Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2012

Δεν θα γίνεις Ισλανδός ποτέεε


Εδώ και κάμποσους μήνες, ανακυκλώνεται μέσα στην αλυσίδα παραγωγής συνωμοτικών e-mails  το «θαύμα της Ισλανδίας», το οποίο ισορροπώντας ανάμεσα σε αλήθειες και επαναστατικές ονειρώξεις, περιγράφει πώς η Ισλανδία έφτυσε τις διεθνείς της υποχρεώσεις και με κάποιου είδους λαϊκό πραξικόπημα έγινε ξανά μία λαμπρή οικονομία. Βέβαια, παρόλο που η περίπτωση της Ισλανδίας όντως προβλημάτισε τους παραδοσιακούς «συνταγολόγους» του ΔΝΤ, τα ελληνικά φιντάνια που δημιούργησαν το συγκεκριμένο trendy κείμενο, χρησιμοποίησαν τις γνωστές απλουστεύσεις για τις «κακές τράπεζες» και τον «καλό λαό». Και πάνω στην τύχη τους, η ισλανδική περίπτωση όντως είχε να κάνει με «κακές τράπεζες» και αμέτοχο λαό. Απλά, όπως και στην ατυχή σύγκριση με την Αργεντινή, ή με το «χατζηστεφάνικο» Εκουαδόρ, έτσι και με την Ισλανδία υπάρχουν διαφορετικά οικονομικά μεγέθη, διαφορετικές συγκυρίες, διαφορετικές περίοδοι, διαφορετικά εσωτερικά γεγονότα και φυσικά διαφορετική λαϊκή ψυχοσύνθεση.

Για όλα αυτά, πλην του τελευταίου έχουν γραφτεί gigabytes απόψεων, αντίλογων και αναλύσεων, οπότε εγώ θα προσφέρω μερικά kilobytes για το συγκεκριμένο. Και τί καλύτερο παράδειγμα από τη σύγκριση του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουν την κρίση οι δύο λαοί; Καθότι, όταν εδώ το αντιμνημονιακό μέτωπο συσπειρώνει αριστερά, λαϊκή δεξιά και ακροδεξιά υπό την ανακουφιστική και εκτονωτική ομπρέλα του «λαϊκού ολοκληρωτισμού», της μούντζας, του τσαμπουκά και της κρεμάλας, στην Ισλανδία ένας σημαντικός τρόπος εκτόνωσης είναι… το χιούμορ. Μιας και η εβδομάδα που μας πέρασε, είδε την γέννηση ενός λαϊκο-δεξιού εκτρωματικού πολιτικού σχηματισμού, ας αντιπαραβάλουμε τον τσαμπουκά και το ύφος του Πάνου Καμμένου και τους «Ανεξάρτητους Έλληνές» του, με το «Καλύτερο κόμμα» του Jon Gnarr.

Ο Jon Gnarr είναι ένας Ισλανδός κωμικός, που πρόπερσι έθεσε υποψηφιότητα για Δήμαρχος του Reykjiavik ιδρύοντας το «Καλύτερο κόμμα» και το κίνημα του αναρχοσουρρεαλισμού. Η βασική του καμπάνια βασίστηκε στην κωμωδία, την σάτιρα των συντηρητικών ισλανδικών πολιτικών και την απαξίωση της σκληροπυρηνικής πολιτικής μέσω διακωμώδησης της σοβαροφάνειας που είχε δημιουργηθεί στον απόηχο της οικονομικής κρίσης. Όπως δήλωσε, ο ίδιος: «Σκοπός ήταν η ισορροπία μεταξύ της ανοησίας, του χιούμορ, της ειλικρίνειας και της ευτυχίας, υπό ένα πολιτικό πλαίσιο». Και η προεκλογική του καμπάνια και παρουσία προσέφερε ακριβώς αυτό. Αντέταξε τη μιζέρια με το χαμόγελο και τη δουλειά που έπρεπε να γίνει ώστε ο κόσμος να σκέφτεται λίγο πιο χαλαρά. Μεταξύ άλλων πρότεινε δωρεάν πετσέτες σε όλες τις πισίνες, μία πολική αρκούδα για τον ζωολογικό κήπο της πόλης, δωρεάν είσοδο σε ένα από τα πάρκα της πόλης όπου παίζουν ορχήστρες, διόδια σε μία μικρή συνοικία του Reykjiavik για να «ανακουφιστεί το χρέος», κ.α.

Τις εκλογές τις κέρδισε, και το σκεπτικό συνέχισε. Μία από τις πρώτες του δηλώσεις ως νέος Δήμαρχος ήταν ότι δεν θα συνεργαστεί πολιτικά με κανέναν που δεν έχει δει το “The Wire”, τη γνωστή σειρά της HBO. Ταυτόχρονα συνέχισε την ενεργό του παρουσία, άλλοτε ως drag queen στο Gay Pride 2010 του Reykjiavik, άλλοτε ως Darth Vader με σκουφάκι Άη Βασίλη για την έναρξη των χριστουγεννιάτικων εκδηλώσεων, ενώ σχεδόν όλες οι δηλώσεις του γίνονταν με σημαντικό πολιτικό περιεχόμενο, αλλά «γαρνιρισμένες» με χιούμορ, άλλοτε ανόητο, και άλλοτε πιο έξυπνο επιπέδου Monty Python. Το καθεαυτό έργο του μέχρι στιγμής έχει χαρακτηριστεί αποδοτικό, ενώ η πλειοψηφία των κατοίκων του Reykjiavik έχει ένα λόγο παραπάνω να νοιώθει υπερήφανη για τον Δήμαρχο που εργάζεται και επανέφερε το χαμόγελο στην πόλη εν μέσω οικονομικής κρίσης.

Αστείοι και αγροίκοι υπάρχουν παντού. Όπως προαναφέρθηκε όμως, το παράδειγμα του Jon Gnarr έρχεται σε μία ταιριαστή αντιδιαστολή με τον τρόπο που εννοούν οι περισσότεροι Έλληνες την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης. Αποκομμένοι από την αισιοδοξία, τη χαλαρότητα και το χιούμορ, και σφιχτά «δεμένοι» με τη μιζέρια, τη σοβαροφάνεια και τον τσαμπουκά, ενδεχομένως να θεωρούμε πως ακολουθούμε καλύτερη τακτική αντιμετώπισης του προβλήματος. Εάν όμως δεν εστιάζουμε στην καθημερινότητα και τις σχέσεις μεταξύ μας, περισσότερο από τα θεωρητικά ιδανικά που έχουμε κουραστεί να αναλύουμε, τα ιδανικά αυτά δεν θα βρουν ποτέ πρόσφορο έδαφος για να υλοποιηθούν. Βέβαια για να γίνει αυτό, θα πρέπει και κάποια στιγμή να ξεπληρώσουμε κάτι προηγούμενα χρωστούμενα στην ιστορία ώστε να αντιληφθεί ο καθένας από εμάς χωριστά την ύπαρξή του ως μέρος ενός πολιτισμού και ενός κοινωνικού συνόλου που υπάγεται σε μία ευρύτερη αστική δημοκρατία, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα συζήτησης. Καλό θα ήταν όμως να γνωρίζουμε ότι, την ημέρα που η Ισλανδία θα βγει ολοκληρωτικά από την κρίση (και αυτή η μέρα πλησιάζει πολύ πιο γρήγορα από τα δικά μας ουτοπικά στοιχήματα), ρόλο θα έχει παίξει και η αντίληψη του μέσου Ισλανδού ως μέρος μίας πολιτισμένης συλλογικότητας, που δεν είναι γεμάτη εσωτερικούς και εξωτερικούς φανταστικούς εχθρούς.

Φώτο: Aleksandar Radulovic

14 σχόλια:

  1. Έχω αρχίσει να αμφιβάλω για τη νοημοσύνη μου. Ουσιαστικά η θέση σου είναι ότι απλά δεν έχουμε το χιούμορ στην πολιτική μας ζωή που είχαν οι Ισλανδοί ψηφοφόροι. Μήπως αυτό ήταν που έκανε τις τράπεζες να εθνικοποιηθούν και να χαρίσουν τα δάνεια των πολιτών (χωρίς να χαθούν οι καταθέσεις τους); Στο πρώτο μισό κείμενο κοροϊδεύεις τις υπεραπλουστεύσεις (και πολύ σωστά κάνεις μια και η πολιτική δεν είναι γραμμική σύγκριση). Αλλά στο δεύτερο μισό διαβάζουμε για ένα δήμαρχο επικοινωνιακό (του οποίου τελικά το έργο δε βλέπουμε να καταγράφεται) με χιούμορ και σατιρική διάθεση (Λαζόπουλος με Κλυν μαζί κι ίσως κάτι από Κανάκη και ΣΙΑ). Αλλά τελικά απλά με το χιούμορ άλλαξαν την ιστορία τους; Το χιούμορ ήταν αυτό που τους έπεισε να μην ακολουθήσουν τις συνταγές του ΔΝΤ και ένας οίκος παραδέχτηκε ότι παραδόξως είναι πιο αξιόχρεοι από πριν; Και σε όλο το αποκριάτικο αυτό κείμενο δεν έγραψες κάτι για τη διαφορετική πολιτική που υιοθέτησαν;

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Χμμμ... Το έργο του Gnarr μπορεί να το βρει κάποιος αν ψάξει. Εγώ αποτύπωσα τις σκέψεις μου επί αυτού. Και όχι, μα όχι! Δεν συγκρίνεται η monty-pythonίστικη ανοησία με Λαζοπουλο-Κλυνο-Κανάκηδες, ειδικά στην πολιτική!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ναι, ρε φίλε (και κάθε σεβασμό, εκτίμηση και δημοκρατική διαφωνία) δεν αποτύπωσες το πολιτικό έργο του Δημάρχου, αλλά το επικοινωνιακό και σατιρικό (ως νέο πνεύμα ιδεολογικό αν θες). Όχι το έργο του. Και φυσικά αυτό το κομμάτι, δεν έχει σχέση με τους αφορισμούς του πρώτου με΄ρους της ανάρτησης. Δεκτό το πρώτο μέρος (αν και μόνο του είναι ατεκμηρίωτο), δεκτό και το δεύτερο (έστω και εξ αποστάσεως), αλλά μεταξύ τους είναι εντελώς ασύνδετα και ακόμα πιο άσχετα με τον τίτλο.

    Κάνεις πολιτική αρνητική κρίση και τη συνδέεις με κάτι άσχετο... Δεν ξέρω, ίσως εγώ πια σε χάνω...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Από τη στιγμή που επιλέγω συνειδητά να εστιάσω στο συγκεκριμένο χαρακτηριστικό δεν καταλαβαίνω γιατί θα πρέπει να σούρω και μία ανάλυση στο πολιτικό του έργο, το οποίο επαναλαμβάνω είναι θετικό.

    Δεν κάνω διαφήμιση στον Δήμαρχο του Ρέκιαβικ, ούτε συνθέτω το βιογραφικό του. Σύγκριση ψυχοσύνθεσης κάνω στην αντιμετώπιση της ψυχολογίας της οικονομικής κρίσης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Ελληνάκι μου, αν συνεχίσεις να αρνείσαι να μιλάς ελληναρικά, πως να σε καταλάβει ο έλληνας;

    Θυμάμαι την σκηνή όπου...

    King Arthur: I am your king.
    Woman: Well I didn't vote for you.
    King Arthur: You don't vote for kings.
    Woman: Well how'd you become king then?
    [Angelic music plays... ]
    King Arthur: The Lady of the Lake, her arm clad in the purest shimmering samite held aloft Excalibur from the bosom of the water, signifying by divine providence that I, Arthur, was to carry Excalibur. THAT is why I am your king.
    Dennis: [interrupting] Listen, strange women lyin' in ponds distributin' swords is no basis for a system of government. Supreme executive power derives from a mandate from the masses, not from some farcical aquatic ceremony.
    (...)
    Dennis: Oh, but you can't expect to wield supreme executive power just because some watery tart threw a sword at you.
    Share this quote
    Dennis: Oh but if I went 'round sayin' I was Emperor, just because some moistened bint lobbed a scimitar at me, they'd put me away.
    (...)
    Dennis: Come and see the violence inherent in the system. Help! Help! I'm being repressed!
    King Arthur: Bloody peasant!
    Dennis: Oh, what a giveaway! Did you hear that? Did you hear that, eh? That's what I'm on about! Did you see him repressing me? You saw him, Didn't you?
    (...)
    Sir Bedevere: ...and that, my liege, is how we know the Earth to be banana shaped.
    King Arthur: This new learning amazes me, Sir Bedevere. Explain again how sheep's bladders may be employed to prevent earthquakes.


    Έχω και το υπόλοιπο αν θέλεις!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Thinks,

    Υπάρχει και σε youtube για άμεση προβολή ;)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Βεβαίως και υπάρχει... αλλά... άλλη χάρη έχει να κρατάς στο χέρι σου όλο το δακτυλογραφημένο σενάριο σε δέσιμο 32-τόσων ετών και να κάνεις copy/paste από την imdb επειδή βαριέσαι να δακτυλογραφήσεις από το σενάριο που ξεφυλλίζεις ;-)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Ρε, φίλε, φυσικά κι είναι δικαίωμά σου. Και καλά κάνεις (ακόμη κι αν έχω διαφωνίες). Ποιος σου ζήτησε κάτι άλλο; Ούτε απολογία δέχομαι γιατί δεν τη ζήτησα. Απλά επιμένω και κλείνω ότι τα δύο μέρη είναι εντελώς μας εντελώς άσχετα. Αυτό για το διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης το δέχομαι. Αλλά δε συνάδει με το πρώτο μέρος...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. Τί να σου πω βρε Δείμο; Νομίζω η 2η παράγραφος μια χαρά κάνει τη μετάβαση. Από εκεί και πέρα, προφανώς ο καθένας αναγνώσκει διαφορετικά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Η προτεσταντική τους κουλτούρα τους επέτρεψε να έχουν μια πολύ καλύτερη σχέση με την λογική και κατ’ επέκταση με την ερμηνεία της πραγματικότητας αλλά και της θέσης τους μέσα σε αυτήν...

    Έχοντας μια πληρέστερη ερμηνεία της πραγματικότητας είναι επόμενο και οι επιλογές τους να είναι προς την σωστή κατεύθυνση.

    Ο έλληνας δεν πρόκειται να γίνει ποτέ Ισλανδός.

    Κι όχι μόνο αυτό, αλλά δεν πρόκειται να γίνει ποτέ Φιλανδός, Σουηδός, Δανός, Άγγλος, Γερμανός, Ολλανδός, Αυστριακός, Νορβηγός κ.τ.λ.

    Πολύ όμορφο κείμενο Ελληνάκι, ιδιαίτερα το «Αστείοι και αγροίκοι»
    Καλή σου μέρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. Έχω μείνει στο Ρέικιαβικ ενάμιση μήνα, το '98 (10 χρόνια πριν χρεωκοπήσουν). Δύο πράγματα μου έκαναν εντύπωση - ούτε το χιούμορ τους, ούτε η μαγειρική τους: πρώτα, ότι ανά κάτοικο, αναλογούσαν δύο υπολογιστές. Ταυτόχρονα, ανά γυναίκα αναλογούσαν 3.5 παιδιά, το πρώτο από τα οποία συνήθως γεννιόταν από γονείς που ήταν κάτω από 20. Ας ξεκινήσουμε τις συγκρίσεις από εκεί :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Ε, βέβαια, το κλειδί είναι το χιούμορ... "It's the humour, stupid", είπε ο Κλίντον και ξέσπασαν όλοι σε τρανταχτά χάχανα. Και όχι όποιο-όποιο, η παγκοσμίως αναγνωρισμένη ισλανδική εκδοχή του. Όχι η οικονομική πολιτική, όχι η έξωση του Δ.Ν.Τ., όχι η σαρωτική πολιτική μεταβολή που επιτελέστηκε εκεί, όχι η άρνηση ανάληψης του χρέους, όχι η διενέργεια δημοψηφίσματος + εθνικών εκλογών (= "λαϊκό πραξικόπημα", στη newspeak που ομιλείς), όχι το ότι κάθισαν πολιτικούς και τραπεζίτες στο σκαμνί, όχι η άρνηση για bail-out των τραπεζών και η μετέπειτα εθνικοποίση, ΟΧΙ ΟΛΑ ΟΣΑ ΑΡΝΟΥΝΤΑΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΕΔΩ ΟΙ "ΟΡΘΟΛΟΓΙΣΤΕΣ" ΜΑΣ... Αμάν πια με όλα αυτά που δεν μπορεί παρά να είναι συνωμοσιολογίες αφού δεν τις έπαιξε ποτέ στο δελτίο ο Πορτοσάλτε ούτε τα έγραψε η Athens Voice, οπότε γιατί να τα σχολιάσεις και συ...

    Ε, όχι λοιπόν. Αυτό που έχει σημασία είναι ο υψηλής αισθητικής χαβαλές του δημάρχου-κλόουν. Ενώ εδώ... Το Σεφερλή μου μέσα... Καλά να πάθουμε, λοιπόν, αφού δεν έχουμε χιούμορ και είναι σκατένια η ψυχοσύνθεσή μας. Αν όμως αλλάξουμε "ψυχοσύνθεση στην αντιμετώπιση της ψυχολογίας της κρίσης" (wtf?), μπορεί να ανέβει ο βασικός μισθός, μπορεί να πέσει και η ανεργία, μπορεί να τονωθεί η παραγωγικότητα, μπορεί να σωθεί η μικρή επιχείρηση, μπορεί να εξαλειφθούν οι νεόπτωχοι, ίσως δε και να επιβιώσουν και μερικοί συνταξιούχοι, εν τέλει και να μη στρώσουν τα πράγματα θα γεμίσουμε γελαστές φατσούλες από τη Χαλυβουργική μέχρι τα χαρτόκουτα των αστέγων της Σταδίου.

    Και αυτή η τρόικα, τι κάνει επιτέλους γι' αυτό; Θα μπορούσε να μας γαργαλήσει αντί να μας γ***σει...

    ΥΓ1. Δεν μπορεί, δεν εξηγείται λογικά. Τρολλάρεις με ασυναρτησίες το ίδιο σου το μπλογκ και κόβεις αντιδράσεις...

    ΥΓ2. Προς Δείμο του Πολίτη: Μην αμφιβάλλεις για τη δική σου νοημοσύνη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Στην ταινία "Reign of Fire" ακούγεται η φράση"

    Envy the country that has heroes
    Pity the country that needs them...

    Στην περίπτωση μας ισχύει το:

    Envy the country that has visions
    Pity the country that needs them...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Οι πρώτες 2 παράγραφοι με το υπόλοιπο κείμενο δεν έχουν απολύτως καμία σχέση. Αντιπαραβάλλεις μήλα με πορτοκάλια. Όταν "ειρωνεύεσαι" την Αργεντινή και τον Ισημερινό (που έχουν θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης) δεν μπορείς να τα συκγρίνεις με τον δήμαρχο του Ρεκγιεβικ και με το χιούμορ που αντιμετώπισαν το ΔΝΤ οι Ισλανδοί.
    Οι Ισλανδοί ΠΡΩΤΑ δεν αναγνώρησαν το χρέος, δίκασαν τον πρωθυπουργό τους και ΜΕΤΑ το έριξαν στην πλάκα.
    ο δείμος του πολίτη: καλά κατάλαβες
    Κ.Ο.:θα γεμίσουμε γελαστές φατσούλες από τη Χαλυβουργική μέχρι τα χαρτόκουτα των αστέγων της Σταδίου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...