον άγνωστο περαστικό. Υπό τέτοιες συνθήκες είναι αδύνατη οποιαδήποτε ανάπτυξη ή οποιαδήποτε ιδεολογική επανάσταση πέρα από τα κλισέ τσιτάτα που ακούμε εδώ και δεκαετίες από τους ίδιους πολιτικούς χώρους. Κλισέ! Ο ίδιος πολιτικός λόγος, οι ίδιες ανούσιες διαμάχες, η ίδια κατινίστικη δημοσιογραφία. Οι ίδιοι καυγάδες για χάρη του καυγά και όχι της δημιουργικής αντιπαράθεσης.

Για να καταλάβεις σε πόση ιδεολογική σύγχυση βρισκόμαστε ως κοινωνία, δες πως και με τι μέσα εκφράζονται τα ρεύματα του φιλελευθερισμού και του αναρχισμού. Οι δύο πιο κοντινές ιδεολογίες, στην Ελλάδα βρίσκονται στα δύο πιο ακραία αντίπαλα στρατόπεδα, μετά από συνεχιζόμενα άκυρα πολιτικά γαρνιρίσματα μίας συντηρητικής αριστεράς, κατά τη διάρκεια ολόκληρου του 20ου αιώνα. Τα ιδανικά της ελευθερίας, με κάποιον αρρωστημένο και κομπλεξικό τρόπο διαστρεβλώθηκαν έτσι ώστε να θεωρούνται αντικείμενα φθόνου και ταξικού μίσους.

Στην Ελλάδα χρειαζόμαστε ένα Κράτος σε ρόλο «Πατερούλη» για να καλύπτει όλες τις ανάγκες μας, μία Εκκλησία σε ρόλο ηθικού δασκάλου, για να συγχωρεί τις αμαρτίες μας, και μία σφιχτή οικογένεια για να μας προστατεύει πάντα και να μας στηρίζει στα πόδια μας. Τα δικά μας πόδια. Μη κρίνεις από τον εαυτό σου. Δες το γενικότερο μοντέλο.

Μιλώντας για μένα, δεν έχω ιδέα σε τι στάδιο βρίσκομαι. Γνωρίζω τα ελαττώματά μου και τα προτερήματά μου και πάντα προσπαθώ να φέρω το ισοζύγιο υπέρ των δεύτερων, αν και γνωρίζω ότι μέχρι και τον θάνατό μου, πάντα αρκετά από τα πρώτα θα παραμένουν εκεί. Αυτές οι ανομοιομορφίες είναι όμως που μας κάνουν ανθρώπους και που μας διαφοροποιούν πχ από την ομοιογένεια και την επικινδυνότητα ενός στρατού… ή ενός λαού.

Με ενοχλεί αφάνταστα η αναφορά σε έναν γενικό και αόριστο «λαό». Η λέξη «λαός» δεν περιγράφει διαφορετικούς ανθρώπους με διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικές φιλοδοξίες, αλλά μία ομοιογενή μάζα που βρίσκεται στο έλεος του κάθε δημαγωγού ή δικτάτορα ή κάποιου ευφάνταστου δόγματος. Αυτή η βολική απλούστευση των ανθρώπινων ομάδων, έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν πάντα για να καταπιέζει τους ανθρώπους ή για να αναδείξει «πεφωτισμένους» ηγέτες που έχουν την ικανότητα να εκπροσωπούν τον «λαό». Στην δική μου θεώρηση πραγμάτων, δεν υπάρχει πιο καταπιεστικό πράγμα από τον «λαό» και τα «λαϊκά» τεκταινόμενα. Προτιμώ να μιλάω για κοινωνίες, ή ανθρώπινα σύνολα, για πολυπολιτισμικές ομάδες, αλλά ποτέ για «λαούς». Γι’ αυτό όταν γενικεύω, φροντίζω πάντα να ξεκαθαρίζω ότι το κάνω για χάρη της καλύτερης κατανόησης και όχι απαραίτητα της πραγματικότητας.

Το μίσος ποτέ δεν ωφέλησε κανέναν, ούτε ως ανταποδοτικό, ούτε ως διδακτικό μέσο. Το μίσος μπορεί να προέλθει μόνο από συναισθηματικές συνθήκες και όχι από ορθολογικές. Ο συναισθηματισμός είναι υπέροχο πράγμα, κυρίως όταν τον βιώνεις σε προσωπικό επίπεδο. Μπορείς να ταξιδεύεις με το μυαλό, να εκφράζεσαι καλλιτεχνικά, να προβληματίζεσαι σε πιο βαθιά φιλοσοφικά ζητήματα, και φυσικά να τα μοιράζεσαι όλα αυτά με το περιβάλλον σου. Όταν όμως προσπαθείς να εντάξεις τον συναισθηματισμό σε πιο σύνθετες και εξορθολογισμένες έννοιες όπως το πολίτευμα, η οικονομία ή η πολιτική αναπόφευκτα θα σκάσεις σε αδιέξοδα. Διότι οι νομικές διαδικασίες έχουν πάντα το δίκαιο κατά νου και όχι την ευτυχία ή την ευθυμία. Στην ιδανική κοινωνία, αυτές οι διαδικασίες θα ταυτίζονταν άμεσα με τις ξεχωριστές ανάγκες του κάθε ανθρώπου. Αυτό όμως που έχουμε διδαχτεί από την ιστορία, και αυτό που βιώνουμε και σήμερα, δείχνει ότι τελικά βρισκόμαστε αρκετά μακριά από μία τέτοια ιδανική κοινωνία. Όχι επειδή έχουμε ιδεολογικές διαφορές, αλλά επειδή διαφέρουμε ως άνθρωποι. Και αυτή η διαφορετικότητα υπακούει στους φυσικούς και όχι μόνον στους πολιτισμικούς νόμους.

Αν αραιώνουν οι αναρτήσεις μου, δεν είναι λόγω καλοκαιρινής ραστώνης ή αδιαφορίας για τα κοινά και την επικαιρότητα. Είναι γιατί η επικαιρότητα στη μορφή που είναι σήμερα, είναι απλά στασιμότητα. Χωρίς ιδέες, προκλήσεις και κοινωνικές ζυμώσεις, πέρα από την ανησυχητική ενίσχυση των άκρων. Είναι γιατί όσο κλισέ έχουν γίνει όσα προανέφερα, τόσο κλισέ έχει καταντήσει και η πλειοψηφία του διαδικτυακού διαλόγου που ψάχνει απλά αφορμή για καυγάδες και όχι για έμπρακτη δημιουργία. Οι αμφισβητήσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μία κρίσιμη μάζα για να φέρει μία ανάσα αισιοδοξίας και δημιουργίας, αντί γκρίνιας και μιζέριας, κινούνται στα ίδια κλισέ πλαίσια που συνεχώς αφορούν και λιγότερους. Σε αυτό το κλισέ παιχνίδι δεν μπορώ να συμμετέχω επ’ άπειρω. Ίσως το σταματήσω και εδώ, δεν ξέρω.

Άλλωστε για να έχεις την αντικειμενικότερη δυνατή εικόνα του χορού, πρέπει να βγεις από αυτόν και για λίγο. Να τον χαζέψεις από ψηλά, να δεις τις κινήσεις που κάνει ο κάθε χορευτής, να καταλάβεις τι σχήμα έχει και σε τι μουσική υπακούει.

Εδώ σε θέλω μάγκα μου...

Στη σημερινή ανάρτηση, σου προσφέρω απλόχερα την παράνοιά μου. Δώσε βάση μεγάλε, για να δεις τι κυκλοφορεί δίπλα σου!


Μπορώ να κατακρίνω την αστυνομική βία, και ταυτόχρονα τη βία της κουκούλας. Μπορώ δηλαδή να καταλάβω πότε οι μπάτσοι βαράνε στο ψαχνό (κακώς), αλλά και πώς είναι όντας μπάτσος να σε βρίζουν και να προσπαθούν να σε λαμπαδιάσουν ή να σου ανοίξουν το κεφάλι (επίσης κακώς). Μπορώ επίσης να κατακρίνω τα πογκρόμ φασιστοειδών που σπάνε κόσμο στο ξύλο, με τον ίδιο τρόπο που κατακρίνω τους και-καλά-αντί-φασίστες που σπάνε και καίνε τα μαγαζιά του κόσμου και τους δημόσιους χώρους. Μπορώ στα επεισόδια που συμβαίνουν σε κάθε πορεία να δω πραγματικούς ανεγκέφαλους μπαχαλάκηδες, αλλά ταυτόχρονα να γνωρίζω ότι δρουν και ασφαλίτες ως κουκουλοφόροι. Μπορώ μέσα σε μία διμοιρία των ΜΑΤ να δω έναν μεροκαματιάρη πιτσιρικά αλλά και ένα φασιστοειδές που βγάζει το άχτι του. Μπορώ ανάμεσα στον κόσμο που διαμαρτύρεται και κατεβαίνει στους δρόμους να δω το λαμόγιο, τον μπαχαλάκια, το κομματόσκυλο, αλλά και αυτόν που πραγματικά ελπίζει και παλεύει για ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά του.


Μπορώ από το Μνημόνιο Ι, το Μεσοπρόθεσμο και το Μνημόνιο ΙΙ (που μαζοχίστηκα και τα διάβασα για να γνωρίζω τι γράφουν), να διαχωρίσω τα στοιχεία με τα οποία συμφωνώ από αυτά που διαφωνώ. Έχω λοιπόν αυτή την απίστευτη ικανότητα για τα ελληνικά δεδομένα να μπορώ να είμαι σε κάποια θέματα μνημονιακός και σε κάποια άλλα αντι-μνημονιακός. Ταυτόχρονα ε; Μπορείς να το διανοηθείς;


Μπορώ να μην πηγαίνω μία τον Μπένι για αυτά που λέει και με την ρητορική που τα λέει, αλλά μπορώ από τις 1000 απαξιώσεις που θα του κάνω, να σεβαστώ αυτά που είπε τις προάλλες στον Λαφαζάνη και να τον επαινέσω.


Καταλαβαίνεις με τι παρανοϊκό τύπο έχεις να κάνεις; Έχει κι άλλο όμως. Μπορώ να αλλάζω πολιτική σκέψη και ιδεολογικό χώρο σταδιακά, όταν βλέπω ότι αυτά που θεωρούσα μέχρι πρότινος σωστά, ήταν μία χαζομάρα ή μια αφέλεια και μισή και όταν ανακαλύπτω πλαίσια σκέψης που μου φαίνονται πιο σωστά και λογικά. Έχω το θράσος να πιστεύω ότι η νεανική σκέψη μπορεί να είναι φρέσκια και δημιουργική, αλλά χρειάζεται και η πείρα αρκετών ετών για να μπορεί να εφαρμόζεται έμπρακτα σε ρεαλιστικές καταστάσεις. Μπορώ να έχω ήρεμο το κεφάλι μου γνωρίζοντας ότι υπάρχουν καλοί και κακοί επιχειρηματίες, που απασχολούν καλούς και κακούς εργαζόμενους, αλλά και ότι υπάρχουν κοπρίτες και ευσυνείδητοι δημόσιοι υπάλληλοι, χωρίς να έχω αυτή την καταπληκτική ικανότητα που έχεις εσύ και γνωρίζεις την ακριβή αναλογία ή το απόλυτο νούμερο.


Κοινώς, μπορώ να είμαι γκρι ή καλύτερα, πολύχρωμος. Να αδυνατώ να βλέπω 100% άσπρο ή 100% μαύρο σε καταστάσεις, ιδέες και γεγονότα. Και για να είμαι ειλικρινής, αυτό είναι μία πολύ κουραστική κατάσταση. Είναι η κατάσταση όπου συνεχώς είσαι ξεκρέμαστος, γιατί δεν μπορείς να κρυφτείς πίσω από ταμπέλες, δόγματα ή όχλους. Πρέπει συνεχώς να αμφισβητείς, να διαβάζεις, να ψάχνεις πηγές και να προσπαθείς να μιλάς όσο πιο αντικειμενικά μπορείς. Να δημιουργείς αργά και υπομονετικά το δικό σου πλαίσιο ηθικής και αξιών και να μην επαναπαύεσαι σε έτοιμα πολιτικά ή ιδεολογικά δόγματα. Και όταν σε μία συζήτηση κάποιος σε «κολλάει στον τοίχο» να μπορείς να ξεστομίσεις την άκρως ανθελληνική φράση «σωστά, έχεις δίκιο τελικά» και να υποχωρείς σε κάποιες θέσεις.


Βέβαια για να είμαι ειλικρινής, αυτή η παράνοια έχει και άλλες ορολογίες. Στις πολιτισμένες κοινωνίες ή μεταξύ πολιτισμένων ανθρώπων για παράδειγμα, ονομάζεται «κριτική σκέψη». Και κατά κάποιο τρόπο είναι αυτός ο τρόπος σκέψης που δεν επαναπαύεται στη μασημένη τροφή, ξεκινάει πάντα αμφισβητώντας, αλλά και τροφοδοτείται συνεχώς από τις απόψεις των άλλων προκειμένου να εμβαθύνει συνεχώς σε διάφορα θέματα.


Γι’ αυτό σου λέω μάγκα μου. Έχεις μπλέξει με κάποιον που σου λέει ενοχλητικά πράγματα, αλλά δεν έχει ταμπέλα για να σημαδέψεις.

Καλά, εγώ σιχάθηκα νωρίς

Για να σου πω την μαύρη μου αλήθεια, όλα αυτά που συμβαίνουν τον τελευταίο καιρό δεν με αγγίζουν και τόσο. Φυσικά μου δημιουργούν ένα άγχος, μία μικρή αγωνία, αλλά στον βαθμό που ένας άνθρωπος ψάχνεται και αναρωτιέται πώς θα εξελιχθεί και θα επιβιώσει. Τίποτα παραπάνω. Αδυνατώ να συμμετέχω στον πανελλαδικό πανικό που ξαφνικά μας εξόργισε και μας αηδίασε.

Η αλήθεια είναι ότι εγώ προσωπικά εξοργίστηκα και αηδίασα πολλά χρόνια πριν. Τότε που το ευρωπαϊκό χρήμα έπεφτε βροχή από τον ουρανό και όλους τους είχε κατακλύσει μία υστερία καταναλωτισμού και επαρχιώτικου μεγαλοϊδεατισμού. Όταν η ελληνική επικράτεια γέμισε μεζονέτες, εξοχικά, διαμερίσματα, ακριβά αυτοκίνητα και τζάμπα μάγκες. Ήταν εκείνη η μικρή περίοδος που ξαφνικά η οικονομία μας απέκτησε μία υπεραξία άνευ προηγουμένου και μία ολόκληρη γενιά άρχισε να καταβροχθίζει μανιωδώς το κομμάτι της πίτας που αναλογούσε στις επόμενες γενιές. Κατάλοιπα της φτώχιας; Κατοχικό σύνδρομο; Ανεύθυνοι και επιπόλαιοι Ελληναράδες; Δεν ξέρω... Λες και έχει σημασία πλέον.

Τα ασφαλιστικά ταμεία υπερφορτώθηκαν, το Κράτος διογκώθηκε, οι μπίζνες με το Δημόσιο άνθισαν και η πίτα έδειχνε τόσο μεγάλη που ακόμα και αν έσκαγες στο φαΐ, συνέχιζες λυσσαλέα να τρως. Κάπου εκεί ξεπήδησε και η γενιά των 700 ευρώ. Η δική μου γενιά. Με ικανότατα, μορφωμένα και καταρτισμένα άτομα που ήθελαν να δημιουργήσουν τη δική τους πίτα. Οι ανισότητες όμως ήταν ήδη παρούσες. Υπήρχε το χοντρολαμόγιο στη ΔΕΚΟ, απόφοιτος Λυκείου, ή ο άξεστος μπατζανάκης του Υπουργού που καθάριζαν τέσσερα χιλιάρικα το μήνα, και ο πτυχιούχος με μεταπτυχιακό και ειδίκευση που ζήταγε ταπεινά τον βασικό του μισθό. Το βουλευτιλίκι του δικομματισμού, ένα απέραντο γραφείο ευρέσως εργασίας χωρίς παραγωγικό αντίκρισμα. Υπήρχε ο αμόρφωτος επιχειρηματίας που έχτιζε το ένα σπίτι μετά το άλλο, και ο υπερωριακός υπάλληλός του που σχεδόν έτρεχε όλη την επιχείρηση. Θυμάσαι που υπήρχαν μισθοί των 1000-1200 ευρώ και μετά αυτοί των 3000+ ; Το ενδιάμεσο δεν έπαιζε και πολύ. Οι «χοντροί» είχαν καβαντζώσει ήδη την κορυφή και τους χώριζε μία ασφαλής «τάφρος» με τους πιο κάτω. Πώς ακριβώς να δημιουργηθεί η ανάπτυξη; Τι ορίζοντα έδωσαν στις νεώτερες γενιές όταν όλοι έχτιζαν πάνω στα κεφάλια μας; Ποια παραγωγική διαδικασία μπορεί να ξεπηδήσει από τον επιχειρηματία που συνεχίζει να βλέπει την επιχείρησή του σαν μαγαζάκι και όχι ως αναπτυξιακό παράγοντα; Ποια κοινωνία θα δημιουργήσει εξωστρέφεια όταν αποτελείται κατά κόρον από ιδιώτες ανθρώπους που δεν έχουν την αίσθηση του κοινού συμφέροντος;

Μην απορείς πως φτάσαμε εδώ. Θυμάσαι πόσα τραπεζικά προϊόντα δανείων είχαν κατακλύσει τις τηλεοράσεις; Πώς σε φόρτωναν πιστωτικές κάρτες και πώς ακόμα και 20άρηδες έπαιρναν ένα οποιοδήποτε δάνειο για να το φάνε στην Ερμού μέσα σε έναν μήνα ή για να ζήσουν το «όνειρο» της Μυκόνου για μία εβδομάδα;

Εγώ την θυμάμαι καλά εκείνη την περίοδο. Σε κάποια φάση, λίγο πριν τα 30 μου, είχα αρχίσει να νοιώθω και τύψεις που ήμουν ακόμα στο ενοίκιο, και που δεν είχα αγοράσει αυτοκίνητο. Είχα αρχίσει να αναρωτιέμαι για την ίδια την λογική μου. Γιατί να μην ξοδεύω παραπάνω από αυτά που βγάζω, αφού όλοι το κάνουν; Κάτι δεν κόλλαγε σωστά. Έβλεπα αυτούς που ξόδευαν. Έβλεπα την μανία με την πίττα και εμένα απλά δεν μου κόλλαγε αισθητικά και νοητικά αυτό το θέαμα.

Στο έχω ξαναπεί. Μου είναι αδιανόητο το σκοτάδι και οι άνθρωποι που το απαρτίζουν. Γνωρίζω τι δικαιώματα έχω σε αυτά που ξοδεύω, και τι υποχρεώσεις σε αυτά που κερδίζω. Το ίδιο κάνω και έξω από το σπίτι μου, στην κοινωνία ως πολίτης. Γι’ αυτό σου λέω… Όλα αυτά που βλέπω να συμβαίνουν αυτές τις μέρες, δεν μου λένε μία. Την αγανάκτηση και τη σιχασιά μου, τα εξάντλησα πριν περίπου μία δεκαετία, όταν οι περισσότεροι έψαχναν απεγνωσμένα το μερίδιό τους στην πίττα και δεν είχαν καιρό για σκέψη. Γι’ αυτό αρκετές φορές, ίσως και να δικαιολογώ την αγανάκτηση των σημερινών πιτσιρικάδων. Γιατί αυτοί δεν πρόλαβαν να σιχαθούν.

Intermission #58 (Ένας μήνας edition)

Ο κόσμος είναι ένας και μέσα σε αυτόν υπάρχει ένα νοσοκομείο. Μέσα στο νοσοκομείο υπάρχει ένας διάδρομος και αυτός είναι μόνο ένας.

Στον διάδρομο υπάρχει ένας άνθρωπος με μία μόνο σκέψη. Η σκέψη αυτή είναι μονόχρωμη.

Στον διάδρομο υπάρχουν και άλλες σιωπηλές φιγούρες, αλλά ο άνθρωπος είναι μόνο ένας… με μία μονόχρωμη σκέψη: Όσα είδε στον έναν κόσμο, όσα τον έφεραν εδώ σε αυτόν τον ένα διάδρομο. Όλα τα χρόνια που πέρασαν και τον οδήγησαν σε αυτό το ένα νοσοκομείο. Οι μουσικές, οι γεύσεις, οι απολαύσεις, οι φρίκες, οι επιτυχίες, οι αποτυχίες, οι συντροφιές, οι έρωτες και οι μελαγχολίες.

Ο χρόνος πάντα ήταν ένας. Μάλλον η στιγμή ήταν πάντα μία, αλλά τώρα σε αυτόν τον ένα διάδρομο, ακόμα και ολόκληρος ο χρόνος δείχνει ένας.

Η μονόχρωμη σκέψη ακινητοποιείται και αρχίζει να σπάει σε μικρές νότες, σαν από γλυκό μεταλόφωνο. Αποκτά σφύριγμα, και πιο γρήγορο τέμπο. Στο άκουσμα του πρώτου κλάματος, όλα σπάνε. Η μονόχρωμη σκέψη κατακερματίζεται σε πολλά χρώματα και ο άνθρωπος δεν είναι πλέον ένας.

Καλώς ήρθες Υπατία!

Μου είναι αδιανόητο το σκοτάδι

Εκεί γύρω στα δεκαοχτώ έκανα ότι κάνει κάθε δεκαοχτάχρονος που σέβεται τον εαυτό του. Αμφισβήτησα την οικογένειά μου, το σύστημα και την χώρα. Έστρωσα κώλο, διάβασα και έφυγα έξω για να σπουδάσω αυτό που με συνάρπαζε. Από το τρίτο έτος έπιασα δουλειά, και στο τέταρτο κόπηκε δια παντός η χρηματοδότηση από γονείς. Η αμφισβήτηση πέτυχε, η ανεξαρτησία εμπεδώθηκε και κάθε βήμα μου γινόταν μόνο υπό το βάρος της δικής μου ευθύνης. Ακόμα και όντας φαντάρος, αποφάσισα να μην μείνω λεπτό παραπάνω κάτω από την ίδια στέγη των γονιών μου και προτίμησα να νοικιάσω μία γκαρσονιέρα ίσα ίσα για να κοιμάμαι όταν είχα έξοδο.

Υπό το ίδιο βάρος παράτησα και την πρώτη μου, πολλά υποσχόμενη, δουλειά για να πάω να διευρύνω λίγο τις εμπειρίες μου. Έριξα λίγα ρούχα στο backpack και έφυγα για ένα αξέχαστο road trip σε 24 πολιτείες των ΗΠΑ, διάρκειας δύο μηνών. Επέστρεψα άφραγκος και βρήκα την πρώτη τυχαία δουλειά. Έκτοτε, έχω αλλάξει δυο-τρεις δουλειές και πλέον τελώ υπό καθεστώς εργασίας εκ περιτροπής… σχεδόν άνεργος. Έχουν περάσει 11 χρόνια από την αποφοίτησή μου και τελικά ποτέ δεν άσκησα το επάγγελμα που σπούδασα. 

Ανά καιρούς σκέφτομαι τις κινήσεις μου και πώς θα ήταν τα πράγματα αν είχα κάνει διαφορετικές επιλογές. Καλύτερα; Χειρότερα; Δεν μπορώ να γνωρίζω. Ενδεχομένως να είχα διαπρέψει αν δεν είχα επιστρέψει Ελλάδα, ή αν έκανα καριέρα πάνω σε αυτό που σπούδασα. Ενδεχομένως να είχα βγάλει και κάποια λεφτά παραπάνω αν δεν ξόδευα κάθε αποταμίευση για μεγάλα ταξίδια αραιά πυκνά. Πάντως το δίμηνο road trip και το backpacking δεν θα τα άλλαζα και ας θυσίασα τις όποιες θετικές επαγγελματικές προοπτικές. Και όσο πιο πολύ το σκέφτομαι, πάλι λίγα πράγματα θα άλλαζα. Γιατί κάθε φορά είχα πλήρη αίσθηση του βάρους της ευθύνης που σήκωνα. Εάν όλες αυτές οι διαδρομές που ακολούθησα σε πολλά μικρά σταυροδρόμια με έφεραν εδώ που είμαι, τότε εγώ είμαι υπόλογος για αυτό. Και αν οι συνθήκες ήταν ή παραμένουν αντίξοες σε κάποια από αυτά, στο χέρι μου είναι να ξεκολλήσω και να ακολουθήσω άλλες διαδρομές.

Γιατί σε πρήζω με τα δικά μου, ευθύνες, βάρη και κέρατα; Γιατί θέλω να καταλάβεις, ότι εγώ προσωπικά αδυνατώ να κατανοήσω τον μέσω όρο της νεοελληνικής νοοτροπίας που ψάχνει ευθύνες πέρα από τον εαυτό της. Και δεν αναφέρομαι στα οικονομικά θέματα ή την εθνική σχιζοφρένεια περί αναγκαιότητας ή μη των μηχανισμών στήριξης. Δεν αναφέρομαι καν στο κλισέ «μαζί τα φάγαμε». Στα δικά μου μάτια, είναι αδιανόητος ο άνεργος που μουντζώνει τη Βουλή, ασχέτως αν μου είναι απόλυτα κατανοητός ο συνταξιούχος που κάνει το ίδιο. Παρομοίως, αδιανόητος μου είναι αυτός που κάθε μέρα αγοράζει εφημερίδες, παρακολουθεί ειδήσεις και έντρομος προσπαθεί να αποκωδικοποιήσει τις κινήσεις της κάθε κυβέρνησης, λες και ολόκληρη η ζωή του εξαρτάται από αυτήν. Μου είναι αδιανόητος ο πιτσιρικάς που σιγοτραγουδάει το «Γυρίζω τις πλάτες μου στο μέλλον» με την μελαγχολική ικανοποίηση της απραξίας του. Εν τέλει, μου είναι αδιανόητος ο άνθρωπος που ελλείψει αυτοκριτικής, δεν προσπαθεί να βελτιώσει την κοινωνία μέσω του ίδιου του εαυτού του και επαναπαύεται στην ευκολία που παρέχει η γενική και αόριστη ευθυνολογία. Αυτός δηλαδή που ως ανήλικος έμαθε να τα φορτώνει στους γονείς του και ως ενήλικας συνεχίζει το ίδιο τροπάριο με άλλους αποδέκτες.

Θα μπορούσα να ζητήσω πολλές εξηγήσεις από τον πολιτικό κόσμο, αλλά έτσι θα παρέκαμπτα τα ενδιάμεσα στάδια. Σκέψου αν δεν είχαμε απώλεια μνήμης, πόσοι από τους σημερινούς βουλευτές θα κάθονταν ακόμα σε έδρανα. Σκέψου τα κόμματα με τι αξιοκρατικά κριτήρια θα στελεχώνονταν από υποψήφιους, αν γνώριζαν ότι κρίνονται από μία υπεύθυνη κοινωνία και όχι από «κουμπάρους» και «χρυσόψαρα». Για να δημιουργηθεί όμως η υπεύθυνη κοινωνία, θα πρέπει να δημιουργηθούν υπεύθυνα άτομα, και μιλώντας για υπεύθυνα άτομα αναφέρομαι σε ανθρώπους και όχι φασόν σκευάσματα που τελειώνουν ένα σχολείο ή ένα πανεπιστήμιο και αναζητούν νέους «γονείς».

Και πάλι, κάπου εδώ στο τέλος του γνωστού μεταπολιτευτικού μοντέλου, η ελληνική κοινωνία συνεχίζει ακάθεκτη με τα ίδια μυαλά και ετοιμάζεται να αναδείξει τα ίδια πολιτικά πρόσωπα που θα βρίζει σε δυο-τρία χρόνια. Ευτυχώς όμως για την πραγματικότητα, τα πράγματα δεν εξελίσσονται γραμμικά και ενδεχομένως αρκετοί να έχουν ξεκινήσει ήδη να βελτιώνουν τον εαυτό τους και να δείχνουν την αλληλεγγύη τους σε όσους την έχουν ανάγκη, μακριά από «γονείς». Εάν ποτέ διαφανεί φως στο τούνελ, από αυτούς τους τελευταίους θα συμβεί αυτό, διότι οι άλλοι εξ’ ορισμού δεν μπορούν να ξεκολλήσουν από το σκοτάδι.

Λόλα να μία σπείρα

Εδώ και δύο μέρες περίπου, η εμφάνιση του ιστολογίου άλλαξε. Απέκτησε μία πιο φωτεινή, ανοιχτή, ελεύθερη και κυρίως προσωπική αισθητική. Η προηγούμενη, εκτός του ότι ήταν ετοιματζίδικο template του blogger, δημιουργούσε και μία ελαφρώς κλειστοφοβική, πιο σοβαροφανή αίσθηση. Και επειδή από κλειστοφοβία και σοβαροφάνεια, έχουμε ξεχειλίσει πια σε αυτή τη χώρα, αποφάσισα να σπάσω το κατεστημένο και να διακοσμήσω τη δική μου παιδική χαρά, σύμφωνα με τα γούστα μου.

Η σπείρα στην άμμο που διακρίνεται στο πίσω μέρος είναι μία που είχα φτιάξει πριν χρόνια σε κάποια παραλία. Το συνήθιζα όταν την έπεφτα σε μία αμμουδιά για ένα – ενάμιση μήνα το καλοκαίρι. Τις ημέρες, ή μάλλον, τις νύχτες που γέμιζε το φεγγάρι, έφτιαχνα μία τέτοια δίπλα από την καβάντζα μου και χάζευα τις αντιδράσεις των περαστικών. Κατά τη διάρκεια της νύχτας που οι σκιές τονίζονταν πιο έντονα υπό το φεγγαροφώς, και το λεγόμενο σεληνί* έκανε όμορφες αντιθέσεις με τις σκιερές αυλακιές της σπείρας, όσοι περπάταγαν και την έβρισκαν στο διάβα τους ξαφνιάζονταν. Άλλοι κοντοστέκονταν και απορούσαν, άλλοι απλά την παρέκαμπταν, και βέβαια δεν έλειπαν και αυτοί που απλά περπατούσαν από πάνω της σα να μην έβλεπαν τίποτα. Διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικές αντιλήψεις, διαφορετικές αντιδράσεις· εξαίσια τροφή για την αγαπημένη μου ασχολία της ανθρωπο-παρατήρησης.

Η σπείρα ως σχήμα, έχει ιδιαίτερο συμβολισμό για μένα. Εκτός από τις μαθηματικές της προεκτάσεις, παραπέμπει ευθέως στον τρόπο με τον οποίο πολλές φορές λειτουργεί η ανθρώπινη σκέψη. Ξεκινώντας από το κέντρο και προσπαθώντας να το κατανοήσουμε, κινούμαστε κυκλικά γύρω από αυτό καθώς το αναλύουμε, αλλά αντί να το πλησιάζουμε, συνεχώς απομακρυνόμαστε χωρίς να καταλαβαίνουμε την ακριβή πορεία μας, μέχρι που κάποια στιγμή έχουμε απομακρυνθεί τόσο πολύ που δεν έχει νόημα να συνεχίζουμε. 

Προσωπική μου άποψη είναι ότι η νεοελληνική ψυχοσύνθεση, έχει μπει πλέον σε μία τροχιά που μόνο έτσι ξέρει να αναλύει τα πράγματα· να προσπαθεί δηλαδή να κατανοήσει κάποιο στοιχείο και όσο πιο πολύ το επεξεργάζεται, τόσο πιο πολύ να απομακρύνεται από αυτό. Πες το έλλειψη κριτικής σκέψης και αυτοκριτικής, υπερβολικού εγωισμού ή ξέρω γω τι, σημασία έχει πως όποια και αν είναι η αιτία, τα συμπτώματα σκάνε σαν καρυδότσουφλά κάθε μέρα όλο και περισσότερα στα μούτρα μας. Με κατάλυση της λογικής, και του σοβαρού λόγου, για χάρη του συναισθηματισμού και του σοβαροφανούς λόγου.

Στα παιχνίδια με το νου που έκανα τότε που έφτιαχνα τις σπείρες και χάζευα αντιδράσεις, είχα και την αντίθετη λύση. Ξεκινάμε να προσεγγίζουμε το κέντρο πιο ανοιχτά, και καθώς το κατανοούμε καλύτερα πλησιάζουμε όλο και πιο κοντά, ακολουθώντας τη σπείρα προς τα μέσα. Αναπόφευκτα, και μετά από πολλές περιστροφές οδηγούμαστε στην απλότητα του κέντρου. Και πριν με κατηγορήσεις για αμπελοφιλόσοφο, σκέψου πως πριν 10-15 χρόνια είχα την ψευδαίσθηση ότι οι άνθρωποι έχουν την ανάγκη και ρέπουν προς την απλότητα. Τελικά χρειάζεται λίγη πείρα και πολλή παρατήρηση για να συνειδητοποιήσει κανείς ότι στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο.

*σεληνί: το χρώμα που παίρνει η άμμος μόνο υπό το φως του φεγγαριού και θυμίζει σεληνιακό τοπίο.

Disclaimer

1. Ό,τι γράφεται σε αυτό το ιστολόγιο είναι απλά προσωπικές απόψεις που εμπίπτουν στην βασική αρχή περί προσωπικών απόψεων. Ήτοι, είναι υποκειμενικές, άρα δεν γράφονται στο ύφος του 99,99% της ελληνικής μπλογκόσφαιρας που διακηρύττει την μεγαλύτερη αυθεντία στο σύμπαν, και σίγουρα δεν αποτελούν αυθεντία σε τίποτα από μόνες τους. Διατυπώνονται στα πλαίσια της ελευθερίας έκφρασης του λόγου και είναι ανοιχτές προς πάσα κριτική, εφόσον αυτή λαμβάνει υπόψη την υποκειμενικότητα αυτών.

2. Οι απόψεις του παρόντος ιστολογίου ακολουθούν τους κανόνες φυσιολογικής ωρίμανσης του φυσιολογικού ανθρώπου και σε καμία περίπτωση την πορεία «ωρίμανσης» ενός Ελληναρά. Ήτοι, μπορούν να αλλάξουν εφόσον τα αντίθετα επιχειρήματα είναι σαφώς ορθότερα, ή εφόσον ο υποφαινόμενος ανασκευάσει τις απόψεις του πάνω σε κάποιο θέμα, μετά από νέες παρατηρήσεις ή εναλλαγή της οπτικής γωνίας πάνω σε ένα θέμα που θα είχε ως αποτέλεσμα την απόκτηση σφαιρικότερης αντίληψης.

3. Το παρόν ιστολόγιο είναι ένας προσωπικός χώρος που εκφράζει προσωπικές ιδέες. Δεν είναι ούτε δημόσιος χώρος όπου ο υποφαινόμενος ρητορεύει για να «διδάξει» ή να επηρεάσει τις μάζες, ούτε βήμα εξουσίας. Κάποιοι συμφωνούν με το σύνολο των γραφόμενων, και άλλοι όχι. Κάποιοι συμφωνούν με ορισμένα γραφόμενα και κάποιοι διαφωνούν. Αυτό ονομάζεται πλουραλισμός ιδεών και είναι σωστό και υγιές πράγμα. Αν κάποιοι επηρεάζονται θετικά από τα γραφόμενα, καλώς κάνουν. Αν όχι, πάλι καλώς, and thanks for all the fish. Υπάρχουν ιστολόγια με σαφώς καλύτερο, πιο ευανάγνωστο ή και ποιοτικότερο περιεχόμενο, άλλα με σαφώς διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές αντιλήψεις, καθώς και αυτά που αναφέρονται στο 6. Οι επιλογές είναι αμέτρητες και φυσικά ελεύθερες.

4. Ο υποφαινόμενος, ούτε ανήκει, ούτε πρόκειται ποτέ να ανήκει σε συγκεκριμένο πολιτικό χώρο, δεδομένου ότι θεωρεί ως βασική αξία την υποκειμενικότητα της πολιτικής σκέψης και της ελευθερίας του ατόμου στη συγκεκριμένη υποκειμενικότητα. Κόμματα, κλίκες ή κομματικά υποκινούμενα κινήματα «πολιτών» δεν αφορούν τον υποφαινόμενο και σε καμία περίπτωση δεν επηρεάζουν τη σκέψη του*. Έτσι ταμπέλες, κλισέ, «-ισμοί» και κλασσικές πολιτικές στάμπες που έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν εναντίον του παρόντος ιστολογίου όπως: νεοφιλελεύθερος, πασόκος, συριζαίος, χουντικός, αριστεριστής, αναρχοφιλελεύθερος η γενικότερες όπως: λαϊκιστής, ελιτιστής, κλπ, άνευ επαρκούς αιτιολόγησης, θα αγνοούνται ως παιδιαρίσματα και θα καταλήγουν στο πτυελοδοχείο (βλ. 5). Αν από τις 300+ αναρτήσεις του ιστολογίου έως τώρα, κάποιος έχει βγάλει έναν χαρακτηρισμό που χωράει σε μία λέξη, και εκφράζει το 100% των απόψεών μου ευχαρίστως να την ακούσω για να την πατεντάρω και να ξεκινήσω ιδεολογικό ρεύμα με λογότυπο, βιβλία, συγκεντρώσεις σε στοές κλπ. Επίσης, ο ίδιος άνθρωπος θα μπορούσε να κάνει επιστημονική δημοσίευση για την πλήρη κατανόηση του ανθρώπινου εγκεφάλου και την ενοποίηση των εμπειριών, της σκέψης, της κοινωνικής διαδραστικότητας, της γνώσης, της νευρωνικής δραστηριότητας, του παράγοντα της τύχης και της ιστορικής περιόδου δράσης του εγκεφάλου, και να κερδίσει 10 Νόμπελ τιμής ένεκεν.

5. Ως πτυελοδοχείο ορίζεται ένας φανταστικός νοητικός χώρος γεμάτος νοητικά αντικείμενα (ιδέες, σχόλια, γραφόμενα, βρισιές, κλπ) που είναι ανάξια περαιτέρω σκέψης και σπατάλης πραγματικού χρόνου, δεδομένου ότι τα συγκεκριμένα αντικείμενα είτε δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο υγιούς και δημιουργικού διαλόγου, είτε αποτελούν απλή ad hominem επιχειρηματολογία που πλέον στο διαδίκτυο είναι πιο κουραστική και κοινότυπη από chain mails για βιάγκρα και επενδυτικές ευκαιρίες στην Καμτσάκα.

6. Αν θεωρείς ότι το πτυελοδοχείο είναι θρασύς σνομπισμπός, κατά 99% έχεις δίκιο. Άλλα όπως είπαμε… δικός μου ο χώρος, δικό μου το παιχνίδι, και δικά μου τα εγκεφαλικά κύτταρα που δεν φταίνε σε τίποτα. Σε μισό λεπτό μπορείς να έχεις φύγει από εδώ και να μπεις σε ένα από τα χιλιάδες blogs και fora όπου το ξεκατίνιασμα, το βρισίδι, η σοβαροφάνεια και η ιδεολογική «αυθεντία» δίνουν και παίρνουν.

7. Το παρόν ιστολόγιο σέβεται την ελευθερία έκφρασης και λόγου, και σε καμία περίπτωση δεν θα προβεί στη διαγραφή σχολίων, δεδομένου ότι ένα σχόλιο, είτε είναι υβριστικό, είτε απειλητικό, είτε απλά troll, εκθέτει τον ίδιο τον σχολιαστή. Διαγραφή σχολίων θα γίνεται σε πολύ ιδιαίτερες περιπτώσεις, όπως η επιμονή κακοπροαίρετων προσωπικών ή/και ανούσιων σχολίων.

8. Ο υποφαινόμενος σέβεται και θαυμάζει τον κυνισμό, τον έξυπνο σαρκασμό, και το χιούμορ δεδομένου ότι αποτελούν αναπόσπαστα μέρη και του χαρακτήρα του. Αντιθέτως δεν αντέχει τον κατινίστικο σαρκασμό και τον λαϊκισμό με τηλεοπτικούς και ελληνικώς πολιτικούς όρους. Η διαφορά είναι τεράστια και τα όρια σαφή για όποιον μπορεί να τα διακρίνει.

9. Οποιαδήποτε ανάρτηση μπορεί να χαρακτηριστεί ως γενικόλογη, με τον ίδιο τρόπο που οποιαδήποτε πρόταση στον προφορικό λόγο μπορεί να χαρακτηριστεί αόριστη. Όταν μία πρόταση ξεκινάει με τη φράση «Γενικά μιλώντας» ή «γενικολογώντας» σημαίνει ότι ο υποφαινόμενος αναγνωρίζει τη γενικολογία των γραφόμενών του, και συνεχίζει τον ειρμό της σκέψης του ανάλογα.

10. Ο υποφαινόμενος δεν γνωρίζει ούτε το 0,001% της ζωής σου και των εμπειριών σου, κι εσύ δεν γνωρίζεις ούτε το 0,001% της ζωής και των εμπειριών του υποφαινόμενου. Όπως και αυτός με εσένα, μην αναφέρεσαι σε αυτόν λες και γνωρίζεις το 99,999% της ζωής του και των εμπειριών του.

11. Είτε ως επισκέπτης, είτε ως τακτικός αναγνώστης, οφείλεις να έχεις σιγοτραγουδήσει ή να έχεις χορέψει αυτό:

* Ο υποφαινόμενος έχει διαβάσει και Karl Marx, και Hayek, και Smith, και Diderot και Keynes και Bakunin και Kropotkin και γενικώς ένα σωρό βιβλία από διάφορους πολιτικούς στοχαστές και έχει βγάλει τα συμπεράσματά του επηρεάζοντας ανάλογα την προσωπική και υποκειμενική του αντίληψη. Μην του ζαλίζετε τον έρωτα με αποσπάσματα από απόψεις άλλων ανθρώπων. Ζαλίστε τον με καθαρά δικές σας απόψεις (αν έχετε σχηματίσει).