Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2012

Δημιουργικός κοινωνικός διχασμός


Πολλά έχουν γραφτεί για το κοινωνικό αντίκτυπο της κρίσης και ίσως η πιο δημοφιλής διαπίστωση είναι ότι η κρίση αντί να μας ενώσει ως κοινωνία, μας πόλωσε και μας διέσπασε σε περισσότερα κομμάτια. Προσωπικά δεν βλέπω κάτι περίεργο σε αυτό. Όπως όταν σκάει μία οικονομική φούσκα, εμφανίζεται η πραγματική εικόνα μίας οικονομίας, έτσι αντίστοιχα όταν σκάει μία κοινωνική, ξεγυμνώνεται η πραγματική κοινωνία. Ιστορικά στοιχεία για την διάσπαση της ελληνικής κοινωνίας μπορεί κανείς να βρει άφθονα και με διαφορετικές προσεγγίσεις.

Οι κοινωνικές διασπάσεις όμως, εκτός από ποσότητα, έχουν και ποιότητα. Και εκ πρώτης όψης ο σημερινός κατακερματισμός και η πόλωση των Ελλήνων σε ιδέες, πολιτικούς χώρους, θεωρίες συνωμοσίας, ιδεολογίες, αξίες, κλπ είναι σχετικά μεγάλος σε μέγεθος. Εμβαθύνοντας όμως όλο και περισσότερο στα ιδεολογικά ρεύματα και γενικότερα στα μυαλά που εκφράζονται, μπορεί κανείς να καταλήξει σε μία πανανθρώπινη και όχι απαραίτητα ελληνική «διαίρεση». Υπάρχουν οι άνθρωποι που αμφισβητούν, σκέφτονται,  μελετάνε, αναλόγως κρίνουν, προσαρμόζοντας συνεχώς τη σκέψη τους στις νέες συνθήκες και που μπορούν να συζητούν ευγενικά, με σεβασμό στον συνομιλητή και αποσπώντας πληροφορίες όσο πιο σφαιρικά γίνεται. Υπάρχουν και οι άλλοι που «κουρνιάζουν» στην άνεση και τη βολικότητα ενός δόγματος, οποιουδήποτε δόγματος, ιδεολογικού, πολιτικού, ηθικού ή θρησκευτικού, που ακόμα και μία «καλημέρα» την εκλαμβάνουν καχύποπτα, και συνδυάζοντας τον δογματισμό και την καχυποψία τους απλά βάλλουν προς πάσα κατεύθυνση. 

Δυστυχώς, στην πλειοψηφία της η ελληνική κοινωνία απαρτίζεται από τους δεύτερους. Προσωπική μου ευχή, όπως και πολλών άλλων, θα ήταν να υφίσταται η λεγόμενη «σιωπηλή πλειοψηφία», αλλά ρεαλιστικά μιλώντας όλοι γνωρίζουμε ποιος είναι ο μέσος πολιτικός, ο μέσος ψηφοφόρος, ο μέσος επιχειρηματίας, ο μέσος υπάλληλος, ο μέσος φοιτητής, και γενικώς ο μέσος Έλληνας. Στην πραγματικότητα βέβαια δεν υπάρχουν «μέσοι» άνθρωποι, αλλά τα αποτελέσματα των διαπροσωπικών σχέσεων της κοινωνίας μας είναι απτά και εμφανή σε όλους μας καθημερινά.

Ο πραγματικός διχασμός που υφίσταται η ελληνική κοινωνία σήμερα είναι αυτός που λαμβάνει χώρα ανάμεσα στις δύο αυτές κατηγορίες ανθρώπων. Και το μεγάλο στοίχημα είναι κάποια στιγμή η πρώτη κατηγορία να υπερισχύσει της δεύτερης. Όχι στα πλαίσια κάποιου ελιτισμού ή κοινωνικού σνομπισμού, αλλά γιατί τα απτά αποτελέσματα και η δημιουργία νέων τάσεων, κοινωνικών διαδικασιών, και αναπτυξιακών οικονομιών μπορούν να προέλθουν από άτομα που εκτός από συνεχή αμφισβήτηση, παρέχουν λύσεις και εδάφη συνεργασίας. Άτομα που μπορούν να συνεννοηθούν στοιχειωδώς, αναλαμβάνοντας προσωπική ευθύνη των πράξεών τους και γνωρίζοντας ότι συνεννόηση σημαίνει κυρίως συμβιβασμός και όχι υπεροψία ή στενομυαλιά. Δύο άνθρωποι με δέκα αντικρουόμενες ιδέες ή νοοτροπίες ο καθένας, δεν μπορούν να δημιουργήσουν κάτι νέο αν εμμένουν και στις δέκα συνεχώς. Αντιθέτως αν αυτοί οι άνθρωποι έχουν την ωριμότητα να υποχωρήσουν σε πέντε από τις δέκα ιδέες τους προκειμένου να προχωρήσουν, όχι μόνον θα δημιουργήσουν ένα σύνολο δέκα νέων ιδεών, αλλά θα λειτουργήσουν και συλλογικά για το κοινό τους καλό.

Έχει μεγάλη σημασία, λοιπόν να αναγνωρίζουμε τι μυαλά κουβαλάει ο καθένας ανεξαρτήτως πολιτικών, ιδεολογικών και λοιπών πεποιθήσεων. Όχι, επαναλαμβάνω, για να επέλθει μεγαλύτερος διχασμός, ή να εξυμνήσουμε τον ελιτισμό αλλά για να περιθωριοποιούνται αυτοί που ούτως ή άλλως εξυμνούν και προάγουν το περιθώριο. Για «να γίνουν οι αλμπάνηδες εξαίρεση και όχι ο κανόνας» όπως είχε πει κάποτε και η Αμαλία Καλυβίνου, για άσχετο θέμα μεν αλλά για τους ίδιους παράγοντες κοινωνικής διάσπασης που βιώνουμε και σήμερα. 


7 σχόλια:

  1. Οι πρώτοι που δεν ξέρουμε αν είναι η πλειοψηφία πρέπει κάποια στιγμή να σταματήσουν να σνομπάρουν τους δεύτερους και να μπουν επιτέλους στον "κόπο" να απαντάνε και να διαλέγονται μαζί τους χωρίς να τα παρατάνε αγανακτώντας. tough job.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δεν ξέρω ποιοι αποτελούν την πλειοψηφία και ποιοι όχι. Δεχόμενος ότι η κρίση είναι πρωτίστως πολιτισμική και ότι ουσιαστικά λειτουργεί ως αφορμή για τη διάλυση της μεσαίας τάξης, δεν μπορώ να μιλήσω για πλειοψηφίες. Η φιλαυτία και ο ατομισμός που τόσα χρόνια καλλιεργούνταν δεν είναι δυνατόν να σβηστούν μέσα σε λίγους μήνες οικονομικής κρίσης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Η τελευταία μας ελπίδα είναι ότι οι "κολλημένοι" συμπολίτες μας εαν εκπαιδευτούν, μπορούν να μάθουν να σκέφτονται και να συνυπάρχουν δημιουργικά. Η παιδεία και η εκπαίδευση, όμως, δεν είναι θέμα λίγων μηνών. Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. To βασικό πρόβλημα είναι ότι λίγο-πολύ όλοι μας θεωρούμε (άλλοι καλώς , άλλοι κακώς) ότι ανήκουμε στους "σκεπτόμενους" και όχι στους "δογματικούς".
    Επειδή προφανώς ανήκω στους αισιόδοξους θεωρώ ότι στην σιωπηλή πλειοψηφία υπερτερούν τα στοιχεία του ορθού λόγου (κανένας δεν είναι αμέτοχος δογματισμών όπως και κανένας δεν είναι μόνο "κολλημένος), αλλά το κλίμα το φτιάχνουν κυρίως οι "δογματικοί". Βλέπεις οι (περισσότερο) "σκεπτόμενοι" έχουν έντονο μέσα τους το στοιχείο της αμφιβολίας, της αμφισβήτησης κάτι που περιορίζει κάπως την "μαχητικότητα" τους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Είναι τις μόδας τα παραδέιγματα στο στύλ "η Ελλάδα είναι σαν τον ασθενή....." κτλ κτλ κτλ που μας έχουν πρίξει τον τελευταίο καιρό. Στο ίδιο πνεύμα θα χρισιμοποιήσω και εγώ ένα. Κάποιος σου λέει: θα σου κάνω έναν κύκλο. Και κανένας μας δεν τον ρωτάει αν έχει μαζί του διαβήτη. Στην συνέχεια αποδεικνύεται οτι όχι μόνο δεν έχει διαβήτη, αλλά δεν ξέρει και πως είναι ο κύκλος. Το πιό αστείο είναι πως και αρκετοί απο μας δεν ξέρουν πως είναι ο κύκλος αλλά ούτε πως για να τον κατασκευάσεις χρειάζεται διαβήτης. Αν αντικαταστήσουμε την λέξη κύκλος με την λέξη ανάπτυξη, παραγωγικότητα,καινοτομία, ευελιξία και μία σειρά απο άλλες λέξεις που μας πιπιλάνε ώς πιθανή κατεύθυνση για την έξοδο απο την κρίση έχουμε το σκηνικό της καθημερινής μας κατάντιας. Ποιός είναι ο διαβήτης- το εργαλείο εκείνο δηλαδή που θα σου δώσει ανάπτυξη-καινοτομία κ.ο.κ.; ;Έλα μου ντε!!!!!! Και ξεκινάει μια σειρά απο μπαρούφες που χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί την μάνα.
    Θα μου πείς τώρα που κολάει αυτό με το κείμενο. Κολάει στο ότι ενώ σε παρακολουθώ ανελλιπώς και πραγματικά σε συγχαίρω για την δουλειά σου η διαίρεση που περιγράφεις ναί υφίσταται στο επίπεδο της κοινωνικής και ψυχολογικής στάσης τον ατόμων απέναντι σε μιά πραγματικότητα. Ναι είναι κρίσιμο το να μπορούν οι άνθρωποι να αναρωτιούνται και να αμφιβάλλουν και να κινούνται έξω απο οτιδήποτε οδηγεί σε δογματισμούς. Το δύσκολο δεν είναι οι διαλεκτικοί να συνεννοηθούν και να αρχίσουν να αποτελούν μιά κρίσιμη μάζα. Το δύσκολο είναι πως αυτοί οι διαλεκτικοί θα αρχίσουν να εντοπίζουν αυτούς που έχουν τα εργαλεία-τον διαβήτη του παραδείγματός μας- γιατί οι τελευταίοι που και έχουν δεί κύκλο και ξέρουν την αποτελεσματικότητα του διαβήτη του μπαίνουν πολύ εύκολα στην κατηγορία των δογματικών. Είναι απλουστευτικό το παράδειγμα το ξέρω αλλά ας το σκεφτούμε λίγο. Κάτι τέτοιο είναι δύσκολο απο μόνο του. Προαπαιτεί την ουσιαστική αρχή της διαλεκτικότητας την υποταγή στο αποτελεσματικότερο. Άλλωστε ποιά αλλη μπορεί να είναι ή ουσία της;
    Αυτό εγκυμονεί αναόφευκτα το κίνδυνο του ελιτισμού.
    Είναι το κρίσιμο σημείο στο οποίο αποδεικνύεται στην πράξη αν είμαστε όντως διαλεκτικοί γιατί παραδεχόμαστε πως κάποιοι μπορούν κάποιοι όχι Ακόμα και αν ξεπεράσουμε αυτό το σημείο αρχίζουν μια σειρά απο άλλες δυσκολίες. Για παράδειγμα:
    Κανένας δεν εγγυάται ότι ο τύπος που όντως κάνει καλούς κύκλους και έχει πολύ καλό διαβήτη δεν θα θελήσει να κάνει και παραλληλόγραμμα χωρίς όμως να έχει αυτή την φορά χάρακα......

    .....συγνώμη για τα όποια ;ορθογραφικά .....δυσλεκτικός

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Η ελληνική κοινωνία γαλουχήθηκε και “μεγάλωσε” με το δόγμα ότι το κράτος πρέπει να είναι ο μεγάλος φιλάνθρωπος με μοναδικό σκοπό ύπαρξης να συντηρεί τον κάθε πικραμένο, αδικημένο, ψωνισμένο, ξεφωνιμένο, αλκοολικό, ναρκομανή, κερατωμένο, χωρισμένο, “αντιστασιακό”, ενδοτικό, δημόσιο υπάλληλο, αφισοκολλητή και τον κάθε πελάτη του Αυτιά, του Παπαδάκη και της Πάνια. Αυτό φιλοσοφικά ορίσθηκε από έγκριτους πανεπιστημιακούς ως αριστερή πολιτική. Αποκλείσθηκε μετά βδελυγμίας και η αναφορά ακόμα στην παραγωγή του οτιδήποτε και στην διαδικασία αξιολόγησης των φορέων της ως δεξιά, φιλελεύθερη και αντιλαϊκή και στην προσπάθεια ισχυροποίησης της λαϊκής εξουσίας μετέτρεψαν την πολιτική και τους πολιτικούς σε λαϊκή αγορά διορισμών και βολέματος ημετέρων στο δημόσιο. Κι έμειναν στην απέξω όσοι μπορούσαν και θέλανε να προσφέρουν, να εργασθούν, να δημιουργήσουν, έμειναν στην απέξω τα προβλήματα του εργαζόμενου γιατί το κράτος “φιλάνθρωπα” υιοθέτησε αυτούς που του δημιουργούν τα προβλήματα της καθημερινότητάς του. Όταν αγανακτήσουν και αποφασίσουν αυτοί οι αδικημένοι ότι η κρατική φιλανθρωπία είναι τα δεσμά της ανέχειάς του και η τιμωρία του που γεννήθηκε σ' αυτόν τον τόπο, όταν απαιτήσει επιτέλους κράτος δικαίου, θα έχει γίνει ένα πρώτο βήμα για να ξεπεράσουμε την “κρίση”, τη φυγή, τη λιποταξία και το θάνατο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...