Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου 2008

Οι "απλοί πολίτες"

Η έννοια του «απλού πολίτη» έχει ενδιαφέρουσα ιστορική πορεία. Χρησιμοποιήθηκε στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, κυρίως από τους δημοσιογράφους των δελτίων ειδήσεων ιδιωτικών καναλιών, τα οποία συν τοις άλλοις ανταγωνίζονταν και για το μέγεθος του ενδιαφέροντός τους απέναντι στα καθημερινά προβλήματα του κάθε πολίτη. Αργότερα υιοθετήθηκε από τους πολιτικούς που βρήκαν πρόσφορο επικοινωνιακό έδαφος και σύντομα κατέληξε μία φράση κλισέ που χρησιμοποιείται με μία απεριόριστη γενικότητα και ευκολία, ακόμα και από τους ίδιους τους πολίτες.

Μέσα σε όλη αυτή τη γενικότητα που περιβάλλει τον «απλό πολίτη», κάποιος μπορεί να συνοψίσει όλα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν αυτό το είδος πολίτη για να καταλήξει σε μία πιο συγκεκριμένη ερμηνεία. Ανά καιρούς, δημοσιογράφοι, και πολιτικοί έχουν σκιαγραφήσει τα στοιχεία αυτά, τα οποία στην ουσία περιγράφουν τον άνθρωπο, που συγκροτεί την πλειοψηφία της κοινωνίας, κομμένο και ραμμένο στα μέτρα τους.

Καταρχήν, ξεκινώντας εννοιολογικά, οι λέξεις «απλός πολίτης» βγάζουν κάτι αρνητικό και σίγουρα αντίθετο του «σύνθετος πολίτης». Περιγράφουν κάτι ουδέτερο, χωρίς ξεχωριστές ιδιαιτερότητες και μοιάζουν να αναφέρονται στο πιο βαρετό μέλος μίας ομοιογενούς κοινωνικής μάζας.

Ο «απλός πολίτης» είναι ένα άβουλο ον. Δεν έχει καμία αντίληψη της πραγματικότητας ή των δικαιωμάτων του, και θεωρεί ότι για την επικαιρότητα πρέπει να ενδιαφέρονται μόνο οι δημοσιογράφοι, ενώ για την πολιτική μόνο οι πολιτικοί.

Αναφέρεται συχνά και ως «νοικοκυραίος» καθ’ ότι νοιάζεται μόνο για το καλό το δικό του, της οικογένειάς του και της δουλειάς του. Είναι ένας βιοπαλαιστής του οποίου η εργασία, απώτερο σκοπό έχει την προσωπική του ευημερία. Ο «απλός πολίτης» νοιάζεται για την ευημερία της κοινωνίας, μόνο στους παράγοντες που η κοινωνική ευημερία επηρεάζει τη δική του ζωή. Είναι ο σχιζοφρενής που από τη μία γκρινιάζει για το πορτοφόλι του που είναι άδειο, και από την άλλη στραβώνει που στο κέντρο της Αθήνας έχει πορεία και δεν μπορεί να καταναλώσει μέσα σε μία μέρα τον «13ο μισθό» του στο παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο shopping.

Ο «απλός πολίτης» είναι ένας αφελής, αμόρφωτος βλάκας* που ταυτόχρονα όμως έχει μία άκρως επιφανειακή άποψη για όλα όσα συμβαίνουν στην κοινωνία, τις καταστάσεις και τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Η άποψή του όμως δεν επηρεάζει τη λειτουργία της κοινωνίας και τις αποφάσεις της οποιασδήποτε Κυβέρνησης. Είναι μία άποψη που απλά ακούγεται, όχι για να έχει αντίκτυπο στην υπόλοιπη κοινωνία, αλλά για να δικαιολογεί τη λέξη «Δημοκρατία» στον τίτλο του πολιτεύματός μας και την υπόσταση της πολυφωνίας.

Ο «απλός πολίτης» θέλει απλά να επιβιώσει, και ολόκληρη η υπόλοιπη κοινωνία οφείλει να τον αφήσει στην ησυχία του. Δεν ευθύνεται για τίποτα. Δεν φταίει αυτός για τη διαφθορά, την ποιότητα και τη λειτουργία του δημοσίου τομέα, τη μόλυνση του περιβάλλοντος, τα οδικά ατυχήματα, τα ήθη και τις νοοτροπίες ολόκληρης της κοινωνίας.

Ο «απλός πολίτης» αναφέρεται συχνά στους Έλληνες, δημιουργώντας την εντύπωση ενός λαού που διακατέχεται από μία απαράλλαχτη ματαιοπονία και αυτοϋποτίμηση. Ορισμένες από τις αγαπημένες του ατάκες που συνεχώς επαναλαμβάνει: «Δεν είναι σωστό, αλλά έτσι είμαστε εμείς οι Έλληνες». «Αλλάζει ο Έλληνας;». «Πάντα έτσι ήταν και πάντα έτσι θα μείνουν». «Τί κάνει το Κράτος;». «Ο κοσμάκης». «Ο απλός λαός».

Τα κυριότερα ενδιαφέροντα και οι έγνοιες του «απλού πολίτη» περιγράφονται κυρίως από τα ΜΜΕ. Ήτοι, οι καταναλωτικές ανάγκες, η συνοχή της οικογένειας και η εντύπωση των ξένων για την Ελλάδα. Τρία άσχετα στοιχεία, που για κάποιο λόγο δείχνουν να είναι οι βασικοί του προβληματισμοί. Οτιδήποτε άλλο, τρομοκρατεί τον «απλό πολίτη». Η εγκληματικότητα, τα επεισόδια, οι πορείες, οι φασαρίες, η διαφθορά κλπ, απλά τον τρομοκρατούν και τον κλείνουν στο καβούκι του. Δεν του δίνουν τροφή για σκέψη και δεν τον προβληματίζουν.

Στην πραγματικότητα, ο απλός πολίτης είναι ένας θεμιτός πολίτης, αλλά μόνο σε μία κοινωνία και ένα πολιτικό σύστημα που λειτουργεί σωστά, όπου στις αντίστοιχες θέσεις ευθύνης βρίσκονται όντως οι αντίστοιχοι υπεύθυνοι άνθρωποι, με σχετικές γνώσεις και αξιοπιστία. Σε ένα τέτοιο σύστημα, ο «απλός πολίτης» συνεχώς δημιουργεί, μετέχει στα κοινά, εξελίσσεται επαγγελματικά, οικονομικά και εγκεφαλικά. Σε κάθε περίπτωση, εμπιστεύεται το ρόλο του συμπολίτη του ώστε να διατηρηθεί η κοινωνική συνοχή, με αποτέλεσμα η ανάλογη εμπιστοσύνη να είναι διάχυτη ανάμεσα στους θεσμούς και τις λειτουργίες της κοινωνίας. Είναι δηλαδή ένας ενεργός πολίτης με θετικό και δημιουργικό έργο τόσο για τον εαυτό του, όσο και για την υπόλοιπη κοινωνία.

Στην Ελλάδα αυτό δεν υπάρχει, οπότε η έννοια του «απλού πολίτη» είναι μία υποκρισία. Στην ουσία, όταν εδώ μιλάνε για «απλό πολίτη», εννοούν αυτό το είδος ανθρώπου που απαρτίζει πλειοψηφικά τη σημερινή ελληναρίστικη κοινωνία και δεν έχει κανένα σκοπό να την αλλάξει προς το καλύτερο.


* Στην αρχαία Ελλάδα, «ιδιώτης» (από το ἴδιος) ήταν αυτός που ασχολούνταν μόνο με την πάρτη του και την ιδιωτική του ζωή ή δεν είχε κάποια επαγγελματική δεξιότητα. Δεν είχε, δηλαδή ενεργό δράση στα κοινά και το γενικότερο γίγνεσθαι της κοινωνίας. Χρησιμοποιούνταν χλευαστικά ως ο «αμαθής», ο «αδαής», ο «ανύποπτος», ο «ανήξερος». Δεν είναι τυχαίο ότι ο «ιδιώτης», από όπου εξελίχθηκε και το λατινικό «idiota» (απλό/ μέσο άτομο, μη ειδήμων) τροφοδότησε αρκετές σύγχρονες λατινογενείς γλώσσες, και απέκτησε την έννοια του «ηλίθιου».

15 σχόλια:

  1. Αχ καλό μου ελληνάκι… πόσο δίκιο έχεις και αυτή τη φορά.
    Χαίρομαι να διαβάζω τα καλογραμμένα άρθρα σου.
    Με εκτίμηση (πραγματική)

    Μια «απλή πολίτης»

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. όπως είπε και η Χ -καλό μου ελληνάκι με αυτα που γράφεις και να θέλουμε δεν μπορούμε να αντισταθούμε στον πειρασμό να σχολιάσουμε....

    είναι ένας "απλός πολίτης" - ανώνυμος αλλά με ονοματεπώνυμο.

    Αλλά πίστεψέ με θα αντισταθώ και δεν θα συνεισφέρω σήμερα στο Blog σου γιατι αν αρχίσω θα τελειώσουμε μετά απο μέρες

    Συνέχισε - είναι ανακούφιση να βλέπεις ότι σε αυτή τη χώρα υπάρχουν ακόμα ζωντανά κύτταρα

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Ελληνάκι, όσο πας και μου δημιουργείς ενδοεγκεφαλική καταιγίδα (καλώς εννοούμενη) με τα άρθρα σου. Ο απλός πολίτης έχει παραφραστεί όντως στο χείριστο βαθμό στην σύγχρονη ιστορία. Στην Αρχαία Ελλάδα, ήταν "βαριά" έννοια και είχε να κάνει με ανθρώπους που δημιουργούσαν/κρίναν/σκεφτόντουσαν/ήταν ίσοι/ και είχανε μια θέση στον δημοκρατικό κοινωνικό ιστό και ταυτόχρονα μια θέση στην στρατιωτική φάλλαγγα, (πολίτης/οπλίτης κλπ). Στην σημερινή καθοδηγούμενη (?), φυσική (?) φυσική έκπτωση αρχών και αξιών, καταρρέουν και αυτές οι έννοιες άρδην. Με τα γνωστά επακόλουθα. Ορθά μίλησες όμως και συγχαρητήρια για το άρθρο σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Σωστός ο παίχτης!


    Εν τω μεταξύ με το πες πες θέλουν να μας κάνουν όλους "απλους πολίτες"...

    Θυμήσου την διαρκή υποτίμηση στα ΜΜΕ:
    πετάει κάποιος μια μαλακία και λέει το ...σπίρτο (ας το εξηγήσουμε) "για να καταλάβει ο κόσμος"...


    Καταλαβαίνουμε ρε, δεν είμαστε βόδια σαν τα μούτρα σας!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. @ Chi

    Ευχαριστώ! Καλησπέρες :)

    @ ser

    Ευχαριστώ. Τα κατεβατά σου είναι ευπρόσδεκτα.

    @ Βρομιστεράκι

    Merci mon ami. E με αυτά που γίνονται τις τελευταίες μέρες.... μου ξύπνησαν το ζώο μέσα μου.

    @ despotades

    Στην ουσία ήταν το ακριβώς αντίθετο από αυτό που είναι τώρα. Σε καλό να σου βγει! (η ενδοεγκεφαλική καταιγίδα)

    @ Zaphod

    Βεβαίως! Πάντα υπάρχουν οι "εύσπλαχνοι" που δεν θέλουν να αφήσουν τον "απλό κοσμακη" μέσα στο σκότος και τα κάνουν πιο λιανά.

    Πολλές φορές μάλιστα, "αισθάνονται" και εκ μέρους μας. Χτες μόλις, ο Πάκης είπε: "Φυσικό είναι να ενοχλείται ο κόσμος με αυτά που συμβαίνουν. Εδώ ενοχλούμαι εγώ!".... Θεός!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. ΤΟ ΣΥΜΒΟΛΟ
    Πριν από 60 χρόνια περίπου, το σύμβολο μίας θηριώδους και απάνθρωπης ιδεολογίας υποστάλει από δυο γενναίους έλληνες, όταν αυτό κυμάτιζε στην ακρόπολη, σαν δείγμα και σύμβολο της επιβολής του ναζισμού στη χώρα.

    60 χρόνια πριν, και σαν τίποτα να μην άλλαξε, όταν δυο νέα παιδιά τότε, στην ηλικία των σημερινών εξεγερμένων παιδιών, κατέβασαν το ΣΥΜΒΟΛΟ ενός τρόπου ζωής και μιας ιδεολογίας που βασιζόταν στην βία, στην υποταγή, στην καταπίεση και στο άδικο. Που σκότωνε και δολοφονούσε ασύδοτη.
    Και βρεθήκαν, πάλι και τότε, οι νέοι, μη δεχόμενοι την κτηνωδία που οι αρχές και τα οράματα των τότε κατακτητών εκπροσωπούσαν, και με μια κίνηση τους, έδωσαν ελπίδα.
    Κατέβασαν το σύμβολο της υποταγής δείχνοντας ότι η ψυχή δεν μπορεί να φυλακιστεί.Ότι τα μόνα πραγματικά σύμβολα είναι αυτά που κουβαλάς μέσα σου.

    Όποιος νοιώθει ελεύθερος, δεν δέχεται την καταπίεση, δεν δέχεται την υποταγή σ’ αυτά που επιβάλουν τα αφεντικά και οι κατακτητές, τον τρόπο ζωής και τις αρχές που του υπαγορεύουν ότι πρέπει να αποδεχτεί.

    Σήμερα ένα νέο σύμβολο έχει υψωθεί, όχι στην ακρόπολη, αλλά στην πλατεία Συντάγματος, στο κεντρο της πόλης.
    Το σύμβολο της ανθρώπινης αναισθησίας, του δικού μου τομαριού, το σύμβολο της ανθρώπινης κρεατομηχανής που στερούμενη εγκεφάλου μηρυκάζει πνευματικά, ιδεολογικά,ψυχικά.
    Το νέο δόγμα, δούλευε και κατανάλωνε, συμπυκνώνεται στο ύψος, στα κλαδιά και στα φώτα ενός δένδρου που έστησαν, μετά από ένα αιματοκύλισμα στο κέντρο της πόλης. Μιας πόλης που πάλετε, από τις φωνές νέων ανθρώπων με ιδανικά, για μια δίκαιη κοινωνία.
    Η νέα φιλοσοφία του μηρυκαστικού είναι τα «ψώνια», οι αγορές και οι πωλήσεις.

    Βγείτε και ψωνίστε, μην βλέπετε τα πτώματα, τους πεινασμένους, μην σας νοιάζει η αδικία, η λαϊκή οργή, μπορείτε να κάνετε τα ψώνια σας ήσυχοι … η αστυνομία θα σας προστατέψει.

    Χρόνια πολλά...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. @ mediaspotgr
    Σωστά όλα αυτά μα υπάρχει μια τεράστια διαφορά μεταξύ κατανάλωσης και καταναλωτισμού.
    Άλλο η κατανάλωση αγαθών προς ικανοποίηση πλασματικών αναγκών και άλλο η κατανάλωση αγαθών για την ικανοποίηση βασικών αναγκών...και αυτού του είδους η κατανάλωση δεν είναι δυνατόν να σταματήσει στην δική μας περίπτωση.
    Όπως σε όλα τα πράγματα έτσι και εδώ πρέπει να υπάρχει μέτρο.
    Ούτε "κλειστείτε στα σπίτια σας και μην κάνετε βήμα για ψώνια" ούτε "άντε βγείτε και ψωνιστέ αβέρτα όπως κάθε γιορτές".
    Η προτασή σου για αποχή αν πραγματοποιηθει θα φέρει μύρρια άλλα προβλήματα και πάει λέγοντας.
    Αυτή η απουσία μέτρου είναι που μας έχει φέρει ως εδώ...Ας μην την διαιωνίζουμε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Βρομιστεράκι ...

    Το νέο δόγμα της δουλειάς και της κατανάλωσης δημιουργεί δούλους και αφεντικά. Προϋποθέτει όμως κοινωνική «ησυχία», για να μπορεί ο καταναλωτής να κάνει τις αγορές του υπό την υπόκρουση της μουσικής του καταστήματος που ψωνίζει.
    Το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό μου είναι σκηνές από ταινίες του κινηματογράφου. Που ενώ οι Γερμανοί γλεντοκοπούν με τους συνεργάτες τους, τις κοκόνες τους, και τα άτομα που πάντα στηρίζουν την κάθε εξουσία, έξω ο λαός πεινάει και τα κάρα μαζεύουν πτώματα από τους δρόμους.
    Η κατανάλωση είναι ιδεολογία , βασίζεται στην μεγιστοποίηση του κέρδους των πολυεθνικών, στην εκμετάλλευση των εργαζομένων, στην λαθρομετανάστευση, οπου οι μετανάστες, λαθραίοι όπως το επίσημο κράτος τούς ονομάζει, θα δουλεύουν ανασφάλιστοι, έρμαια του κάθε αφεντικού. Το προϊόν βέβαια της εργασίας αυτής, το καρπώνεται το αφεντικό και ο political correct καταναλωτής που ενώ κάνει τις αγορές του, στέλνει και τον οβολό του στην unisef γι΄αυτους που πεινάνε , από ένα σύστημα που αυτός με τις πράξεις του, την κατανάλωση του, και τον τρόπο ζωής του επέβαλε.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. @MEDIASPOTGR
    το ειλικρινά θλιβερό στην όλη υπόθεση είναι ότι αν βγεις να ρωτήσεις 100 νέους ποιά ήταν τα ονόματα αυτών των 2 δεν θα βρεις ούτε ένα, ΜΑ ΟΥΤΕ ΕΝΑ, να πλησιάσει καν.

    εννοείται ότι όλοι θα ξερουν ποδοσφαιρο-μπουζουκο καταστάσεις

    Ρώτα ποιος ήταν ο Κατσιμήτρος, τι ήταν το 5/42, που ειναι το Τσεσμέ και τι σημαίνει, τι είναι το Δορύλαιο, ποιός ο Λάμπρος Κατσώνης

    και αν σου απαντήσουν να ....

    Ειτε το θέλουμε είτε όχι η ελληνική κοινωνία πάσχει βαριά. Εϊναι φυσικό όταν τόσα χρόνια βλέπεις τους Ελληνάρες να μεταμορφώνουν τα πάντα σε αρμονία με την μούρη και την νοοτροπία τους

    Δεν φταίει η κατανάλωση βρωμιστεράκι- αυτή όταν καλύπτει βασικές ανάγκες είναι ανελαστική: είτε το θες είτε όχι φαγητό θα πάρεις. Στις ποσότητες παίζεται το θέμα.

    Οταν δεν καλύπτει όμως βασικές αναγκες τότε αναφωνείς δικαίως "ζητω το χρέος"

    Διότι γεμισαμε Prada,Cayenne και Rolex.
    Τελικά το χρέος είναι εργαλείο περιορισμού της σπατάλης

    Ζητω το χρέος λοιπόν ?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. ...και να προσθέσω, ότι δεν μπορείς να αφαιρέσεις το δικαίωμα από κάποιον να οδηγεί Cayenne, να φοράει Rolex κλπ. Μπορείς όμως να βεβαιωθείς ότι εφόσον έχει την οικονομική ευχέρεια για τέτοιο show-off, θα πρέπει να συνεισφέρει ανάλογα στην υπόλοιπη κοινωνία μέσω αντικειμενικής φορολογίας.

    Αλλά επειδή, στην Ελλάδα, η πλειοψηφία των Cayenne είναι ιδιοκτησία Ελληναράδων που δηλώνουν το 5% του πραγματικού τους εισοδήματος ή είναι βυσματωμένοι με διάφορους τσιφλικάδες (βουλευτές, κομματόσκυλα, προϊστάμενους ΔΟΥ, κλο), φυσικά και υπάρχει σοβαρό ζήτημα. Και φυσικά οι υπερ-έχοντες γίνονται προκλητικοί με αυτή τους τη στάση.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  11. @ zaphod

    swstos k fysika den einai na aporeis gia to "giati" kai poly. sorry an 8a pw to tetrimmeno (k ligo eteroxronismena) apla na ypen8ymisw:

    http://en.wikipedia.org/wiki/Propaganda

    poses me8odoi arage stirizontai sto na mas xaraktirisoun prwta "aplous polites" kai na mas ta "poun liana re aderfe, na katalavei o kosmos"? H (k gia na sxoliasw tin apantisi tou ellinaki) sto na "ais8an8oun" o,ti ais8anomaste opws kapoios kos ypourgos. Common Folks.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  12. Νομίζω ένα άλλο κλασσικό χαρακτηριστικό του "απλού πολίτη" είναι η "δικαιολογημένη αγανάκτηση" που τον πνίγει όλο και πιο συχνά. Συνήθως δε ο απλός πολίτης πληροφορείται ότι ...είναι αγανακτησμένος από την τηλεόραση, και στη συνέχεια το συνειδητοποιεί και ο ίδιος. Η αγανάκτηση, είτε δίκαια είτε άδικη, σκοτώνει το διάλογο, τη λογική σκέψη, και την αναφορά σε αρχές. Δυστυχώς το "με πνίγει το δίκιο μου" δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο του Ελληνάρα, αλλά φαινόμενο που συμβαίνει παντού όπου υπάρχει εθνική υπερηφάνια, θρησκευτική πίστη, πατριωτισμός, ιδεολογικός (κομματικός?) φανατισμός, κλπ.

    Π.χ., μπορεί να συμφωνώ ότι οι δηλώσεις γνωστού μεγαλοδικηγόρου (και η γραμμή υπεράσπισης) είναι μεμπτές, πάντως είναι δικαίωμά του να τα λέει, και (ναι) να με προσβάλλει, να προσβάλλει νεκρούς και ζωντανούς, και όποιον θέλει (στα νόμιμα όρια, εκτός συκοφαντίας κλπ). Αλοίμονο αν κάθε φορά που κάποιος προσβάλλεται σταματάει με το ζόρι κάποιος άλλος να μιλάει. Άσε που συνήθως οι πιο συχνά "προσβαλλόμενοι" προσπαθούν απλά να επιβάλλουν την άποψή τους (παπάδες κ.α., για την τέχνη, εθνικά σύμβολα, γλώσσα, βιβλία, κλπ). Προσωπικά θέλω να μπορεί ο κ. μεγαλοδικηγόρος να προσπαθεί να προσβάλλει το αίσθημά μου περί δικαίου με τις μαλακίες που λέει. Δεν είμαι φυσικά αναγκασμένος να τον βλέπω ή να τον διαβάζω, ή να δίνω σημασία σ'αυτά που λέει, άλλωστε για να προσβληθώ πρέπει να έδινα βαρύτητα στη γνώμη του από πρίν.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. @ dimitris

    Σωστός. Αν και εγώ προσωπικά δεν θεωρώ ότι η οποιαδήποτε κυβέρνηση ή τα ΜΜΕ έχουν ικανή νοημοσύνη να μπουν σε μηχανισμούς προπαγάνδας. Χρησιμοποίησαν 1-2 τεχνικές με αδέξιο τρόπο, είδαν ότι τα ψάρια τσιμπάνε εύκολα, και εκ τοτε διαιωνίζουν την ίδια πιπίλα.

    @ polyvios

    Σωστός!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  14. Αρχίζω με τον επίλογο δηλαδή: δεν με νοιάζει τι έκαναν οι Αρχαίοι Ελληνες μιας και όχι μόνο έχουν περάσει πάρα πολλά χρόνια από τότε αλλά και γιατί έμειναν στην ιστορία σαν ένας πολύ θετικός πολιτισμός για την ανθρωπότητα.

    Για εμένα απλός πολίτης είναι ότι λέει η λέξη, δηλαδή ο μέσος πολίτης.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...