Δευτέρα, 6 Δεκεμβρίου 2010

Όπου λαλούν πολλοί Έλληνες...

Αρκετά χρόνια πριν, όταν άρχισα να δείχνω το πρώτο μου ενδιαφέρον για τα κοινά, παρατήρησα το εξής: Σύσσωμα τα ΜΜΕ, ο κόσμος, οι πολιτικοί, οι διάφοροι φορείς, ο καθημερινός διπλανός, κλπ ασχολούνταν με την διαφθορά, την παραβατικότητα, τα προβλήματα της κοινωνίας και συνεχώς έθεταν καίρια και «σωστά» επιχειρήματα προκειμένου να εξαλειφτούν όλα αυτά τα κακά. Η αλήθεια είναι ότι έβλεπα μία αισιοδοξία μέσα σε όλη αυτή τη ζύμωση απόψεων. Έκανα την απλή σκέψη ότι εφόσον τόσος πολύς κόσμος καίγεται για τα κακά του τόπου και έχει ιδέες και απόψεις, θα ήταν ζήτημα χρόνου πότε αυτές θα υλοποιηθούν. Στην ουσία θεωρούσα πως το μόνο που έλειπε ήταν το μέσο υλοποίησης. Δηλαδή τα λεφτά, τα οποία θα έθεταν τις υλικοτεχνικές δομές αλλά και τις ευκολίες για την υλοποίηση των διαφόρων ιδεών.

Τα λεφτά άρχισαν να ρέουν προς την ελληνική κοινωνία μέσα στη δεκαετία του ’90, με μία πρωτοφανή οικονομική ανάπτυξη για τα ιστορικά δεδομένα της χώρας. Φυσικά ως γνωστόν, όχι μόνο δεν συνέβη κάποια υλοποίηση στον μαζικό χαρακτήρα που προϊδέαζε η θεωρία, αλλά οι απόψεις, οι γνώμες, οι κατακραυγές για σκάνδαλα και απατεωνιές, έγιναν ακόμα περισσότερες.

Τα συμπεράσματα δεν είναι και τόσο δύσκολο να διαπιστωθούν. Ένας λαός που για οποιονδήποτε λόγο δεν μπορεί να συνεννοηθεί μεταξύ του για τα στοιχειώδη, δεν πρόκειται ποτέ να πράξει δημιουργικά, αλλά ούτε και να αναπτυχθεί. Αντ’ αυτού θα περνάει την ώρα του στα καφενεία παράγοντας άχρηστη πληροφορία. Επίσης, ένας λαός που συνεχώς δηλώνει την αγανάκτησή του για τη διαφθορά και την παραβατικότητα, είναι ο ίδιος βουτηγμένος στην διαφθορά και την παραβατικότητα. Κοινώς, σε αντίθεση με την λαϊκή ρήση, στο σπίτι της κρεμασμένης Ελλάδας, μιλάνε όλη την ώρα για σχοινί.

Οι αλλαγές επέρχονται μετά από ενεργές δυναμικές και όχι απαθείς στάσεις που προάγουν τον «ζαμανφουτισμό». Ο λόγος που όλοι παραδεχόμαστε ότι η Ελλάδα έχει βρεθεί σε ένα τέλμα είναι ότι στην ουσία επικρατεί η απάθεια έναντι της δράσης. Η θεωρία έναντι της πράξης. Η απλή παραδοχή είναι μεν ένα εναρκτήριο βήμα, αλλά για να μετουσιωθεί σε δράση θα πρέπει να εγκαταλείψει την απάθεια και τη θεωρία, και να αρχίσει να δημιουργεί. Με στραβοπατήματα ή άτσαλα βήματα στην αρχή, αλλά τουλάχιστον με έμπρακτα βήματα.

Ακόμα και για το ίδιο το Κράτος, οποιοδήποτε βήμα μπροστά, με σαφή θετικά αποτελέσματα, χρονοτριβεί είτε στα καφενεία του Κοινοβουλίου, είτε σε νομικές αντιφάσεις. Έχουμε ένα δαιδαλώδες σύστημα νόμων για κάθε μορφής δικαίου, σε σημείο που οποιαδήποτε νέα προσθήκη ή μεταβολή πρέπει να περάσει από χίλιους δυο νομικούς ελέγχους προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν υπάρχει κάποιο κώλυμα. Αυτό διασφαλίζει μεν την ακεραιότητα μίας Δημοκρατίας, αλλά όταν συμβαίνει σε υπερβολικό βαθμό δεν παράγει κάτι ουσιώδες. Στην Ελλάδα άλλωστε, δεν έχουμε νομοθετικό πρόβλημα αλλά εκτελεστικό. Ο πιο χρήσιμος νόμος που θα μπορούσε να βγει ποτέ, θα ήταν αυτός που θα έλεγε ότι πρέπει να εφαρμόζονται οι νόμοι.

Και σα να μην έφτανε η υπερβολική θεωρία, αλλά όλες οι προτάσεις, οι ιδέες και τα σχέδια υπερκαλύπτονται από ένα στρώμα καχυποψίας. Έχουμε δηλαδή μία κοινωνία που απλά μιλάει όλη την ώρα, προτάσσοντας καχυποψία σε κάθε συνδιαλλαγή της. Υπό αυτές τις συνθήκες είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς γιατί καθυστερεί η οποιαδήποτε πρόοδος, αλλά και γιατί θα συνεχίσει να καθυστερεί. Άλλωστε η υπερβολική ηθική και η καχυποψία δεν είναι τα βασικά στοιχεία του συντηρητισμού;


15 σχόλια:

  1. Πολύ σωστό. Έχουμε μάθει να μιλάμε, να μην ακούμε και να μη δουλεύουμε. Από θεωρίες είμαστε πρώτοι, αλλά όταν έρθει να κριθούμε και να εργαστούμε, θυμόμαστε ξανά τη θεωρία... Καλή η πολυφωνία, αλλά στην Ελλάδα καταντά αντιπαραγωγική.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. ellinaki, διάνα και πάλι, με διορατικότητα που υπερβαίνει την απαισιοδοξία της συνειδητοποίησης του πόσο δίκιο έχεις. Και το σχόλιο του Δείμου του Πολίτη με κάνει να σκεφτώ πότε η πολυφωνία γίνεται κακοφωνία: το είχε περιγράψει ο χαρακτήρας του Μότσαρτ στην ταινία Αμαντέους: Πολλοί άνθρωποι που μιλάνε συγχρόνως δεν είναι παρά θόρυβος. Αλλά, πάμπολλοι άνθρωποι που τραγουδάνε μαζί, ιδιαίτερα σε διαφορετικές αρμονίες και κλίμακες, με τα όργανα μιας ορχήστρας, είναι τελειότητα. Τι λείπει λοιπόν από την πολυφωνία που δεν είναι παρά μια Ελληνική κακοφωνία;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Tο μεγαλύτερο "μειονέκτημα" της δημοκρατίας. Ότι ο καθένας μπορεί οπουδήποτε να πει την παπαριά του για οτιδήποτε χωρίς να χρειαστεί ούτε να την τεκμηριώσει, ούτε να την κάνει πράξη.
    Αν σ΄αυτό προσθέσεις και την παροιμιώδη ελληνική "εξυπνάδα", που δεν είναι παρά η καχυποψία που περιγράφεις και η ...πισινή που κρατάμε ότι κάποιος μας λέει κάτι τι ..."άραγε να κρύβεται πίσω του", επηρεασμένοι από το πως ακριβώς λειτουργούμε εμείς και που άλλοι "αγαθιάρηδες" και "χαζοί" λαοί δεν διαθέτουν, έφτιαξες την συνολική εικόνα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Mε το πολύ μπλα μπλα τα προβλήματα θα ζαλιστούν και θα πέσουν!

    Eίμαστε σε καλό δρόμο.

    Eίμαι αισιόδοξος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Γεια σου ellinaki,

    Oι πολλοι..Ελληνες ειναι το προβλημα, ή μηπως οι...μουροχαβλοι Ελληνες; :/

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Βασικά δεν είμαι απόλυτα σύμφωνος με το συμπέρασμα. Πρώτον επειδή ο συντηρητισμός είναι θέμα συγκυρίας. Άλλες συνθήκες θα δημιουργούσαν άλλου είδους συντηρητισμό. Δεύτερον επειδή η καχυποψία μάλλον περισσότερο χαρακτηριστικό άλλων "θέσεων" είναι, όπως πχ της αριστεράς που μπορεί να συνεργαστεί με τον οποιονδήποτε άλλον εκτός αριστεράς.

    Όσον αφορά την υπερβολική ηθική, όντως σε κάποιες φάσεις φτάνει τα επίπεδα της σχιζοφρένειας αλλά επειδή είμαστε η χώρα των άκρων προσωπικά αν έχω να διαλέξω ανάμεσα σε αυτή και στην υπερβολική ανηθικότητα που αντιπροτείνεται, θα διαλέξω την μετανάστευση.

    Γενικά δεν διαφωνώ με αυτά που περιγράφεις, τα οποία είναι οι θέσεις των άκρων ανάμεσα στις οποίες αμφιταλαντευόμαστε λες και δεν υπάρχουν ενδιάμεσα. Πχ, πολλοί νόμοι αλλά ανεπαρκής (ή επιλεκτική) τήρησή του. Τρέχα γύρευε. Από την άλλη όμως, πως είναι δυνατόν να μην είναι κάποιος καχύποπτος απέναντι σε τυχόν αλλαγές, όταν η καχυποψία είναι αρκετά δικαιολογημένη ένεκα εκείνων που νομοθετούν; Πως γίνεται, ας πούμε, να υπάρχουν τόσα παράθυρα σε τόσους νόμους τα οποία να βλέπουν όλοι πλην νομοθετούντων; Δηλαδή θέλω να πω ότι κάπου, και να είσαι καλοπροαίρετος, σου κόβουν τη φόρα.
    Αυτά φυσικά δεν αναιρούν τις ευθύνες των πολιτών, οι οποίοι αρέσκονται στον ασφαλέστερο καναπέ για πάσα αντίδραση.

    Μάλλον είναι στραβός ο δρόμος με αποτέλεσμα να υπάρχουν μόνο στραβές λύσεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Γιατί νομίζεις βρε πως οι αρχαίοι ΕΛ είχανε τους σκλάβους να δουλεύουνε κι αυτοί φιλοσοφούσανε; Η χώρα ποτέ δεν συνήλθε από την κατάργηση της δουλείας :Ρ

    Τεχνικά πάντως δεν είναι μόνο εκτελεστικό το πρόβλημα αλλά και νομοθετικό. Κάθε φορά που περνάει ένας νέος νόμος ξεχνάνε ότι έχουνε αφήσει εν ισχεί έναν αντίστοιχο του 1935 κι αφήνουνε τα δικαστήρια να βγάλουνε άκρη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Η "θεωρητικολογία" -ας μου επιτραπεί ο όρος- που μας διακρίνει ως λαό, είναι παραδοσιακό φαινόμενο κι ακολουθεί με συνέπεια όλα τα στάδια της νεοελληνικής ιστορίας μας. Στο γεγονός αυτό αποδίδεται, όχι μόνο η διαχρονικά καταγεγραμμένη ενασχόλησή μας ως λαού με τις δημόσιες υποθέσεις, αλλά και ο τεράστιος όγκος γραπτών -τουλάχιστον για τους δύο προηγούμενους αιώνες- πληροφοριών, που διακινούνταν μέσω πολυάριθμων εφημερίδων και περιοδικών. Στις μέρες μας ο αριθμός αυτός έχει πολλαπλασιαστεί κι έχουν προστεθεί τα ηλεκτρινικά ΜΜΕ με την τηλεόραση στην πρωτοκαθεδρία, αλλά και το ιντερνετ. Με τόσον επικοινωνιακό "θόρυβο", είναι δυνατόν να ακουστούν, και πολύ περισσότερο να επικρατήσουν, νηφάλιες φωνές και μετρημένες προτάσεις, που να μας ωθούν μπροστά; Πιστεύω πως όχι. (Σ' αυτόν τον φαύλο κύκλο τριγυρνάμε και θα εξακολουθήσουμε να τριγυρνάμε, εφόσον στις μέρες μας παρατηρείται και το φαινόμενο, στο όνομα της δημοκρατίας και του πλουραλισμού οι λογής - λογής μειοψηφίες, πεισματικά να επιδιώκουν με κάθε τρόπο να επιβάλουν ως κυρίαρχη τη φωνή τους)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. @ δείμος του πολίτη

    Σωστό αυτό για την ελληνική πολυφωνία

    @ thinks

    Αν η καχυποψία είναι το βασικό συστατικό της ελληνικής πολυφωνίας, τότε αυτό που λείπει είναι η εμπιστοσύνη. Τουλάχιστον σε τέτοιο βαθμό που μπορεί να παράγει έμπρακτες συνεργασίες.

    @ Φοράδα

    Να προσθέσω: "...όπου ο καθένας λέει την παπαριά του για οτιδήποτε και την θεωρεί ισότιμη με τη γνώμη του οποιουδήποτε". Μπορεί λοιπόν για ένα αεροπορικό ατύχημα να μιλάει ο εμπειρογνώμων αεροναυπηγός μηχανικός, αλλά θα μιλήσει και ο δημοσιογράφος, θα μιλήσει και ο αυτόπτης μάρτυρας, θα μιλήσει και ο συνομοσιολόγος. Και στα αυτιά της κοινωνίας, όλοι αυτοί θα έχουν ισότιμη γνώμη.

    @ pølsemannen

    Κοινώς, στο τέλος θα το γαμήσουμε και θα ψοφήσει.

    @ Elva

    Ε, αν σκεφτείς ότι οι μουρόχαβλοι Έλληνες αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων, ας μου επιτραπεί μία ελαφριά γενίκευση. Άλλωστε μεταξύ μας ξέρουμε όλοι ότι αναφέρομαι στους μουρόχαβλους ;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. @ Hades

    Απόλυτα δεν είναι. Έχω όμως την αίσθηση ότι μία κοινωνία που συνεχώς μιλάει, επικρίνει και γενικώς έχει άποψη για τα πάντα, τελικά δεν κάνει και πολλά στην πράξη. Είτε λόγω τεμπελιάς, είτε λόγω της καχυποψίας που περιγράφεις. Όταν όμως υπάρχει καχυποψία για το παραμικρό, δεν ξέρω πως μπορεί να δημιουργηθεί μία συλλογική πράξη προς οποιαδήποτε κατεύθυνση.

    Και πες ρε παιδί μου ότι ο κόσμος έχει στραβώσει με τους πολιτικούς ή με συγκεκριμένα "επιφανή" πρόσωπα. Γιατί να βγάζει το στράβωμα ο ένας στον άλλο, μεταξύ μας; Άρα η καχυποψία είναι γενικότερη και ευρύτερη και δεν έχει να κάνει μόνο με το πούλημα κάποιων πολιτικών ή ανθρώπων.

    @ latecomer

    Η εξορθολογισμός της εθνικής νομοθεσίας είναι ένα ζητούμενο. Όμως πιστεύω ότι ακόμα και αν το 30% των νόμων του αστικού δικαίου εφαρμοζόταν στην πράξη, η καθημερινότητά μας θα ήταν πολύ καλύτερη.

    @ Ευάγγελος

    Η ενασχόληση με τα κοινά δεν είναι κακό πράγμα. Όμως η υπερβολική ενασχόληση, και μάλιστα σε ένα περιβάλλον όπου ο καθένας κοιτάει την πάρτη του, δεν εξυπηρετεί σε κάτι. Ίσως απλά να βρίσκει δικαιολογίες για την απραγία που μας διακρίνει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Ξέρεις κάτι, Ελληνάκι; Έχω μάθει ότι στην ελληνική πολιτική ζωή, τα κόμματα και τα κανάλια δίνουν φωνή σε όλους -φαίνονται πλουραλιστικά και δημοκρατικά- και στο τέλος πνίγουν τις κραυγές μας κάτω από τους ήχους των δημοσιογράφων, του λαϊκισμού και των άλλων ομιλούντων.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Ellinaki, θα σου πω γιατί συμβαίνει αυτό που θέτεις. Σκέψου το εξής παράδειγμα:
    Λεφτά υπάρχουν.
    Το ακούω και το ψηφίζω.
    Καπάκια μου τον φοράνε κανονικά και με τον νόμο. Το ένα μέτρο διαδέχεται το άλλο.
    Ξαφνικά συνειδητοποιώ ότι έχω τα μισά, υπό την έννοια ότι και το εισόδημα έχει μειωθεί και το κόστος ζωής έχει ανέβει.
    Επίσης συνειδητοποιώ ότι έχω τιγκαρισμένες 4-5 κάρτες, χώρια τα (άνω του ενός) δάνεις στις τράπεζες.

    Τόσα χρόνια λοιπόν ως κλασικός νεόπλουτος, έμπαινα στο μάτι του δίπλα με δανεικά και τώρα ήρθε η ώρα της άσχημης πληρωμής.

    Αποτέλεσμα; Έχω νεύρα, κοιτάω τους πάντες με μισό μάτι, μου φταίνε οι πάντες, κατηγορώ τους πάντες, διαμαρτύρομαι για τους πάντες, ξεσπάω στους πάντες. Όταν κι ο απέναντι όμως έχει τα ίδια προβλήματα και συμπεριφορές, καταλαβαίνεις γιατί επικρατεί τέτοιο κλίμα σαν αυτό που διαπιστώνεις.

    Το άσχημο ξέρεις ποιο είναι; Ότι αυτοί που κατηγορώ είναι και μου με κρατάνε από τα παπάρια: τρέμω μην μου μειώσουν κι άλλο τον μισθό, μην με απολύσουν, μην μου πάρουν το αμάξι και το σπίτι, μη τυχόν και δεν μου δώσουν άλλο δάνειο κλπ. Οπότε τι κάνω; Μένω στο προφορικό και άσε να βγάλουν άλλοι τα κάστανα από τη φωτιά.

    (χώρια ότι όπως έχουμε πει, το να βγάζουν οι άλλοι τα κάστανα από τη φωτιά είναι πιο... ασφαλές από όλες τις απόψεις)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. "Ο πιο χρήσιμος νόμος που θα μπορούσε να βγει ποτέ, θα ήταν αυτός που θα έλεγε ότι πρέπει να εφαρμόζονται οι νόμοι."
    Tα είπες όλα, δεν έχω κάτι να προσθέσω

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Στο μέτρο που η πολυφωνία και υπερανάλυση στην ελληνική κοινωνία λειτουργούν ως "όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, 5 ημέρες κοσκινίζει" το πρόβλημα δεν είναι ούτε η πολυφωνία, ούτε η υπεανάλυση, αλλά το γεγονός ότι ΔΕΝ θέλουμε να ζυμώσουμε. Λύσεις (σε αντίθεση με λεφτά) υπάρχουν, αλλά δεν τις θέλουμε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  15. @ ephee

    Τη συγκεκριμένη κουβέντα την είχε πει ο αείμνηστος Γιάννης Σακελαράκης σε μία συνέντευξη, αν και δεν είμαι 100% σίγουρος ότι είναι δικό του το αρχικό ρητό.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...