Τρίτη, 23 Οκτωβρίου 2012

Επέτειοι ανοιχτών λογαριασμών


Όπως είχε παρατηρήσει η Κα Χριστίνα Κουλούρη, καθηγήτρια Νεώτερης Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, «Όλες οι μεγάλες εθνικές επέτειοι στην Ελλάδα συνδέονται µε την έναρξη και όχι µε το αποτέλεσμα ενός αγώνα. Με την ικανότητα δηλαδή του έθνους να εξεγείρεται απέναντι στη σκλαβιά (25η Μαρτίου) ή τον φασισμό (28η Οκτωβρίου)» (ΠαραλλήλοΓράφος 28/10/11). 

Αντιθέτως σε άλλες δυτικές χώρες, οι εθνικές επέτειοι εστιάζουν στο αποτέλεσμα ενός αγώνα, και άρα στο νέο ξεκίνημα που ξεκόβει το παρόν από το σκοτεινό παρελθόν (ΗΠΑ, 4 Ιουλίου – Independence Day, Μ. Βρετανία, 8 Μαΐου – VE Day, Γαλλία, 14 Ιουνίου – Bastille Day, κλπ).

Εμείς γιορτάζουμε το ξεκίνημα των πολεμικών συρράξεων, άλλες κοινωνίες το τέλος αυτών και την αλλαγή προς την πρόοδο και τη σταθερότητα. Εμείς εκφωνούμε θούριους και λόγους πολεμικών ηρωισμών, ενώ αυτοί υπενθυμίζουν το «ποτέ ξανά αιματοχυσία». Εμείς αφήνουμε ανοιχτούς λογαριασμούς, και αυτοί γιορτάζουν το κλείσιμο των λογαριασμών. Μία λεπτομέρεια που επί της ουσίας δεν έχει και κάποια μεγάλη σημασία, αλλά δείχνει σίγουρα την ψυχοσύνθεση της κοινωνίας μας απέναντι στην ιστορία.

Όσο έχουμε ανοιχτούς λογαριασμούς, αδυνατούμε να πορευτούμε συλλογικά και κυρίως να έχουμε μία ξεκάθαρη βάση επικοινωνίας και κοινωνικής συνοχής. Αδυνατούμε να δούμε τελικά τι μαθήματα έχουμε πάρει από την Ιστορία και πως τα αξιοποιούμε για την ειρήνη και την ευημερία μας. Αδυνατούμε να κατανοήσουμε, τελικά όλοι αυτοί οι αγώνες και οι θυσίες των προγόνων μας τι ακριβώς πέτυχαν και τι θεμέλια έχτισαν. Θέλουμε να έχουμε ακόμα λογαριασμούς με τους Τούρκους, τους Γερμανούς και γενικά τους ξένους, όπως και με τους δεξιούς και τους αριστερούς. Και ενώ η Γαλλία και η Γερμανία έχουν πλέον κοινά βιβλία Ιστορίας στα σχολεία τους, εμείς εκδίδουμε νέα όπου ανατροφοδοτούμε τους «λογαριασμούς». Θέλουμε να ανανεώνουμε τον φόβο μας για τους εξωτερικούς παράγοντες, αποφεύγοντας περίτεχνα την όποια αυτοκριτική και βάζοντας τελικά τους εσωτερικούς «κάτω από το χαλάκι».

Και ενώ γράφονται όλα αυτά, συνεχίζουμε να διαιωνίζουμε τη σύγχυση των ανοιχτών λογαριασμών, να εκφράζουμε την ξενοφοβία μας και να πολωνόμαστε ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά του προηγούμενου αιώνα. Ενώ γράφονται αυτά, το ελληνικό Κράτος, δια μέσου της κυβέρνησής του, ενεργοποιεί το Υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης (το πιο άχρηστο και αναχρονιστικό Υπουργείο που επανασυστάθηκε ποτέ) προκειμένου να διοργανώσει τριήμερο στρατιωτικών και υπερπατριωτικών εκδηλώσεων στη Θεσσαλονίκη.

Αν μη τι άλλο, αν κάποιες πιο πολιτισμένες κοινωνίες έμαθαν κάτι ή τουλάχιστον πασχίζουν να μάθουν και να εμπεδώσουν, είναι ότι η Ιστορία προσφέρει πολύτιμα μαθήματα για τις υπάρχουσες και μελλοντικές γενιές. Εμείς πασχίζουμε να επαναλάβουμε τα μαθήματα στα οποία κοπήκαμε.


19 σχόλια:

  1. Πολύ σωστό και δεν το είχα σκεφτεί έτσι. Ακόμα και η 4η Ιουλίου σημαίνει την διακήρυξη της Ανεξαρτησίας η οποία έγινε ο θεμέλιος λίθος για ένα σύνταγμα που υπάρχει ακόμα, ζωντανό και λειτουργικό. Μπορούμε όμως να το δούμε με αυτό το φως γιατί αυτό που ξεκίνησε με την διακήρυξη το 1776, επέτυχε 5-6 χρόνια αργότερα και παρέμεινε αναλλοίωτο τα επόμενα διακόσια-τόσα.

    Νομίζω ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους γιορτάζουμε στην Ελλάδα την έναρξη αντί για το αποτέλεσμα είναι γιατί ποτέ δεν φέραμε αποτέλεσμα. Τι να γιορτάσουμε; τις μεγάλες δυνάμεις, τον φόνο του Καποδίστρια και το στρογγυλοκάθισμα του Όθωνα, ή την επέλαση του Γ' Ράιχ στην Αθήνα;

    Από την άλλη μεριά όμως, για να λέμε και του στραβού το δίκιο, μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι για το 1921-1823 και για τον Οκτώβριο 1940-Μάρτιο 1941. Υπό αυτό τώρα το φως, οι γιορτές μας είναι περισσότερο ευχολόγια (ότι μια μέρα αυτό που ξεκινάμε ίσως να μπορέσουμε να το τελειώσουμε) παρά εορτασμοί... Ευτυχώς τουλάχιστον δεν γιορτάζουμε την συνθήκη που μας έδωσε την "Μεγάλη Ελλάδα" το 1919: μετά από το αλληλοφάγωμα που έφερε το 1922, μόκο!

    Τώρα όμως, πολύ σωστά λες ότι οι "ανοιχτοί λογαριασμοί" δεν μας επιτρέπουν να πορευτούμε συλλογικά, και ίσως για αυτό ακριβώς τον λόγο δεν υπάρχει ενότητα στην Ελλάδα μια που ο καθένας θέλει να τσαλαπατήσει τους δικούς του "αντίθετους" και βράστηνε την συλλογική κοινωνία...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.

      Διαγραφή
    2. ...συνεχίζοντας να σκέφτομαι την άποψη της Κας Κουλούρη παρατηρώ κάτι το ενδιαφέρον: Η 4η Ιουλίου, 1776, ήταν η αρχή του πολέμου της ανεξαρτησίας, η 14η Ιουλίου 1789 ήταν η αρχή της Γαλλικής επανάστασης με την άλωση της Βαστίλης, και στην Μ. Βρετανία δεν γιορτάζουν τόσο την VE Day, 8 Μαΐου (εφτά χρόνια εκεί δεν την θυμάμαι), όσο την 11η Νοεμβρίου, η οποία με αφορμή το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου γιορτάζει την ανάμνηση όλων των πεσόντων, όλων των πολέμων, και πολλοί Βρετανοί φοράνε εκείνη την εβδομάδα μια (πλαστική) παπαρούνα στο πέτο.

      Νομίζω δηλαδή ότι πράγματι είναι το "αποτέλεσμα" εκείνο στο οποίο αναφέρεται σε βαθύτερο επίπεδο η Κουλούρη... Και ως εκ τούτου συμφωνώ με την ανάρτηση στο σημείο που στην Ελλάδα ωρυόμαστε για την απαρχή, αλλά πάντα κάποιος άλλος φταίει για την θλιβερή κατάληξη.

      Διαγραφή
  2. Πολύ ενδιαφέρουσα η άποψη της κας Κουλούρη, και πολύ σωστή θα έλεγα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Χμ,ενδιαφέρουσα άποψη αν και δεν είμαι σίγουρος για το τι εορτάζεται σε άλλους λαούς.
    Παρά ταυτα οι εορτασμοί στη Θεσ/νίκη είναι είναι στοχευμένοι στο αποτέλεσμα μια και είναι η επέτειος της απελευθέρωση της και μάλιστα συμπληρώνονται φέτος 100 χρόνια.
    Για το Υπουργείο Μακεδονίας- Θράκης συμφωνώ. Σε άλλες εποχές είχε θέση και ρόλο, σήμερα νομίζω πως όχι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Αυτό είναι παλιό.

    Σε ό,τι αφορά τον Β' Παγκόσμιο, ο λόγος που δεν γιορτάστηκε το τέλος του είναι ότι την απελευθέρωση στην Αθήνα την έκανε το ΕΑΜ πρωτού έρθει ο Παπανδρέου. Υπήρχε λοιπόν πρόβλημα γιατί έτσι θα αναγνώριζαν αντιστασιακή δράση στην Αριστερά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Κάτι ανάλογο μπορεί να πει κανείς με την Ελληνική Επανάσταση αφού αν δεν υπήρχε η παρέμβαση των Μεγάλων Δυνάμεων στο Ναυαρίνο δε θα είχαμε καταφέρει την απελευθέρωση.

      Διαγραφή
  5. Αμ το άλλο, το τελείως σχιζοφρενικό: Ποιο έθνος έχει δύο ισοδύναμες εθνικές επετείους; Δεν λέω σημαντική και η 28 Οκτωβρίου, αλλά μπορείς να βρεις άλλες 5-6 ισοδύναμες επετείους (από τη Μάχη του Μαραθώνα!!! ως την 29 Μαίου, την Επανάσταση στο Γουδί, ακόμα και την 26/10/1912 για τη Θεσσαλονίκη κλπ κλπ)΄.

    Φυσικά αυτό γίνεται για να δοθεί και ένα κόκκαλο στους παπαθεμελοπανίκες και να μη γκρινιάζουν για το κράτος των Αθηνών που δεν αφήνει τον (μ)πάοκ να πάρει πρωτάθλημα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Εγώ θα έλεγα οτι αυτό γίνεται γιατί στη νεότερη ιστορία μας ποτέ δεν κάναμε ένα νέο ξεκίνημα υπο συνθήκες σχετικής ομαλότητας.

    Τι να γιορτάσεις δλδ τη μικρασιατική καταστροφή; το τέλος του Β-ΠΠ *και αρχή του εμφυλίου;

    τι τέλειωσε χαρμόσυνα και ομαλά σε αυτή τη χώρα; Μετά απο κάθε επιτυχία τρωγόμασταν σα τα πεινασμένα σκυλιά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Δε προκύπτει από πουθενά ότι οι νεοέλληνες είναι φιλοπόλεμοι. Υπό αυτή την έννοια η όλη ανάλυση περί εθνικών επετείων πέφτει στο κενό.

    Στο θέμα των κοινών βιβλίων Ιστορίας, καλά θα ήταν να είχαμε όλοι το ίδιο. Όχι όμως με τη μέθοδο των εκπτώσεων σε ιστορικά γεγονότα και ερμηνείες. Σε τελική ανάλυση κανένας πόλεμος δεν έγινε με το σταυρό στο χέρι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν συμπέρανα πουθενά ότι οι νεοέλληνες είναι φιλοπόλεμοι. Αναφέρω απλά την ιδιαιτερότητα των ελληνικών επετείων.

      Διαγραφή
    2. Οι πιο πολιτισμένες κοινωνίες, γράφεις, προσπαθούν να κλείσουν τους λογαριασμούς τους. Η δική μας προσπαθεί να τους κρατήσει ανοιχτούς. Μιας και οι λογαριασμοί για τους οποίους μιλάμε κατέληγαν σε πόλεμο, το συμπέρασμα ότι προσπαθούμε να τους κρατήσουμε ανοιχτούς υπονοεί ότι είμαστε φιλοπόλεμοι.

      Εάν όμως συμφωνείς ότι οι Έλληνες δεν είμαστε φιλοπόλεμοι, τότε το ότι οι εθνικές γιορτές μας συμπίπτουν με το άνοιγμα το λογαριασμών και όχι με το κλείσιμο τους δεν σχετίζεται με το αν μάθαμε ή όχι από την Ιστορία.

      Διαγραφή
    3. "Μιας και οι λογαριασμοί για τους οποίους μιλάμε κατέληγαν σε πόλεμο, το συμπέρασμα ότι προσπαθούμε να τους κρατήσουμε ανοιχτούς υπονοεί ότι είμαστε φιλοπόλεμοι."

      Όχι! Αυτό προσπαθώ να σου εξηγήσω. Αυτό είναι αυθαίρετο συμπέρασμα. Οι ανοιχτοί λογαριασμοί μπορεί να παράγουν μία φιλοπόλεμη μερίδα του πληθυσμού, αλλά κυρίως παράγουν διαχρονικές παρεξηγήσεις που δεν έχουν επιλυθεί και παραμένουν στα κοινωνικά μιμίδιά μας. Δεν είναι απαραίτητη η εμπόλεμη επίλυση αυτών. Αρκεί η διαρκής διαφωνία σε κάποια ζητήματα.

      Διαγραφή
    4. Μα εφόσον δεν είμαστε φιλοπόλεμοι, το ότι οι εθνικές μας γιορτές συμπίπτουν με το άνοιγμα των λογαριασμών δεν προκαλεί την ανατροφοδοσία παρεξηγήσεων, αλλά σχετίζεται με στοιχεία όπως αυτά που αναφέρει ο Niko νικο και ο dimihat.

      Διαγραφή
  8. Παρά την πληθώρα ολόσωστων παρατηρήσεων φίλε Ελληνάκι στα διάφορα άρθρα σου, υποβόσκει πάντα μια ατελής προσπάθεια ερμηνείας της ελληνικής ψυχοσύνθεσης με κριτήρια δυτικής ευρώπης. Και αυτό είναι πλήρως εμφανές στο παρόν άρθρο. Οι Έλληνες δεν μαγεύονται από την αρχή ενός αγώνα επειδή αδιαφορούν για το αποτέλεσμα. Μαγεύονται από τη στιγμή της αυθυπέρβασης, βασικό στοιχείο της ελληνικής αντίληψης του κόσμου αρχαιόθεν. Από τον Λεωνίδα και την αυτοκτονική και εντελώς ηλίθια (κατά τη δυτική κριτική από τη σκοπιά του αποτελέσματος) απόπειρά του που πήρε μαζί του και τον αφρό των στρατιωτών της Σπάρτης, στον Παλαιολόγο, στο Σούλι, στο '40 αυτό που γιορτάζουμε ειναι η στιγμή της αυθυπέρβασης. Διατρέχει την ελληνική ψυχοσύνθεση η στιγμή που ο άνθρωπος, η κοινωνία σηκώνεται και ξεπερνά την θνητή φύση, το φόβο του θανάτου, το κακόμοιρο μέτρημα κόστους/οφέλους και ανυψώνεται ελεύθερη επιδιώκοντας το ιδανικό της. Για αυτό ο Λεωνίδας θα βρίσκεται παραπάνω απο τον Θεμιστοκλή, ο Παλαιολόγος ηρωικότερος από τον Βουλγαροκτόνο και το '40 λαμπρότερο του 1919-22.

    Για να αναστειλώσουμε την Ελλάδα δεν πρέπει να κρίνουμε τα λάθη της με κριτήρια άλλων πολιτισμικών αξιολογικών συστημάτων, γιατί έτσι απλά την ξεφτελιζουμε και την αδρανοποιούμε περισσότερο. Πρέπει να κατανοήσουμε τις πραγματικές αιτίες των προβλημάτων μας, δηλαδή την πραγματική μας ιστορική ιδιομορφία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν είναι ακριβώς ερμηνεία με κριτήρια Δυτικής Ευρώπης. Περισσότερο θα το χαρακτήριζα "σύγκριση με τα κριτήρια της Δ. Ευρώπης". Πέρα από αυτό θα συμφωνήσω με το υπόλοιπο σχόλιό σου.

      Διαγραφή
  9. Μπορείς να συγκρίνεις δύο διαφορετικά αξιολογικά κριτήρια; Η μανία των σταυροφόρων αρχικά και η οθωμανική κατάκτηση μετά έθεσαν τέλος στην "έλλογη" και φυσική εξέλιξη το ελληνικού υποκειμένου, καταργώντας την αυτονομία των πνευματικών και πολιτικών του δομών και αναγκάζοντάς το να υποστραφεί στην αμάθεια, την καθυστέρηση και την αταβιστική αναπαραγωγή δομών και νοοτροπιών. Λίγο προ της απελευθέρωσης, αλλά και μετά από αυτή, επιχειρούμε συνεχώς, με παταγώδη αποτυχία, να ωθήσουμε τον νεοελληνικό πολιτισμό στις ατραπούς της Δύσης (και μάλιστα της προτεσταντικής), αδιαφορώντας πως ακόμα και η καθολική δύση, παρά τη μεγαλύτερη συγγένειά της με τον προτεσταντικό βορρά, αδυνατεί να συγχρονιστεί μαζί του.

    Οι εμπλοκές και οι στρεβλώσεις που παρουσιάζει ο σημερινός έλληνας ως φορέας ενός πολιτισμού θα πρέπει να κρίνονται μα βάση τα κριτήρια του πολιτισμού στον οποίο ανήκει και όχι με εισαγόμενα κριτήρια και αυτό γιατί μια τέτοια πρακτική οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερες στρεβλώσεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Θα συμφωνήσω με τον dimihat.
    Θα μπορούσα να συμπληρώσω πως σε αυτό το σημείο έχουμε κάποια κοινά με τους Γιαπωνέζους-με την εξαίρεση της απεγνωσμένης αναζήτησης του τιμημένου θανάτου- οι οποίοι ποτέ δεν κρίνουν μια μάχη, έναν πόλεμο ή έναν πολεμιστή από το αποτέλεσμα της αλλά από το πώς έγινε. ¨Όσο πιο άνισος, όσο πιο απελπισμένος και με προδιαγεγραμμένο αποτέλεσμα ο αγώνας, τόσο το καλύτερο.
    Οι Έλληνες ποτέ δεν αναζητούσαν τον ηρωικό θάνατο σαν αυτοσκοπό, απλά μερικές φορές με μια "Προμηθεϊκή υπέρβαση" και μέσα στον τρόμο του πολέμου και του σχεδόν βέβαιου θανάτου έκαναν το καλύτερο που μπορούσαν.Επίσης όλα τα παραπάνω πρέπει να συνδέονται με την έσχατη ΑΜΥΝΑ και την υπεράσπιση των "πατρώων εστιών".
    Αυτός είναι και ο λόγος που όπως πολύ σωστά λέει ο dimihat τιμούμε τον Λεωνίδα περισσότερο από τον Θεμιστοκλή- και μιλάμε για έναν από τους μεγαλύτερους ναυάρχους της παγκόσμιας ιστορίας και δεν το λέω εγώ- παρόλο που και στην περίπτωση της Σαλαμίνας είχαμε τηρουμένων των αναλογιών παρόμοια κατάσταση με των Θερμοπυλών. Αν είχαμε χάσει στην Σαλαμίνα και ο Θεμιστοκλής είχε σκοτωθεί θα είχε και αυτός ανάλογη θέση στο θυμικό μας.
    Γιαυτό ας πούμε δεν τιμούμε την μάχη της Ισσού ή των Γαυγαμήλων, αλλά κάνουμε ένα σωρό εκδηλώσεις για το Αρκάδι, και στην συλλογική μνήμη μας η απόκρουση και η καταδίωξη της.... "Μεραρχίας Τζούλια" θα μετράει περισσότερο από την συντριβή του περσικού στρατού από τον Αλέξανδρο.

    Βέβαια ο τρόπος που η ιστορία εγγράφεται στην Εθνική μνήμη έχει να κάνει και με το πως έχει διδαχτεί ή παρουσιαστεί από τα ΜΜΕ στην ,πορεία του χρόνου. Πάνω σε αυτό για παράδειγμα, έχει πολλά να πει ο Χαγκεν Φλάισερ (καθηγητής στο Παν. Αθηνών). Στο βιβλίο του "Ο Β'ΠΠ στην δημόσια Ιστορία" αναλύει πως ένα ίδιο αναμφισβήτητο ιστορικό γεγονός, είναι δυνατόν να τυγχάνει τόσο διαφορετικής πρόσληψης και ερμηνείας από διάφορετικούς λαούς.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...