Επέτειοι ανοιχτών λογαριασμών

Όπως είχε παρατηρήσει η Κα Χριστίνα Κουλούρη, καθηγήτρια Νεώτερης Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, «Όλες οι μεγάλες εθνικές επέτειοι στην Ελλάδα συνδέονται µε την έναρξη και όχι µε το αποτέλεσμα ενός αγώνα. Με την ικανότητα δηλαδή του έθνους να εξεγείρεται απέναντι στη σκλαβιά (25η Μαρτίου) ή τον φασισμό (28η Οκτωβρίου)» (ΠαραλλήλοΓράφος 28/10/11). 

Αντιθέτως σε άλλες δυτικές χώρες, οι εθνικές επέτειοι εστιάζουν στο αποτέλεσμα ενός αγώνα, και άρα στο νέο ξεκίνημα που ξεκόβει το παρόν από το σκοτεινό παρελθόν (ΗΠΑ, 4 Ιουλίου – Independence Day, Μ. Βρετανία, 8 Μαΐου – VE Day, Γαλλία, 14 Ιουνίου – Bastille Day, κλπ).

Εμείς γιορτάζουμε το ξεκίνημα των πολεμικών συρράξεων, άλλες κοινωνίες το τέλος αυτών και την αλλαγή προς την πρόοδο και τη σταθερότητα. Εμείς εκφωνούμε θούριους και λόγους πολεμικών ηρωισμών, ενώ αυτοί υπενθυμίζουν το «ποτέ ξανά αιματοχυσία». Εμείς αφήνουμε ανοιχτούς λογαριασμούς, και αυτοί γιορτάζουν το κλείσιμο των λογαριασμών. Μία λεπτομέρεια που επί της ουσίας δεν έχει και κάποια μεγάλη σημασία, αλλά δείχνει σίγουρα την ψυχοσύνθεση της κοινωνίας μας απέναντι στην ιστορία.

Όσο έχουμε ανοιχτούς λογαριασμούς, αδυνατούμε να πορευτούμε συλλογικά και κυρίως να έχουμε μία ξεκάθαρη βάση επικοινωνίας και κοινωνικής συνοχής. Αδυνατούμε να δούμε τελικά τι μαθήματα έχουμε πάρει από την Ιστορία και πως τα αξιοποιούμε για την ειρήνη και την ευημερία μας. Αδυνατούμε να κατανοήσουμε, τελικά όλοι αυτοί οι αγώνες και οι θυσίες των προγόνων μας τι ακριβώς πέτυχαν και τι θεμέλια έχτισαν. Θέλουμε να έχουμε ακόμα λογαριασμούς με τους Τούρκους, τους Γερμανούς και γενικά τους ξένους, όπως και με τους δεξιούς και τους αριστερούς. Και ενώ η Γαλλία και η Γερμανία έχουν πλέον κοινά βιβλία Ιστορίας στα σχολεία τους, εμείς εκδίδουμε νέα όπου ανατροφοδοτούμε τους «λογαριασμούς». Θέλουμε να ανανεώνουμε τον φόβο μας για τους εξωτερικούς παράγοντες, αποφεύγοντας περίτεχνα την όποια αυτοκριτική και βάζοντας τελικά τους εσωτερικούς «κάτω από το χαλάκι».

Και ενώ γράφονται όλα αυτά, συνεχίζουμε να διαιωνίζουμε τη σύγχυση των ανοιχτών λογαριασμών, να εκφράζουμε την ξενοφοβία μας και να πολωνόμαστε ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά του προηγούμενου αιώνα. Ενώ γράφονται αυτά, το ελληνικό Κράτος, δια μέσου της κυβέρνησής του, ενεργοποιεί το Υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης (το πιο άχρηστο και αναχρονιστικό Υπουργείο που επανασυστάθηκε ποτέ) προκειμένου να διοργανώσει τριήμερο στρατιωτικών και υπερπατριωτικών εκδηλώσεων στη Θεσσαλονίκη.

Αν μη τι άλλο, αν κάποιες πιο πολιτισμένες κοινωνίες έμαθαν κάτι ή τουλάχιστον πασχίζουν να μάθουν και να εμπεδώσουν, είναι ότι η Ιστορία προσφέρει πολύτιμα μαθήματα για τις υπάρχουσες και μελλοντικές γενιές. Εμείς πασχίζουμε να επαναλάβουμε τα μαθήματα στα οποία κοπήκαμε.

Λόγος στη βία της βίας

Και αν τους δίναμε τον εμφύλιό τους; Να αρμάτωνε ο Παναγιώταρος τα τομάρια του, και οι έξαλλοι αριστεριστές που διψάνε για συγκρουσιακό κλίμα, τους μπαχαλάκηδές τους και να γινόντουσαν όλα λαμπόγιαλο; Να γυρίζαμε πάλι στο «ένδοξο» ’46 για να βγάλει ο καθένας τα απωθημένα του;

Να ξαναθύμιζαν στους παππούδες τους αυτά που θέλουν να ξεχάσουν και να ξαναγράψουν ιστορία. Να τιμήσουν τη μαμή! Να γραφτεί επιτέλους «σωστά». Όπως δηλαδή φαντασιώνεται ο καθένας στην κούτρα του.

Αν για λίγο ενδίδαμε στις αγριοφωνάρες, τα κεφαλαία ανορθόγραφα greeklish και την αστόχαστη λύσσα εκατέρωθεν; Αν πραγματοποιούσαμε τη φαντασίωση εκατοντάδων χιλιάδων συμπολιτών μας που θέλουν να πάρουν το νόμο στα χέρια τους για να τσακίσουν τους/τα φασίστες/κομμούνια (amend as appropriate);

Αν πολεμούσαμε τον φασισμό με άλλο φασισμό, θα έλεγες πως ισοπεδώνω και εξισώνω; Να στο θέσω αλλιώς. Αν πολεμούσαμε τη βία με τη βία; Θα σου ακουγόταν καλύτερα; Αυτή άλλωστε δεν ήταν πάντα η δικαιολογία; Ότι πολλές κοινωνικές ισότητες και δίκαια πολιτικά πλαίσια θεσπίστηκαν με την βία απέναντι στον ολοκληρωτισμό και τον απολυταρχισμό; Σε μία οριζόντια ανάγνωση της ιστορίας θα μπορούσες να μου το τρίψεις στα μούτρα. Στην κάθετη ανάγνωση όμως, δηλαδή στις κοινωνικές δυναμικές που αναπτύσσονταν σε μία δεδομένη χρονική στιγμή η βία απλά όριζε το νικητή στην ιστορία. Οι διαδικασίες για την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας, της κοινωνικής ισότητας και της γενικότερης πολιτικής ισορροπίας ορίζονταν πάντα μέσω δημοκρατικών διαδικασιών.

Η αντίδραση στον φασισμό είναι η ενδυνάμωση των θεσμών˙ η περισσότερη και ισχυρότερη δημοκρατία. Όχι περισσότερος φασισμός μασκαρεμένος με άλλη απόχρωση.

Μια κουταλιά σούπα μπαγιάτικη

Στον αιώνα που μας πέρασε, τα κομμουνιστικά καθεστώτα ανά την υφήλιο, άφησαν πίσω τους περί τα 90 εκατομμύρια νεκρούς. Τα φασιστικά, περί τα 10 εκατομμύρια (60, αν συνυπολογίσουμε τις εμπόλεμες συνθήκες). Για τον φανατισμένο άνθρωπο, αυτά τα νούμερα, είτε δεν υπάρχουν, είτε διαφοροποιούν τον κομμουνισμό από τον φασισμό. Για τον λογικό άνθρωπο, αυτά τα νούμερα αρκούν για να καταδικαστούν και τα δύο ρεύματα, ως μία πληγή για την ιστορία της ανθρωπότητας που δεν πρέπει να επαναληφθεί. 

Στην Ελλάδα της κοινωνικής σύγχυσης, που προήλθε από τον «τσαπατσούλικο» τρόπο σύστασης του ελληνικού Κράτους, τις αντιστάσεις στις αρχές του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, το εμπόλεμο τοπίο, την πολιτική αστάθεια και έναν εμφύλιο που αντί να ξεκαθαρίσει, μάλλον περιέπλεξε περισσότερο τα πράγματα, τέτοιες πληγές δεν είναι εύκολα αναγνωρίσιμες και ανιχνεύσιμες. Βάλε μέσα σε αυτό τον αχταρμά και την αδυναμία να συσταθεί μία ισχυρή αστική τάξη, το κόμπλεξ κατωτερότητας, και την οικογενειοκρατική ψυχοσύνθεση και έχεις έτοιμη μία σαλάτα από ανθρώπους που ψάχνουν μονοδιάστατα ουτοπικά μοντέλα του 19ου αιώνα για να εξηγήσουν την πολυδιάστατη πραγματικότητα του 21ου. 

Όσα βιβλία και να μελετήσεις, δεν μπορείς να γνωρίζεις για τον Κομμουνιστικό Μαοϊσμό αν δεν πας ένα ταξίδι στην Καμπότζη. Ούτε μπορείς να αερολογείς για το προλεταριάτο αν δεν έχεις πάει σε χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ. Με τον ίδιο τρόπο, όσο και αν σε τρομάζουν οι εικόνες και τα βίντεο που έχεις δει από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης, δεν συγκρίνεται με τις συνειδητοποιήσεις που «τρως», επισκεπτόμενος το Νταχάου. Παρομοίως, δεν ξέρεις τι είναι φτώχεια αν δεν έχεις πάει σε τριτοκοσμική χώρα, δεν ξέρεις τι είναι εγκληματικότητα αν δεν έχεις πάει στο Mexico City, δεν ξέρεις τι είναι καπιταλισμός αν δεν έχεις πάει στις ΗΠΑ, κ.ο.κ. 

Όχι ως τουρίστας, αλλά ως ταξιδιώτης. Να δεις μέρη, μουσεία, να κάτσεις να παρατηρήσεις μέρη που είναι μακριά από αυτά που επισκέπτονται τουρίστες, ίσως να ζήσεις και για λίγο εκεί. Να μιλήσεις με ανθρώπους, να ακούσεις αληθινές ιστορίες και να δεις τις εκφράσεις στα πρόσωπά τους καθώς σου περιγράφουν αυτές τις ιστορίες. Κάθε τέτοια έκφραση, μπορεί να αντικαταστήσει εκατοντάδες τόμους στοχαστών και διανοουμένων που ενδεχομένως να υπερασπίζεσαι με πάθος. 

Ο πραγματικός κόσμος είναι πολύ μεγαλύτερος από το τρίγωνο Εξάρχεια – Σύνταγμα – Ομόνοια ή από το ελληνικό timeline του twitter. Τα πολιτισμικά στοιχεία, η ιστορία, οι εμπειρίες και οι ανθρώπινες πράξεις και σκέψεις, είναι χιλιάδες φορές περισσότερες από αυτές με τις οποίες «πνιγόμαστε» καθημερινά. Κάπως έτσι απαξίωσα και τις ταμπέλες, με τις οποίες σε πρήζω κάθε λίγο και λιγάκι. Πνιγόμαστε σε μία κουταλιά μπαγιάτικη σούπα και κάθε φορά που το πολιτικό θερμόμετρο παίρνει φωτιά (sic), μαρτυρούμε τις ίδιες κλειστόμυαλες, ανιστόρητες και εγωκεντρικές απόψεις, η ζύμωση των οποίων μας έχει φέρει ως εδώ. Από πολιτικούς, «ειδήμονες», «τήλε-ευαγγελιστές», και υπερήφανους Ελληναράδες, μέχρι κάτι ένθερμους πιτσιρικάδες που ανακαλύπτουν τον τροχό και θεωρούν υποχρέωσή τους να το φωνάζουν μέσα στα αφτιά μας για χιλιοστή φορά. 

Όσο μικρή ή μεγάλη είναι η κουταλιά, είτε το κουτάλι είναι κόκκινο, είτε πράσινο, είτε μπλε, όσο η σούπα είναι μπαγιάτικη, τα στομάχια μας θα συνεχίσουν να δηλητηριάζονται. Και εφόσον το ξενοφοβικό μας σύνδρομο, απαγορεύει να δούμε λίγο παραπέρα, να παραδειγματιστούμε από άλλες κοινωνίες, πιο πετυχημένες ή πιο αποτυχημένες, και να κάτσουμε να προβληματιστούμε επί του πρακτέου, θα μπορούσαμε για αρχή να κοιτάξουμε τους εαυτούς μας. Ως κοινωνία πάντα. Ενδεχομένως, κάποια στιγμή που θα πέσουν οι τόνοι, να μπορέσουμε να συνειδητοποιήσουμε και κάποια στοιχειώδη πράγματα. Γιατί, για παράδειγμα η Χρυσή Αυγή έγινε ξαφνικά trendy. Γιατί ο ξενοφοβικός εθνικισμός του Πάνου Καμμένου ταυτίζεται με ένα μεγάλο μερίδιο της Αριστεράς. Γιατί το ΚΚΕ στέλνει συλλυπητήρια στο καθεστώς της Πιον Γιανγκ χωρίς να ξεσηκώνει λαϊκή κατακραυγή. Γιατί διψάμε για συνωμοσίες συμφερόντων εκτός της χώρας και όχι εντός της εσωτερικής μας παράνοιας.

Φώτο: Περιοδικό "Hot Doc"

Intermission #62 (Διαχρονικός φασισμός edition)

Θα μαλλιάσει το πληκτρολόγιό μου, όση ρετσινιά και αν φάει... 

Στην σημερινή κοινωνική κρίση διακυβεύονται σημαντικότερα θέματα από απλά βρισίδια, γιαούρτια και φάσκελα. Το πάθος και η συνωμοσιολογία με τα οποία βαυκαλίζονται διαφόρων ειδών "αγανακτισμένοι", "σύντροφοι", "αντάρτες", "πατριώτες", "ντουβαρο-εμπρηστές", "εθνοτσολιάδες" και δεν ξέρω 'γω τι, εις βάρος της Δημοκρατίας (έστω της θεωρητικής), της ευνομίας, της κοινωνικής συνοχής, και του πολιτισμένου και ορθού λόγου, έχουν μεγαλύτερες και σοβαρότερες προεκτάσεις. 

Ουρλιάζει η ιστορία, κανείς δεν ακούει...

Ωραία, διαφωνούμε...

… και πλέον είναι εμφανές παντού ότι ξεχάσαμε πού συμφωνούμε.

Μία από τις πιο ψευδείς «γνώσεις» που μου έχουν μείνει από το σχολείο, ήταν αυτή η διδασκαλία της ιστορίας από την οποία προέκυπτε ότι «εμείς οι Έλληνες τρωγόμαστε μεταξύ μας, αλλά όταν ο εχθρός είναι προ των πυλών, ενωνόμαστε σαν μία γροθιά και τον κατατροπώνουμε». Το ψεύδος έγκειται στο γεγονός, ότι αργότερα διαβάζοντας λίγο καλύτερα ιστορία και ερευνώντας τις εκάστοτε κοινωνικές δομές, ήταν εμφανές ότι και πάλι ο καθένας για την πάρτη του πολέμαγε. Απλά τύχαινε ο εχθρός να είναι κοινός και να συγκεντρώνει τα πυρά όλων.

Γι’ αυτό άλλωστε και αυτό το παραμύθι δεν λειτουργεί τη σήμερον ημέρα. Σήμερα που ο εχθρός είναι διάσπαρτος ανάμεσά μας, αδυνατούμε να εστιάσουμε και να τον καταπολεμήσουμε συλλογικά. Και φυσικά, αυτή τη φορά δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος που προτάσσει ένα όπλο στα μούτρα μας για να αντιδράσουμε ανάλογα. Εδώ και δύο χρόνια που έχουμε κάνει βουτιά στην ύφεση, ψάχνουμε να βρούμε ποιος είναι πραγματικά ο εχθρός, και ο καθένας διαφωνεί με τη γνώμη του άλλου.

Η διαφωνία είναι ένα βασικό εναρκτήριο στοιχείο για τη ζύμωση νέων ιδεών. Όμως για την εφαρμογή των καθεαυτό ιδεών θα πρέπει να ξεκινήσουν οι συμφωνίες. Πάνω στον συναισθηματικό μας αναβρασμό έχουμε πλέον συνηθίσει να διαφωνούμε και ξεχάσαμε να συμφωνούμε. Μπορούμε να μιλάμε για δέκα πράγματα με κάποιον, να συμφωνούμε στα εννιά και να διαφωνούμε στο ένα, τελικά να εστιάζουμε σε αυτό το ένα και να χάνουμε και τα δέκα.

Έχουμε ξεχάσει το πολύχρωμο φάσμα της πραγματικότητας και μιλάμε μόνο με όρους άσπρου-μαύρου. Αναφερόμαστε σε ΟΛΟΥΣ τους δημόσιους υπαλλήλους, σε ΟΛΟΥΣ τους πολιτικούς, σε ΟΛΟΚΛΗΡΟ τον λαό, σε ΟΛΟΥΣ τους μεγαλο-επιχειρηματίες, σε ΟΛΟΚΛΗΡΗ την Ευρώπη, σε ΟΛΟΚΛΗΡΟ τον Καπιταλισμό, σε ΟΛΟΚΛΗΡΟ το Κράτος και αδιαφορούμε πλήρως για τη σύνθεση των επιμέρους χαρακτηριστικών. Σχηματίζουμε έτσι παντελώς λανθασμένες αντιλήψεις που στην ισοπέδωσή τους, σαρώνουν και τα όποια διακριτά στοιχεία θα μπορούσαν να αποτελούν λύσεις. Μιλάμε πλέον ολοκληρωτικά. Και στον ολοκληρωτισμό, λύσεις δεν υπάρχουν, παρά μόνο για αυτούς που αποκομίζουν καθαρά ατομικά οφέλη, και όχι συλλογικά.

Αφού λοιπόν όλοι διαφωνούμε, ας δούμε πού συμφωνούμε και να δουλέψουμε πάνω σε αυτά. Τίποτα δεν μπορεί να οικοδομηθεί, να αναπτυχθεί και εν τέλει να παραχθεί αν βάζουμε φρένο σε ιδέες στις οποίες συμφωνούμε εν μέρει αλλά βγάζουμε τα μάτια μας για τα στοιχεία των εκάστοτε ιδεών για τα οποία διαφωνούμε. Αν είναι η πολιτική σκηνή που δίνει το κακό παράδειγμα προς αυτή την κατεύθυνση, μία πραγματική λαϊκή επανάσταση θα ήταν αυτή που θα έσπαγε αυτό το κατεστημένο διαφωνίας.

Αποσαφηνίζοντας ξεχασμένους στόχους

Σε μία από τις εκπομπές του ΣΚΑΙ που ακολουθούσαν τα επεισόδια της σειράς «1821», στο πάνελ συζήτησης είχαν παρευρεθεί ο ιστορικός Θάνος Βερέμης και ο καθηγητής Φιλοσοφίας Χρήστος Γιανναράς. Κάποια στιγμή μέσα στη συζήτηση, ο κ. Γιανναράς εξέφρασε την απορία: «Ωραία όλα αυτά τα περί Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και φιλελευθερισμού, των κοινωνικών επαναστάσεων της εποχής, του φιλελληνικού ρεύματος, της φιλικής εταιρίας, της αναγέννησης του αρχαιοελληνικού ιδεώδους κλπ. Ο ελληνικός λαός ρωτήθηκε ποτέ αν ήθελε να αλλάξει προς αυτή την κατεύθυνση;». Μέσα στη σύγχυση που ενδεχομένως να δημιούργησε η ερώτηση, ο κ. Βερέμης απόρησε πώς θα ήταν δυνατόν ένα τόσο ισχυρό ρεύμα όπως αυτό του Διαφωτισμού και των ιδεών της Γαλλικής Επανάστασης να μην συμπαρασύρει έναν φτωχό και καταπιεσμένο λαό που μόλις κατάφερε να σταθεί στα πόδια του και να διακηρύξει εθνική ανεξαρτησία; Το φαινομενικά αυτονόητο της απάντησης όμως, δεν αναιρεί την ορθότητα της ερώτησης.

Η αλήθεια είναι ότι οι λαοί που κατοικούσαν στην Ελλάδα το 1821, όχι μόνο δεν ρωτήθηκαν για την ιδεολογική, πολιτισμική, εθνική και στρατηγική κατεύθυνση που θα ήθελαν να πάρουν, αλλά δεν ρωτήθηκαν ούτε καν αν ήθελαν να ενοποιηθούν υπό ένα ενιαίο Κράτος. Μπορεί φυσικά οι διανοούμενοι της εποχής, οι Έλληνες και ξένοι Διαφωτιστές να είχαν ένα όμορφο και ιδανικό όραμα για το νεοσύστατο ελληνικό Κράτος αλλά η καθεαυτό γνώμη της πλειοψηφικής μάζας της ελληνικής κοινωνίας δεν ρωτήθηκε ποτέ πραγματικά και ευθέως. Και αυτή η «ανειλικρίνεια» τόσο από τους διανοούμενους και διαφωτιστές της εποχής, όσο και από την λαϊκή θέληση, διαιωνίστηκε στα επόμενα χρόνια και έγινε σχεδόν μόνιμη κατάσταση διαμάχης και σύγχυσης μέχρι και σήμερα που συνεχίζεται υπό τη μορφή διαφορετικών συγκρούσεων και κοινωνικοπολιτικών διαχωρισμών.

Η έννοια του πολιτικού ως κάποιου υπεύθυνου για τη ζωή και τη μοίρα των πολιτών είναι μία νοοτροπία που δεν συναντάται ευρέως σε Δυτικά Κράτη, δεδομένου ότι η εύρυθμη λειτουργία του Κράτους είναι αυτονόητη ανεξαρτήτως των πολιτικών προσώπων. Στην Ελλάδα, παρόλο που ο πολιτικός ως οντότητα, στην ουσία διαμορφώνεται και αναδεικνύεται από τον λαό, ο διαχωρισμός μεταξύ «πολιτικών και λαού» που χρησιμοποιείται συχνά πυκνά στην καθομιλουμένη και αποτελεί πεδίο σύγκρουσης για οποιαδήποτε πολιτική ή λαϊκή εκτόνωση, πηγάζει από εκείνη την εποχή, και συνεχίζει να διαιωνίζει αυτή τη σχέση δυσπιστίας.

Αυτός ο διαχωρισμός, με τις συνέπειές του στην σταθερότητα του πολιτικού συστήματος και τη λειτουργία του Κράτους, είναι μία φυσιολογική κατάσταση για το νεοελληνικό Κράτος, δεδομένου ότι η αστική δημοκρατία ουδέποτε εδραιώθηκε πραγματικά στη χώρα και φυσικά ποτέ δεν δημιούργησε ανάλογες συνειδήσεις, τόσο στους πολίτες όσο και στους ανερχόμενους πολιτικούς. Οι τρεις εξουσίες δεν εφαρμόστηκαν ποτέ σε διακριτούς ρόλους, ασκώντας τον προβλεπόμενο αλληλοέλεγχο, με αποτέλεσμα να διαιωνίζεται η αρχική συνθήκη δυσπιστίας προς το ελληνικό Κράτος.*

Η έννοια του «Κράτους» δεν ήταν κάτι το αυτονόητο για μία κοινωνία που συνέχιζε να ζει υπό την παρουσία των Κοτζαμπάσηδων οι οποίοι κοίταζαν λάγνα κάθε νέο ξένο δάνειο που εισέρρεε στα δημόσια ταμεία. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι ακόμα και σήμερα, όταν αναφερόμαστε στο «Κράτος» συνήθως εννοούμε έναν υψηλό και ανυπέρβλητο θεσμό που ελέγχεται από τους πολιτικούς και τον περίγυρό τους και εξουσιάζει όλη την υπόλοιπη κοινωνία. Στην ουσία όμως, η νομική, αλλά και θεσμική υπόσταση του Κράτους περιλαμβάνει ολόκληρη την κοινωνία με τους διακριτούς ρόλους του κάθε ατόμου και των εξουσιών που απορρέουν από τα άρθρα του Συντάγματος.

Επίσης δεν είναι τυχαία η ξενοφοβία και η ευρύτερη καχυποψία απέναντι σε ξένα συμφέροντα, που ενώ υπάγονται σε παραδοσιακά συμμαχικές χώρες, και έχουν ευεργετικά αποτελέσματα, συνεχίζουν να δημιουργούν μία αίσθηση δυσπιστίας από την ευρύτερη ελληνική κοινωνία. Παλιότερα ήταν οι Άγγλοι και οι Γάλλοι, μετά οι Αμερικάνοι και μόλις πρόσφατα οι Γερμανοί. Ενδεχομένως και αυτή η δυσπιστία να πηγάζει από τα πρώτα χρόνια της σύστασης του ελληνικού Κράτους, όπου οι κάθε είδους εμπλοκές των ξένων, γίνονταν ύστερα από συμφωνίες με πολιτικούς ή τοπικούς άρχοντες της ελληνικής υπαίθρου στο όνομα του ελληνικού Κράτους, χωρίς τα οφέλη να είναι ευνόητα και άμεσα για ολόκληρη την κοινωνία.

Όσο διαιωνίζεται αυτή η σύγχυση ταυτότητας και πολιτισμικής πορείας, τόσο θα εντείνονται οι εσωτερικοί διαχωρισμοί μεταξύ διαφόρων ιδεολογικών ρευμάτων. Ειδικά στην παρούσα οικονομική κρίση, οι διαχωρισμοί αυτοί φαίνονται πιο έντονοι και ξεκάθαροι. Ενδεχομένως, θα πρέπει σύντομα να θέσουμε βασικά, και σημαντικά ερωτήματα, προκειμένου να αποσαφηνιστούν οι επιθυμίες της κοινωνίας (ίσως με τη μορφή δημοψηφίσματος), και το ελληνικό Κράτος να πορευτεί προς αυτές τις επιθυμίες. Διότι, μπορεί για αρκετούς Έλληνες, η Ευρώπη και η αστική δημοκρατία να είναι ο αυτονόητος και θεμιτός πόλος έλξης, αλλά ενδεχομένως αυτό να μην ισχύει για την πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας. Μπορεί οι πυλώνες των σύγχρονων δυτικών Δημοκρατιών να είναι η ισότητα, η ελευθερία και η δικαιοσύνη, αλλά αυτοί δεν είναι απαραίτητο ότι είναι θεμιτοί για την ελληνική κοινωνική πλειοψηφία με τον αυτονόητο τρόπο που θεωρούμε οι περισσότεροι. Το πλέον σίγουρο πάντως, είναι ότι πλειοψηφικά, ως κοινωνία, δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ακριβώς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη σύσταση μίας τέτοιου είδους Δημοκρατίας˙ στοιχεία που θα πρέπει να αποσαφηνιστούν εάν και εφόσον λάβει χώρα ένα τέτοιο δημοψήφισμα.

* Μία άλλη ενδιαφέρουσα περίπτωση στην σύσταση του ελληνικού Κράτους ήταν η σύνταξη του Συντάγματος της Ελλάδας, κατά την οποία απλά μεταφέρθηκαν αυτούσια άρθρα από το Γαλλικό Σύνταγμα, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας εκείνης της εποχής. Οι μοναδικές αλλαγές που έγιναν προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η συμμετοχή της Εκκλησίας στην εξουσία, η οποία φυσικά αποτέλεσε και μία σειρά από παράδοξα στοιχεία, τα οποία είναι ενσωματωμένα στο ελληνικό Σύνταγμα και γενικότερα τη λειτουργία του Κράτους ακόμα και σήμερα.

Μαυρίστε πρόσωπα, όχι θεσμούς

Αν διαβάσεις τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας θα εντυπωσιαστείς. Θα έχεις την αίσθηση ότι διαβάζεις τον ΚΟΚ κάποιας βορειοευρωπαϊκής χώρας. Ο λόγος του εντυπωσιασμού σου θα είναι φυσικά η ασυμφωνία του ΚΟΚ με την ελληνική πραγματικότητα. Κι όμως, ο ελληνικός ΚΟΚ είναι αυτός. Προήλθε μετά από πολλά χρόνια εθνικών και διεθνών μελετών, εμπειρίας, ερευνών και διαρκών βελτιώσεων που συνεχώς κάνουν την οδήγηση ασφαλέστερη.

Το ίδιο συμβαίνει και με το Σύνταγμα της Ελλάδος. Αν το διαβάσεις θα εντυπωσιαστείς. Με εξαίρεση την «Αγία, Ομοούσια και Αδιαίρετη Τριάδα», και ορισμένα άρθρα, το ελληνικό Σύνταγμα δεν έχει να ζηλέψει σε κάτι από αντίστοιχα ευρωπαϊκά, στις χώρες των οποίων υπάρχει πραγματική δημοκρατία. Όπου, ως πραγματική δημοκρατία, ορίζουμε την σαφή διάκριση μεταξύ νομοθετικής, εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας.

Οι γαλλικές εθνοσυνελεύσεις, και οι Αμερικάνοι εξεγερμένοι στα τέλη του 18^ου αιώνα συνέταξαν τα πρώτα μοντέλα που αποτέλεσαν τη γέννηση των περισσοτέρων σύγχρονων δυτικών Συνταγμάτων. Λίγες δεκαετίες αργότερα, οι επαναστατημένοι Έλληνες θα επιδιώξουν το ίδιο, με το Σύνταγμα της Ελλάδας να διαμορφώνεται στις πρώτες εθνικές συνελεύσεις, το οποίο στην ουσία ήρθε σχεδόν ατόφιο από τη Δύση σε μία προσπάθεια ένταξης της Ελλάδας στο γενικότερο κύμα του ευρωπαϊκού διαφωτισμού που είχε παρασύρει την υπόλοιπη ήπειρο. Όπως αποδείχτηκε αργότερα βέβαια, οι Έλληνες ουδέποτε αποδέχτηκαν την έννοια του Συντάγματος. Κι όμως, στα μεταγενέστερα χρόνια, υπήρχε μία διαρκής διαμάχη για να επέλθει Δημοκρατία στη χώρα μας σύμφωνα με τις επιταγές του Συντάγματος. Άνθρωποι αγωνίστηκαν, βασανίστηκαν, διώχτηκαν, θανατώθηκαν, αγωνιζόμενοι να υπάρξει μία υποτυπώδης Δημοκρατία βασισμένη στις ιδέες που πρέσβευε το Σύνταγμα.

Σήμερα, το οικοδόμημα υπάρχει. Έχουμε Σύνταγμα στα δυτικά πρότυπα που εμπράκτως αποτελεί την ραχοκοκαλιά της εθνικής νομοθεσίας. Αναφέρεται εκτενώς στην διάκριση των τριών εξουσιών, στα ανθρώπινα δικαιώματα, στο δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, στην ελευθερία της έκφρασης και του λόγου. Με αρκετούς αστερίσκους μεν, αλλά επί της ουσίας, όλα αυτά είναι εκεί. Το πρόβλημα δεν είναι το οικοδόμημα, αλλά οι άνθρωποι που το διαχειρίζονται, δηλαδή οι πολιτικοί, οι δημόσιοι λειτουργοί και οι δικαστές/νομικοί. Το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα δεν είναι σάπιο επειδή το οικοδόμημα της Δημοκρατίας είναι σαθρό, αλλά επειδή είναι σαθροί οι άνθρωποι που το απαρτίζουν.

Ο στόχος δεν πρέπει να είναι το οικοδόμημα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, αλλά οι άνθρωποι που την διαχειρίζονται. Και ο πιο δίκαιος και δημοκρατικός τρόπος να ανατρέψεις το συγκεκριμένο ανθρώπινο δυναμικό είναι μέσω του αναφαίρετου δικαιώματος των εκλογών. Εθνικών και τοπικών. Ευτυχώς για την ανθρώπινη σκέψη και την κοινωνική ειρήνη, οι σύγχρονες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες της Ευρώπης δυσκολεύουν την εύκολη ανατροπή τους από τη βάση, με εξωθεσμικές διαδικασίες. Αυτό δεν είναι αντιδημοκρατικό, αλλά τουναντίον προστατεύει την δημοκρατία από κακοπροαίρετες ολιγαρχικές ή απολυταρχικές ομάδες. Ταυτόχρονα όμως, υπάρχει η ευελιξία να έρθει στην εξουσία οποιοσδήποτε έχει την πλειοψηφική στήριξη της βάσης και εφόσον φυσικά έχει την όρεξη για δουλειά και οργάνωση.

Έχει επισημανθεί πολλές φορές ότι κανένα δημοκρατικό σύστημα δεν είναι τέλειο, ή καλύτερα, δεν είναι όσο δημοκρατικό θα μπορούσε να είναι. Αυτό όμως δεν είναι δικαιολογία για να βάλλουμε ενάντια σε ένα οικοδόμημα που αποτελεί πανανθρώπινη κατάκτηση και που χτίστηκε με αγώνα, θυσίες, αίμα και σκληρή δουλειά. Οι βελτιώσεις ή οι σταδιακές μετατροπές σε ένα δικαιότερο σύστημα γίνονται χτίζοντας και όχι γκρεμίζοντας. Επειδή όμως αρχίζω να καταλήγω πλέον ότι σε οποιαδήποτε διχάλα αποφάσεων έχουμε μάθει να επιλέγουμε πάντα τον εύκολο δρόμο, έχω την αίσθηση ότι υπό τις παρούσες συνθήκες, δυστυχώς, το γκρέμισμα φαντάζει για πολύ κόσμο μία αποδεκτή λύση.

*Η παρούσα ανάρτηση θα μπορούσε να αποτελεί και συνέχεια της προηγούμενης κατά κάποιο τρόπο.

Man piss wind, wind piss back

Τον τελευταίο καιρό στον ευρύτερο δημόσιο διάλογο, έχει αναπτυχθεί ο γνωστός αντίλογος περί ορθότητας ή μη της κοινωνικής αντίδρασης σε αποφάσεις του Κράτους με παράνομο τρόπο. Πχ τα διαφόρων ειδών κινήματα «Δεν πληρώνω», τα περιστατικά στην Κερατέα, κλπ. Η βασική μου ένσταση στις εν λόγω αντιδράσεις δεν είναι η αποτελεσματικότητά τους (κανείς άλλωστε δεν μπορεί να μην αναγνωρίσει μία επικείμενη επιτυχία του «Δεν πληρώνω» στις τιμές των διοδίων), αλλά η μακροπρόθεσμη επίδρασή τους στην ευρύτερη λειτουργία της κοινωνίας και κατά συνέπεια του Κράτους.

Σε ένα λεωφορείο στο Montgomery της Alabama, στις 2 Μαρτίου 1955, η «έγχρωμη» Claudette Colvin αρνείται να δώσει τη θέση της σε έναν λευκό όπως πρότασσαν οι τότε κανονισμοί της πόλης. Η Colvin συνελήφθη, χωρίς αντίσταση, ενώ συνέχιζε να φωνάζει πως είναι συνταγματικό της δικαίωμα να κάθεται όπου θέλει στο λεωφορείο. Παρόμοιο περιστατικό σημειώθηκε περίπου εννιά μήνες αργότερα με την Rosa Parks, η οποία επίσης συνελήφθη, και φυλακίστηκε. Οι δύο αυτές υποθέσεις πυροδότησαν μία σειρά από δράσεις, κυρίως ένα ευρύτερο μποϊκοτάρισμα της Montgomery Bus Company από τον «έγχρωμο» πληθυσμό της πόλης και άλλους κοινωνικούς ακτιβιστές, και κορυφώθηκαν τον Δεκέμβριο του 1956, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάσισε την αντισυνταγματικότητα του εν λόγω κανονισμού και διέταξε την άρση του. Η απόφαση αυτή, θεωρείται ιστορικά μία από τις κατακτήσεις – σταθμούς της «έγχρωμης» κοινότητας των ΗΠΑ που αργότερα θα εντατικοποιηθούν με τον Martin Luther King και τον Malcolm X και θα οδηγήσουν στην εξάλειψη όλων των φυλετικών διακρίσεων στη χώρα.

Στην περίπτωση των Claudett Colvin, Rosa Parks και τους «Δεν πληρώνω», υπάρχει μία σημαντική διαφορά. Οι πρώτες δεν αντιστέκονται στη σύλληψή τους, ούτε φωνάζουν για οποιαδήποτε κρατική καταστολή, ούτε πετάνε μολότωφ στα λεωφορεία της Montgomery Bus Company. Φωνάζουν μόνο για τα δικαιώματά τους. Δεν παραγνωρίζουν το γεγονός ότι επί της αρχής παρανομούν και πληρώνουν κανονικά το πρόστιμο που τους αναλογεί. Ταυτόχρονα κινούνται δικαστικά προκειμένου να δικαιωθούν εκ των υστέρων. Στο τέλος, όχι μόνον δικαιώνονται αλλά ξεσηκώνουν και ένα γενικευμένο κύμα κοινωνικής συμπαράστασης που ενδεχομένως να πίεσε το δικαστήριο προς αυτή την απόφαση. Οι Colvin και Parks στην ουσία πέτυχαν την αλλαγή των νόμων χρησιμοποιώντας τους ήδη υπάρχοντες νόμους, αναδεικνύοντας τις ατέλειες των τελευταίων. Χρησιμοποίησαν δημοκρατικούς θεσμούς για να βελτιώσουν την δημοκρατία της κοινωνίας τους.

Δεν υπάρχουν τέλειοι νόμοι, όπως και δεν υπάρχει τέλειο πολιτικό σύστημα. Αυτές είναι έννοιες που συνεχώς μεταλλάσσονται και βελτιώνονται βάσει των τρεχόντων αναγκών της πλειοψηφίας. Αυτή άλλωστε είναι και η διαφορά της Δημοκρατίας από τον Ολοκληρωτισμό. Η πρώτη βελτιώνεται μέσα από τα λάθη της, ενώ ο δεύτερος είναι απόλυτος και αδυσώπητος βάσει των συμφερόντων αυτών που τον επιβάλλουν. Έναν παρόμοιο παραλληλισμό στο δίπολο Δημοκρατία-Ολοκληρωτισμός, βλέπω και στο δίπολο Επιστήμη-Θρησκεία. Η επιστήμη εξελίσσεται και αναπτύσσεται μέσα από τη συνεχή αμφισβήτηση των ήδη υπαρχόντων αρχών της, χρησιμοποιώντας επιστημονικές μεθόδους. Αν κάποια στιγμή η επιστημονική κοινότητα άρχιζε να δίνει έδαφος σε απόλυτες μεταφυσικές και θρησκευτικές απόψεις για την επεξήγηση των φυσικών φαινομένων, σταδιακά θα επιστρέφαμε σε έναν νεώτερο μεσαίωνα.

Οι διεκδικήσεις που γίνονται παράνομα και δικαιώνονται υπό τη μορφή παράνομων πιέσεων και όχι θεσμικά, καλλιεργούν το έδαφος για μία διεύρυνση της παρανομίας όχι μόνο σε διεκδικήσεις, αλλά και σε γενικότερες κοινωνικές διαδικασίες. Κάπως έτσι άλλωστε, η ανοχή στις «μικρές» παρανομίες στην Ελλάδα (όπως το διπλοπαρκάρισμα για παράδειγμα), σταδιακά έγινε καθημερινός κανόνας και έδωσε έδαφος για μεγαλύτερες παρανομίες που έγιναν και αυτές κανόνας που με τη σειρά τους έδωσαν έδαφος για ακόμα μεγαλύτερες παρανομίες, κ.ο.κ. Εν τέλει, αυτό που καταφέρνουν είναι σταδιακά να συμβάλουν στην άτυπη νομιμοποίηση μίας ανακυκλώσιμης παρανομίας και από την πλευρά του Κράτους. Σε τέτοιου είδους δράσεις μέσα στον ίδιο κοινωνικό ιστό, ισχύει άλλωστε και το παλιό καλό γνωμικό: «Man piss wind, wind piss back».

Οι λάθος ήρωες

Ως λαός φαίνεται πως έχουμε ένα έμφυτο χάρισμα να κρίνουμε, να αξιολογούμε και να βγάζουμε συμπεράσματα εκ των υστέρων. Δηλαδή, όταν βρισκόμαστε στο παρόν όπου πρέπει να λάβουμε κάποια απόφαση, αναλωνόμαστε σε αναλύσεις αναλύσεων, και όταν τελικά ο χρόνος και τα γεγονότα μας προσπερνούν, χρησιμοποιούμε αυτό το «χάρισμα» για να δούμε τι δεν κάναμε σωστά όταν έπρεπε. Αυτό βέβαια δεν έχει καμία πρακτική αξία.

Για παράδειγμα, τη σήμερον ημέρα, όλοι με κάποιο θαυμαστό τρόπο έχουν βρει τι έπρεπε να είχαμε κάνει με τα οικονομικά και τη δημόσια διοίκηση τις τελευταίες δύο δεκαετίες ώστε να μην φτάναμε εκεί που φτάσαμε. Όμως, στην ερώτηση «οκ, και τώρα τι κάνουμε;» μπορούμε μόνο να βρισκόμαστε σε συνεχή αντίλογο με διαφορετικές απόψεις.

Κάπως έτσι θα αξιολογηθεί στο μέλλον και η δράση του κ. Γκλέτσου, που δικαιώνεται στα μάτια αυτών που ψάχνουν για μπούγιο, τσαμπουκάδες, και ενίοτε χαβαλέ με την καταστρατήγηση των νόμων, στο όνομα του πάθους και της αγανάκτησης. Το ανησυχητικό δεν είναι ότι ο κ. Γκλέτσος έκανε αυτό που έκανε, αλλά ότι στο πρόσωπό του, πολλοί βρίσκουν το πρότυπο πολίτη που θα ήθελαν να είναι γεμάτη η Ελλάδα. Τσιτάτα όπως «Ήρωας ο Γκλέτσος», «εμπρός στο δρόμο που χάραξε ο Γκλέτσος», «τελικά η Ελλάδα, Γκλέτσους χρειάζεται», κλπ κοσμούν εδώ και λίγες μέρες την δημόσια συζήτηση και το διαδίκτυο. Κοινώς, αν σε πνίγει το άδικο, δικαιούσαι να αντιδράσεις όπως θεωρείς εσύ. Αν, για παράδειγμα είσαι ΑΜΕΑ και κάποιος αναίσθητος οδηγός έχει παρκάρει σε ράμπα ΑΜΕΑ, δικαιούσαι να πάρεις έναν οδοστρωτήρα και να του κάνεις το αυτοκίνητο πλακέ. Η διεκδίκηση του δίκιου με κάθε μέσο έννομο ή άνομο.

Αν λοιπόν, ο κ. Γκλέτσος εμπνεύσει ανθρώπους, οι οποίοι θα απαιτούν στο εξής το δίκιο τους με τον τσαμπουκά, την παρανομία και την καταστροφή δημόσιας ή ιδιωτικής περιουσίας, χωρίς να χρησιμοποιούν τους θεσμούς της Δικαιοσύνης, στο μέλλον πώς θα αξιολογήσουμε την κατάντια μίας κοινωνίας που βάζει τους νόμους της ζούγκλας πάνω από αυτούς του Συντάγματος; Ποιος άραγε θα μπορεί να κατηγορήσει τον τύπο που απειλεί ότι θα κάψει ζωντανό όποιον εφοριακό τολμήσει να του κάνει έλεγχο, ή τον μπαχαλάκια που προκαλεί ζημιές αδιακρίτως στο όνομα κάποιας αόριστης ιδέας που ούτε ο ίδιος γνωρίζει καλά καλά; Κανείς. Αλλά επί του παρόντος, κανείς δεν βγήκε να πει πόσο επικίνδυνο είναι για ολόκληρη την κοινωνική νοοτροπία και αντίληψη, η ηρωοποίηση ενός νταή. Αντ’ αυτού, οι συζητήσεις αναλώνονται στα διόδια, τις ΣΔΙΤ, τη δικαιότερη φορολόγηση των οδηγών κλπ.

Οι αντιλήψεις και οι ιδεολογίες που καλλιεργούνται, όσο επικίνδυνες και αν είναι, μένουν στην αφάνεια. Κάπως έτσι, υπογείως, καλλιεργούνταν στο παρελθόν και οι φασιστικές νοοτροπίες που συνεχώς υποτιμούνταν, ώσπου ξαφνικά μέσα σε μία νύχτα βγήκαν στην επιφάνεια, κατέκλεισαν σχεδόν ολόκληρη την Ευρώπη και όλοι προσπαθούσαν να καταλάβουν τι είχε πάει λάθος. Οι συνθήκες τότε δεν ήταν και πολύ διαφορετικές. Πάλι οικονομική κρίση υπήρχε, ύφεση, ανεργία, και αγανακτισμένοι πολίτες, έτοιμοι να στηρίξουν όποιον εμψύχωνε την απόγνωσή τους με οποιοδήποτε μέσο. Και τον στήριξαν…

Intermission #29 (Ζήτω η επανάcταcιc edition)

Ιστορική φωτογραφία από το αρχείο του φιλανθρωπικού έργου της εκκλησίας. Άλλοι «μελετούσαν» και άλλοι δεν μπορούσαν να κρύψουν το πάθος τους.

Μία ευγενική χορηγία από το «Ίδρυμα Διαιώνισης του Εκκλησιαστικού Αρχείου - Το Βρομιστεράκι»

Επετειακό

Για κάποιο λόγο στις δύο μεγάλες επετείους, ξυπνάω με αυτό το κομματάκι μέσα στο κεφάλι μου. Και ειδικά σήμερα, που σε όλη την Ελλάδα ηχούν εμβατήρια, δοξολογίες, και διάφοροι προχειρογραμμένοι θούριοι, εμένα το μυαλό μου κολλάει στο στιχάκι: «Έτσι κι αλλιώς μπερδεμένη η πίστη μας η καημένη, ο Σολωμός με Armani και την καρδιά ανοιχτή».

Σήμερα, στο όνομα της Επανάστασης θα φορέσουν τα καλά τους, τα χρυσά τους, θα κοτσάρουν και την ελληνική σημαία στο μπαλκόνι, για να γιορτάσουν την εθνική υποκρισία. Οι απανταχού Μαυρομιχαλαίοι θα μιλήσουν για τη σπουδαιότητα του Ιωάννη Καποδίστρια. Οι απανταχού Κωλέττηδες θα εξυμνήσουν τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Ανάμεσα στους ήρωες που θα αναγγελθούν για πολλοστή φορά, το όνομα του Πατριάρχη Γρηγορίου του Ε’ θα φιγουράρει κάπου κοντά σε αυτό του Ρήγα Φεραίου. Σαν τα αγάλματά τους που είναι δίπλα δίπλα έξω από την Ακαδημία Αθηνών.

Τα παιδιά θα απαγγείλουν εκθέσεις ιδεών. Θα μιλήσουν για κρυφά σχολεία, για την καταδίωξη του χριστιανισμού, για την ευλογία της Επανάστασης από τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, για τη φυλάκιση του Κολοκοτρώνη από τους Βαυαρούς, για την εθνική ομοψυχία . Το ψέμα θα συνεχιστεί και στις ερχόμενες γενιές.

Οι παρελάσεις θα γεμίσουν όλες τις πόλεις και τα χωριά της χώρας. Οι μικρότερες ηλικίες παρελαύνουν για να χειροκροτούν οι εκστασιασμένοι γονείς. Οι μεγαλύτερες για να χαθούν απλά λίγες ώρες μάθημα. Όλοι μαζί τυφλά, υπό τους ήχους στρατιωτικών εμβατηρίων και μπροστά από την εξέδρα των τοπικών αρχόντων.

Και οι σημαιοφόροι, άριστοι σε όλα τα μαθήματα, και άριστοι στο σχολείο, θα έχουν την τιμή να κρατήσουν τη σημαία της χώρας που τους γεμίζει υποσχέσεις. Που τους ενθαρρύνει ότι οι καλοί βαθμοί εξασφαλίζουν ένα λαμπρό μέλλον. Είναι τα ίδια παιδιά που σε λίγα χρόνια θα μπουν στο ελληνικό πανεπιστήμιο και η μιζεριασμένη, βαριεστημένη και κακόκεφη υπάλληλος της Γραμματείας θα τους κόψει τον αέρα. Τα παιδιά που θα δουν ότι τελικά η προσπάθεια, η μελέτη και η σοβαρότητα δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία μέσα στα κορυφαία ιδρύματα της εκπαίδευσης. Θα γνωρίσουν για πρώτη φορά κομματόσκυλα που θα τους γεμίσουν τα κεφάλια με άχρηστη σαβούρα.

Κάποια από αυτά, θα πάνε στο στρατό. Θα μάθουν πώς να υπηρετούν την ίδια σημαία που κουβάλαγαν, λουφάροντας, αδικώντας και υπακούοντας σε ανούσιες εντολές. Θα ψάξουν να βρουν βύσμα για να την βγάλουν πιο άνετα. Θα χάσουν ένα χρόνο από τη ζωή τους, για να επιστρέψουν στην κανονική ζωή, έτοιμοι να δημιουργήσουν και να συνεισφέρουν στην κοινωνία.

Η κοινωνία όμως θα τους γυρίσει την πλάτη. Σύσσωμη η πατρίδα, μαζί με την περήφανη σημαία θα μαζέψουν ένα μεγάλο φλέγμα στο λαιμό, και θα το φτύσουν με δύναμη στον πάλαι πότε περήφανο σημαιοφόρο.

Επειδή η πατρίδα στην τελική, δεν χωράει ανθρώπους που σηκώνουν ψηλά το κεφάλι, που μελετάνε, δουλεύουν και προσπαθούν να χτίσουν και να προσφέρουν στην κοινωνία, ενάντια στους κάθε είδους μικροαπατεώνες, λαμόγια, και άχρηστους «ιδιώτες». Η πατρίδα χρειάζεται Ελληναράδες, παπάδες, γλοιώδεις χωρατατζήδες, Μαυρομιχαλαίους, Κωλέττηδες, Δεληγιάννηδες, και Κοτζαμπάσηδες για να συνεχίζουν να τη λυμαίνονται.

Η εθνική ομοψυχία θα κρατήσει όσο περίπου ο λόγος που θα βγάλουν διάφοροι πολιτικοί μπροστά στις κάμερες. Μετά θα διαλυθεί σε κομμάτια και θα πάει να πιει φραπέ, να παραστεί σε δεξιώσεις και να ρίξει τον οβολό της σε κανά παγκάρι. Η σημαία θα μείνει στα μπαλκόνια για 2-3 μέρες ακόμα, σαν μία ύστατη προσπάθεια του Ελληναρά να προσπαθήσει να νοιώσει αυτή την ομοψυχία, και μετά θα μπει πάλι στο πατάρι για λίγους μήνες μέχρι το επόμενο σόου.

Ορθολογίζοντας τον παραλογισμό

Ξεδιπλώνοντας ιστορικά το πολιτισμικό γίγνεσθαι της ανθρωπότητας, υπάρχουν δύο βασικές περίοδοι όπου το ανθρώπινο πνεύμα εμφανίστηκε ιδιαίτερα δραστήριο και παρήγαγε θετικό έργο στις τέχνες, τα γράμματα, τις επιστήμες και φυσικά τις αντίστοιχες κοινωνίες σε μαζικά μεγέθη. Η πρώτη περίοδος αφορά τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό όπου μπήκαν γερά θεμέλια προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις, και η δεύτερη τον ευρωπαϊκό διαφωτισμό που «αφύπνισε» λαούς ολόκληρους από τον λήθαργο πολλών αιώνων.

Και οι δύο περίοδοι χαρακτηρίζονται από διαφορετικές θετικές ιδέες που επικράτησαν, από τις οποίες προέκυψαν αλματώδη βήματα στις επιστήμες, τη φιλοσοφία και εν ακολουθία τις δομές των επηρεαζόμενων κοινωνιών. Ο κοινός παράγοντας, όμως, όλων αυτών των ιδεών υπήρξε και παραμένει ένας: ο ορθολογισμός. Η αναφορά δεν γίνεται στον στεγνό, απρόσωπο και ασυναίσθητο ορθολογισμό, αλλά στον καθολικό, που προκύπτει από την ακατάπαυστη επιθυμία του ανθρώπου να αντιμετωπίζει καταστάσεις και προβλήματα με συστηματικό τρόπο, με συνεργασία και χρησιμοποιώντας τη συλλογική ανθρώπινη γνώση που συνεχώς εμπλουτίζεται με νέα δεδομένα. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, ότι ο διαφωτισμός σηματοδότησε το τέλος του σκοταδισμού, και η άνθιση της επιστήμης, το τέλος της θρησκοληψίας.

Ο ορθολογισμός, που ταυτίστηκε και με την έννοια της λογικής, έχει το εξής απλό, αλλά ταυτόχρονα αποτελεσματικό χαρακτηριστικό : αναλύει μία κατάσταση ή ένα πρόβλημα βήμα – βήμα. Τροφοδοτείται με δεδομένα που γνωρίζει ότι λειτουργούν, ερευνά, επαναξιολογεί και καταλήγει σε ασφαλέστερα συμπεράσματα. Στις επιστήμες, το εργαλείο εξορθολογισμού της λειτουργίας του σύμπαντος, είναι τα μαθηματικά. Στις κοινωνίες, τα εργαλεία εξορθολογισμού είναι ακόμα σε πρώιμα στάδια, αλλά ταυτόχρονα σε ικανοποιητικά επίπεδα ώστε να μιλάμε για τη Δικαιοσύνη και τους Νόμους που συνεχώς προσαρμόζονται σε νέα δεδομένα βάσει των αντίστοιχων κοινωνικών αναγκών. Η Διεθνής Χάρτα των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, για παράδειγμα (απόρροια τόσο του ευρωπαϊκού διαφωτισμού, μεταγενέστερων κοινωνικών αιτημάτων και δύο παγκοσμίων πολέμων), αποτελεί ένα στοιχειώδες εργαλείο εξορθολογισμού μίας κοινωνίας και οιονεί, ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Το γεγονός ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα με τα αντίστοιχα νομικά πλαίσια, κατέχουν υψηλότερη θέση σε κάποιες χώρες από ότι σε κάποιες άλλες, δεν σημαίνει ότι αμφισβητούνται ως εργαλεία εξορθολογισμού, αλλά ότι οι αντίστοιχες κοινωνίες δεν έχουν καταφέρει να συνειδητοποιήσουν τη χρησιμότητα ενός τέτοιου εργαλείου. Αντιθέτως, τέτοιες κοινωνίες επιτρέπουν σε έννοιες όπως ο παραλογισμός να διεισδύουν στη λειτουργία και τους θεσμούς των κρατών τους, καταπολεμώντας ευθέως οποιαδήποτε προσπάθεια εύρεσης ορθολογικών λύσεων και προτάσεων. Παρόμοιες καταστάσεις παρατηρούνται και με τη θέσπιση ισχυρής Δικαιοσύνης που τηρεί το Νόμο κατά γράμμα, αποδίδει ευθύνες βάσει της αρχής της ισονομίας, και συνεχώς εξελίσσεται βάσει ορθολογικής ανάλυσης των νομικών κενών ή αδικιών.

Η Ελλάδα είναι μία χώρα άκρου παραλογισμού. Και ως τέτοια, δημιουργεί συνεχώς αντιφάσεις, κυρίως στην εσωτερική λειτουργία της κοινωνίας της. Ο καλλιεργημένος, συνειδητοποιημένος και ενεργός Έλληνας πολίτης που θέλει να συνεισφέρει στην ανάπτυξη της χώρας του και τη βελτίωση της κοινωνίας του, δεν νοιώθει απόγνωση, εκνευρισμό και αηδία επειδή περιτριγυρίζεται από Ελληναράδες, αλλά επειδή περιτριγυρίζεται από παραλογισμό. Παράλογους συμπολίτες, παράλογες διαδικασίες, παράλογους ηγέτες, παράλογους θεσμούς, παράλογα κατεστημένα, παράλογα συμφέροντα και παράλογο τρόπο επίλυσης προβλημάτων. Και η χειρότερη κίνηση που μπορεί να κάνει κάποιος όταν είναι αντιμέτωπος με τον παραλογισμό, είναι να αντιπαρέλθει με λογική˙ ένα άτοπο εγχείρημα με προγεγραμμένο νικητή. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι στην Ελλάδα έχει πολλή πέραση η έννοια της «κοινής λογικής», δεδομένου ότι είναι ανύπαρκτη και παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει σχεδόν 250 χρόνια από τότε που ο Βολταίρος έγραφε: «Η κοινή λογική δεν είναι πολύ κοινή».

Αυτό όμως που σίγουρα δεν είναι τυχαίο, είναι ο λόγος ύπαρξης αυτού του συνεχιζόμενου παραλογισμού στη χώρα μας. Ο ατομικισμός είναι ένας βασικός παράγοντας που μπορεί να αυξήσει τον γενικότερο παραλογισμό, δεδομένου ότι ενθαρρύνει την ατομικιστική σκέψη έναντι ασφαλέστερων, κεκτημένων, συλλογικών συμπερασμάτων. Μπορεί, για παράδειγμα, κάποιος αστυνομικός να σαπίζει στο ξύλο ένα συλληφθέντα για τους δικούς του ιδεολογικούς ή ψυχολογικούς λόγους, αλλά σε μία κοινωνία που έχει ξεκαθαρίσει ότι ο ρόλος της αστυνομίας είναι η προστασία και όχι η ασυδοσία, ο οποιοσδήποτε υπερασπιστικός ισχυρισμός του εν λόγω αστυνομικού σε κοινωνικό επίπεδο, είναι άσκοπος και άτοπος. Σε μία κοινωνία όμως, όπου ο ισχυρισμός του καθενός, όσο παράλογος και αν είναι, ακόμα και αν δεν ακολουθεί στοιχειώδεις κανόνες λογικής, μπορεί να γίνει μέχρι και Νόμος ή «κοινή λογική», τότε υπάρχει θέμα στις ανοχές αυτής της κοινωνίας απέναντι στον ατομικό παραλογισμό του καθενός.

Όσο συνεχίζουμε ως κοινωνία να προάγουμε τον ατομικιστικό τρόπο σκέψης, μέσω της ανομίας, της κακής παιδείας, της αποποίησης ευθυνών, της ατιμωρησίας και των κακών παραδειγμάτων προς μίμηση, τόσο ο παραλογισμός θα αυξάνεται, και η εύρεση λογικών, δίκαιων και έξυπνων λύσεων θα γίνεται δυσκολότερη. Όσο θυσιάζονται συλλογικά κεκτημένα και μαθήματα του παρελθόντος, όπως τα κοινωνικά δικαιώματα, η ισονομία, η αξιοκρατία, η επιστημονική γνώση, η δικαιοσύνη κλπ, στο όνομα της μονοδιάστατης, κλειστοφοβικής, ατομικιστικής μιζέριας, τόσο ο παραλογισμός θα καταπνίγει κάθε προσπάθεια θετικής, ορθολογικής πορείας.

Η ιστορία έχει διδάξει πολλές φορές ότι κανένα θετικό κεκτημένο της ανθρώπινης γνώσης δεν ακολούθησε αναγκαστικά και εξ’ ορισμού τις επερχόμενες γενιές. Είναι ευθύνη των αντίστοιχων γενεών να διαφυλάττουν τα συγκεκριμένα κεκτημένα. Διαφορετικά, αυτά παραμένουν εύθραυστά και ευάλωτα στις ορέξεις παράλογων ανθρώπων ή παράλογων κοινωνιών.

Ελλάς Ελλήνων Ανώριμων

Στον εορτασμό του χριστιανικού ορθόδοξου Πάσχα, σύσσωμη η πολιτική ηγεσία, τα ΜΜΕ, οι διάσημοι και η κουτσή Μαρία έσπευσαν να μας στείλουν ευχές και να μας υπενθυμίσουν το μήνυμα της ανάστασης του Ιησού Χριστού. Παρόμοια ευχολόγια και διδαχές εκφράζονται άλλωστε και σε άλλες γιορτές, όπως τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά, και φυσικά το αγαπημένο των πολιτικών, η 17η Νοεμβρίου.

Πάνω στα παπαγαλίσματα και τα μηνύματα-κονσέρβες λαϊκής κατανάλωσης, φαίνεται ότι οι περισσότεροι επιλέγουν να ξεχνούν τα μηνύματα και τα ιστορικά διδάγματα της 21ης Απριλίου του 1967. Πετάνε ένα «ας ελπίσουμε να μην ξαναπεράσουμε τα σκοτεινά χρόνια της δικτατορίας» και θαρρούν πως ξεμπερδεύουν. Ορισμένοι που είναι ακόμα πιο εκτός πραγματικότητας λένε πράγματα όπως «η δημοκρατία σήμερα είναι πιο ισχυρή όσο ποτέ άλλοτε».

Η τραγική ιστορία της δικτατορίας στην Ελλάδα την περίοδο 1967-74 είναι ένα αρκετά σύνθετο γεγονός, αλλά με πολύ ωφέλιμα και συγκεκριμένα διδάγματα. Με βασικό πυλώνα την εσωτερική πολιτική αστάθεια που επέτρεψε σε παρακρατικά, και εξωτερικά στοιχεία να ανατρέψουν το δημοκρατικό πολίτευμα, η χούντα μέσα σε λίγες ημέρες έδειξε πόσο ανίσχυροι μπορούν να καταστούν θεσμοί και πολίτες όταν δεν υπάρχει οργανωμένο Κράτος. Διότι, τα στρατηγικά παιχνίδια της τότε Αμερικάνικης εξωτερικής πολιτικής και του εγχώριου αντί-κομμουνιστικού ρεύματος, βασίστηκαν κυρίως στην εκτεταμένη κρίση της πολιτικής και του πολιτεύματος της χώρας μας.

Ένα Κράτος και το πολίτευμά του αποδομούνται και αποδιοργανώνονται, όταν δεν εφαρμόζονται οι νόμοι, δεν υπάρχει σωστή αξιοκρατία και ιεραρχία, δεν λαμβάνονται πολιτικές και λειτουργικές ευθύνες, δεν ισχυροποιούνται οι σωστές κοινωνικές δομές, δεν λειτουργούν σωστά οι εκάστοτε κοινωνικές διαδικασίες, και οι τρεις βασικές εξουσίες, ήτοι η νομοθετική, η εκτελεστική και η δικαστική δεν είναι διακριτές. Σε ένα τέτοιο κράτος, είναι πολύ εύκολο είτε να παρεισφρήσουν εξωγενείς παράγοντες, είτε να προκύψει μία ανεξέλεγκτη χαοτική και αναρχική κοινωνική δομή, από την οποία αναδύονται επικίνδυνοι άνθρωποι με επικίνδυνα μυαλά, καθώς και παρακρατικά στοιχεία.

Ο εξωτερικός «δάκτυλος» ήταν ανέκαθεν μία ωραία πιπίλα για τον ελληνικό λαό και η τέλεια αποποίηση ευθυνών για την κατάντια ενός Κράτους που συνεχίζει να αρνείται τον εκδημοκρατισμό και εκσυγχρονισμό των δομών του, αν και έχει συσταθεί εδώ και 190 περίπου χρόνια. Ακόμα και στα χρόνια της μεταπολίτευσης, όπου η είσοδος στην Ε.Ε., η μακροχρόνια ειρηνική περίοδος και η οικονομική ανάπτυξη, θα μπορούσαν να αποτελέσουν στοιχεία προς την ισχυροποίηση του πολιτεύματος, η ελληνική κοινωνία επιμένει με πείσμα στην αποδιοργάνωση του Κράτους. Επιμένει στη συνέχιση αρνητικών τακτικών, όπως η διαφθορά, η τρομολαγνία του πολιτικού κόστους, η πελατειακή σχέση πολιτών-πολιτικών, η ανομία, η φοροδιαφυγή, η ατιμωρησία και η γενικότερη αποφυγή ανάληψης ευθυνών σε κάθε τομέα του κοινωνικού ιστού.

Στη χώρα που ο καθένας κοιτάει την πάρτη του και κανέναν δεν βαραίνει καμία ευθύνη, είναι εξ’ ορισμού αδύνατο να υπάρχει κοινωνική συνοχή και δομημένο Κράτος. Παρόλο που είδαμε τι συνέβη στα αποδιοργανωμένα Κράτη πριν περίπου 40 χρόνια, σήμερα επιλέγουμε και πάλι να εθελοτυφλούμε στη συνεχιζόμενη κατάρρευση και απαξίωση του πολιτικού μας συστήματος.

Η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 δίνει λοιπόν ένα αρκετά σαφές μήνυμα: Όταν μία κοινωνία αδυνατεί να συνεργαστεί και να εργαστεί συλλογικά προκειμένου να δημιουργήσει ένα οργανωμένο και λειτουργικό Κράτος, τότε αυτή γίνεται βορά στις βλέψεις του οποιουδήποτε ψυχάκια, εσωτερικού ή εξωτερικού συμφέροντος, και γενικώς κάθε είδους αντιδημοκρατικού στοιχείου.

Διότι σε ένα αποδιοργανωμένο Κράτος, ορισμένοι αποδέχονται με ενθουσιασμό τα λόγια του κυριούλη παρακάτω…

Le Nationaliste

Θα μπορούσαν να γραφτούν πολλά σεντόνια για τον εθνικισμό και τον εθνικιστή άνθρωπο. Κυρίως γιατί η έννοια του «εθνικισμού» σηκώνει πολλές ερμηνείες, οι οποίες με τη σειρά τους σηκώνουν πολλές αναλύσεις, κλπ. Στην ουσία, βέβαια, αυτοί που επιδιώκουν τις πολλές ερμηνείες είναι κατά κανόνα οι ίδιοι οι εθνικιστές που προσπαθούν να προβάλλουν τις θετικές πτυχές αυτής της υπέρτατης μορφής ανασφάλειας και ανοησίας, οπότε προσπαθώντας να παραπλανήσουν το συνομιλητή ή το κοινό τους, καταφεύγουν σε ανούσιες αναλύσεις.

Στην πιο ήπια και αθώα πλευρά του, ο εθνικισμός είναι απλά η έκφραση σεβασμού προς μία ενιαία εθνική ταυτότητα που χαρακτηρίζει μία ομάδα ανθρώπων. Στην πιο σκληρή, μπορεί να εκφραστεί με ακραία μισανθρωπία, ρατσισμό και βία. Το φάσμα μεταξύ των δύο άκρων είναι πολύ μεγάλο, όπως και η ανοησία άλλωστε που χαρακτηρίζει την κάθε βαθμίδα χωριστά.

Όπως η ιστορία του κάθε έθνους περιλαμβάνει μία σειρά από ηρωισμούς, νίκες και διαφόρων ειδών κατακτήσεις, έτσι και κάθε χώρα περιλαμβάνει τους εθνικιστές της, οι οποίοι ασχολούνται μόνο με αυτές τις «ένδοξες» στιγμές της ιστορίας του έθνους τους. Οι πιο ακραίοι, το πάνε και ένα βήμα πιο πέρα και ασχολούνται με την «ανωτερότητα» του συγκεκριμένου έθνους.

Οι Έλληνες εθνικιστές είναι μία ιδιάζουσα περίπτωση σε σχέση με τους κουφιοκέφαλους ομοϊδεάτες τους, άλλων εθνικοτήτων. Τα δικά μας βλαστάρια, έχουν την ιδιαιτερότητα ότι προσπαθούν να βρουν μία ιστορική συνέχεια στο ελληνικό έθνος μέσα σε μία περίοδο περίπου 2500 χιλιάδων χρόνων, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούν να πείσουν ότι το σύγχρονο συνοθύλευμα κουτοπονηριάς, αμορφωσιάς, αγένειας, βλακείας, ατομικισμού, ασέβειας, παρανομίας, ψευτομαγκιάς, γυφτιάς και κακομαθημένης ανευθυνότητας, αποτελεί την ύψιστη και σπουδαιότερη αρετή ενός εκ σπουδαιότερων εθνών του πλανήτη.

Δυστυχώς γι’ αυτούς, η ιστορική πραγματικότητα παρουσιάζει διαφορετικά γεγονότα. Η ένδοξη παρουσία της Ελλάδας στον πλανήτη έλαβε τέλος πριν περίπου 2000 χρόνια. Από τότε επήλθε η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, ο χριστιανισμός, το Βυζάντιο, ένας αχταρμάς από διάφορες φυλές, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, περαιτέρω αχταρμάδες από διάφορα φύλα κλπ, μέχρι που ορισμένοι άνθρωποι αποφάσισαν να επαναστατήσουν κατά του Οθωμανικού ζυγού κατά τα πρότυπα των κοινωνικών επαναστάσεων της Ευρώπης του Διαφωτισμού. Κατά τη σύσταση του νεοελληνικού Κράτους, υπήρξαν προσπάθειες από λαμπρούς πολιτικούς όπως ο Καποδίστριας, ο Βενιζέλος και ο Τρικούπης, προκειμένου η Ελλάδα να εκσυγχρονιστεί και να αποτελέσει ισχυρό Κράτος της Ευρώπης, οι οποίες όμως απέτυχαν παταγωδώς, χάρη σε ανθρώπους, όπως ο Κουντουριώτης, ο Γούναρης, ο Δεληγιάννης και μια στρατιά από οπισθοδρομικούς, ατομικιστές, εθνικιστές, κουφιοκέφαλους όπου σε κρίσιμες περιόδους επηρέαζαν αρνητικά το πραγματικό συμφέρον της Ελλάδας.

Φυσικά για να συσταθεί ένα ομοιογενές κράτος δεν είναι απαραίτητη ούτε η ενιαία θρησκεία, ούτε η ενιαία φυλή. Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για το νεοσύστατο κράτος της Ελλάδας μετά την επανάσταση του ’21, όπου οι τοπικοί λαοί αισθάνονταν κυρίως «ραγιάδες» (δηλαδή σκλαβωμένοι), παρά Έλληνες, Αρβανίτες, Σλάβοι, Βλάχοι, Μακεδόνες, Ηπειρώτες, Ευβοείς, Θεσσαλοί, Χριστιανοί ή Μουσουλμάνοι. Κι όμως, χάρη σε αμόρφωτους στρατιωτικούς, αδέξιους πολιτικούς και αφελείς κουτοπόνηρους, το νεοσύστατο «έθνος» (και καλά) έπρεπε να στηθεί κάτω από μία ενιαία θρησκεία και ένα ενιαίο φύλο. Ποιο από όλον αυτό τον αχταρμά φύλων ήταν πιο κοντά στα αρχαιοελληνικά ιδεώδη του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού; Ποια θρησκεία από τις δύο επικρατέστερες, έβαζε το νεοσύστατο Κράτος υπό τις προστατευτικές φτερούγες της Δύσης, διατηρώντας ταυτόχρονα τα προνόμια του ιερατείου; Οι ερωτήσεις είναι ρητορικές...

Εάν κάποιος έχει ενστάσεις σχετικά με τη σύντομη ιστορική αναδρομή των δύο προηγούμενων παραγράφων, δεν έχει παρά να ανοίξει ένα οποιοδήποτε σοβαρό ιστορικό βιβλίο και να εξάγει τα ανάλογα συμπεράσματα. Σκοπός του παρόντος, άλλωστε δεν είναι η καθεαυτό ιστορία, αλλά η ανάδειξη της ανουσιότητας του εθνικισμού. Διότι η ουσία του εθνικισμού έγκειται μόνο σε ανασφαλείς και αμόρφωτους ανθρώπους που ψάχνουν κάτι στιβαρό και κοινωνικά αποδεκτό για να κρεμαστούν. Και τί ποιο στιβαρό και δυνατό από το ίδιο το έθνος;

Η ανουσιότητα του εθνικισμού, φαίνεται μέσα στο ίδιο το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Ακόμα και όταν το περιβόητο βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού (δηλαδή το βιβλίο που διαβάζουν 11χρονα παιδάκια) πήγε να εκσυγχρονιστεί μετά από σύσταση επιστημονικής επιτροπής, όλοι οι εθνικιστές σύσσωμοι φώναζαν. Τί φώναζαν; Ότι ένας μαθητής της ΣΤ’ Δημοτικού (δηλαδή ένα 11χρονο παιδάκι), οφείλει να διαβάζει για τους βιασμούς, τις φωτιές, τις σφαγές και τις βαρβαρότητες που έπραξαν οι Τούρκοι κατά την Μικρασιατική Καταστροφή. (Ως γνωστόν, το παγκόσμιο ρεζιλίκι λόγω ελληνικής πολιτικής χαζομάρας, στρατιωτικής καύλας και οικονομικής κακοδιαχείρισης, στα μέρη μας ονομάζεται «Μικρασιατική Καταστροφή»). Γιατί; Για να μην ξεχνούν! Η νέα γενιά δηλαδή, οφείλει να ανανεώνει το μίσος ή έστω την καχυποψία απέναντι στον πιο κοντινό και γειτονικό λαό της, χωρίς φυσικά να μαθαίνει από τα ηθικά διδάγματα της Ιστορίας. (Επίσης, ως γνωστόν, το εκπαιδευτικό μας σύστημα δεν φαίνεται να νοιάζεται ιδιαίτερα για τα ιστορικά διδάγματα του Ηρόδοτου).

Η ανουσιότητα του εθνικισμού φαίνεται σε πολλά θέματα, αλλά κυρίως σε αυτά που υποτίθεται ότι προασπίζεται. Εάν ορίσουμε «καλό πατριώτη» αυτόν που αγαπά την πατρίδα του (δηλαδή τον γείτονά του, την κοινωνία στην οποία ζει, το περιβάλλον του, τους νόμους και τους θεσμούς του Κράτους του), τότε ο εθνικιστής σίγουρα είναι ένας από τους μεγαλύτερους αντι-πατριώτες.

Ο εθνικιστής, όσο καψουρεμένος είναι με την πατρίδα του στη θεωρία, τόσο κακό της κάνει στην πράξη. Διότι ο εθνικιστής έχει συνεχώς το μυαλό του στην ανάδειξη της σπουδαιότητας του έθνους προς τα έξω. Στην πολεμική υπεροχή που εξασφαλίζει τρόμο και δέος προς τα έξω. Σε μία ένδοξη ιστορία που προκαλεί τον σεβασμό προς τα έξω. Στο τί αντιπροσωπεύει η σημαία του όταν ανεμίζει δίπλα σε άλλες σημαίες και τί συναισθήματα προκαλεί αυτή η σημαία όταν ανεμίζει προς τα έξω. Ο εθνικιστής κοιτάει μόνο έξω. Στέκεται με το «ανασφαλές» ανάστημά του δίπλα τους άλλους και απλά συγκρίνει και κακολογεί.

Δεν βλέπει, δεν ακούει, και γενικώς δεν αισθάνεται τί γίνεται μέσα. Δεν ενδιαφέρεται για την καλλιέργεια του εαυτού του. Δεν τον ενδιαφέρει να βελτιωθεί η παιδεία, η υγεία, η κοινωνία, η νομιμότητα, η καθημερινότητα και το περιβάλλον. Δεν τον ενδιαφέρει ο διπλανός του. Δεν τον ενδιαφέρει η ευημερία της ίδιας του της χώρας. Μάλιστα νοιώθει περισσότερο ντροπιασμένος παρά περήφανος. Και λόγω αυτής της ντροπής, σκαρφίζεται παραμύθια, θρύλους, και θεωρίες συνομωσίας. Αναπολεί το ένδοξο παρελθόν, που δεν έχει την παραμικρή σχέση με το σάπιο παρόν, και προσπαθεί να πιαστεί από αυτό. Ο εθνικιστής είναι ένας ανόητος πολυλογάς, που δεν δίνει δεκάρα ούτε για τα παιδιά του. Αναμασά ρητορικές αιώνων που πάντα αποδεικνύονταν εσφαλμένες, και πάντα οδηγούσαν στην ίδια καταστροφή της δικής του κοινωνίας.

Ο εθνικιστής είναι ένας υποκριτής. Κάθεται στην πολυθρόνα του, γεύεται τα αγαθά του εκσυγχρονισμού, της ισότητας, της ειρήνης, της συνεργασίας των λαών και των εμπορικών δεσμών με άλλα έθνη, και πετάει κορώνες περί ανωτερότητας ή σπουδαιότητας του δικού του έθνους.

Στην τελική, ο εθνικιστής είναι κατά βάθος ο πιο ανασφαλής πολίτης μίας χώρας. Σκέφτεται συντηρητικά, οπισθοδρομικά, καχύποπτα και κλειστοφοβικά. Αρνείται να δεχτεί ότι η σπουδαιότητα ενός έθνους δεν βρίσκεται σε μία σημαία αλλά στα ποιοτικά χαρακτηριστικά και τις πραγματικές πολιτισμικές κατακτήσεις αυτού του έθνους. Και μιλώντας για την Ελλάδα, όσο δεν υπάρχουν ποιοτικά χαρακτηριστικά και πολιτισμικές κατακτήσεις, τόσο οι εθνικιστές θα πληθαίνουν και άλλο τόσο η ανοησία και η αμορφωσιά θα θριαμβεύουν.

Ελληναράς ψηφίζει Μεγάλο Έλληνα

Σε λίγες μέρες ξεκινάει στον ΣΚΑΙ η σειρά «Μεγάλοι Έλληνες», όπου θα παρουσιαστούν οι 100 φιναλίστ που προέκυψαν μετά από ψηφοφορία, στην οποία έλαβαν μέρος «Μεγάλοι Νεοέλληνες».

Ανάμεσα στους μεγάλους Έλληνες διακρίνουμε τον Περικλή, τον Σωκράτη, τον Επίκουρο, τον Κοραή, τον Καζαντζάκη, τον Καποδίστρια, τον Καβάφη και φυσικά τον Ζαγοράκη, τον Χουντόδουλο, τον Λάκη Λαζόπουλο, τη Γατούλα Βουγιουκλάκη, τον Πύρρο Δήμα, διάφορους αυτοκράτορες της Ανατολικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, καθώς και διάφορους τουρκοφάγους και βουλγαροκτόνους. Επειδή μάλιστα ο «Μεγάλος Νεοέλληνας» εκτός από βλακεία, διαθέτει και έντονο το στοιχείο του συμβολισμού, του πάθους και της ανούσιας αερολογίας, κατάφερε να βάλει μέσα στην εκατοντάδα και τον Άγνωστο Στρατιώτη (!)

Μέχρι εδώ όλα καλά. Τηρούνται σχεδόν όλοι οι θεμελιώδεις νόμοι της ανθρώπινης βλακείας*, σε συνδυασμό με το αμόρφωτο, ανιστόρητο και κουφιοκέφαλο στοιχείο του νεοελληνικού πολιτισμού που ξέρει να εκτιμά τους σημαντικότερους προγόνους και αντιπροσώπους του με κριτήρια καφενείου και πρωινάδικου. Τίποτα το μεμπτό.

Αν υπάρχει κάτι που πραγματικά εκπλήσσει, είναι ορισμένοι επικριτές του όλου εγχειρήματος. Δεν αναφέρομαι σε εκείνους που αναμασούν τις κλασσικές φανφάρες για τον Αλαφούζο, τον ΣΚΑΙ και τα περί διαφόρων συνωμοσιών, αλλά σε αυτούς που δείχνουν έκπληκτοι για τους 100 φιναλίστ. Άλλωστε η συγκεκριμένη 100άδα είναι το ισχυρότερο στοιχείο που αποδεικνύει ότι η ψηφοφορία ήταν έγκυρη και διαφανής. Άμα ο μέσος Ελληναράς είχε αναδείξει 100 πραγματικά μεγάλους Έλληνες, τότε το πιθανό θα ήταν να μιλάγαμε για νοθεία, στησίματα, κλπ. Όμως η ψηφοφορία κύλισε ομαλά. Η παράγκα ανέδειξε τον Καραγκιόζη.

Τί ακριβώς περίμεναν να ψηφίσει ο χειρότερος Έλληνας όλων των εποχών, δηλαδή ο νεοέλληνας; Για όσους κοιμούνται βαθιά μέσα στα μαύρα μεσάνυχτά τους και την ουτοπική ελληνική πραγματικότητά τους, να υπενθυμίσω ότι τα τελευταία δέκα - είκοσι χρόνια, το μαζικότερο εθνικό καμάρι πλαισιώνεται κυρίως από τη «Γιουροβίζιο», τις επιτυχίες διαφόρων Εθνικών Ομάδων και τα Λιακοβιβλία. Είδε μήπως κανείς τις επιτυχίες στους κύκλους της ελληνικής διανόησης, της τέχνης και της επιστήμης, να ξεσηκώνουν τα πλήθη; Δεν θυμάμαι κανέναν Ελληναρά να κατεβαίνει πανηγυρίζοντας στην Ομόνοια όταν η θεωρία του Δρ. Νανόπουλου για το μεταβλητό της ταχύτητας του φωτός απεδείχθη πειραματικά.

Επίσης να υπενθυμίσω ότι επειδή το σύγχρονο ελληνικό παράλογο έχει μία ταμπέλα που γράφει «ΠΑΡΑΛΟΓΟ» με μεγάλα γράμματα, δεν σημαίνει ότι μας κάνει πλάκα. Όπως δεν πρέπει να υποτιμούμε και το γεγονός ότι από τη συγκεκριμένη 100άδα βγαίνει στην επιφάνεια η γραφική ψευδαίσθηση που έχουμε σαν έθνος για την πραγματικότητα, όπου μπουρτζόβλαχοι και παλικάρια γίναμε μαλλιά κουβάρια (προς παράφραση της γνωστής φράσης).

Πραγματικά, εκπλήσσομαι με τους… έκπληκτους. Για όσους δεν το έχουν καταλάβει ή δεν θέλουν να το αποδεχτούν ακόμα, ο Μέγας Μέσος Νεοέλληνας θεωρεί ότι ελληνικός πολιτισμός σημαίνει: ένα τσούρμο αρχαίοι, Βυζάντιο, Τουρκοφαγία, τζατζικοφαγία, θέαμα και μαγκιά. Είμαι έτοιμος, μάλιστα, να βάλω και στοίχημα, ότι στο top 10 θα βρίσκονται και κάνα δυο από τους ότι να ’ναι.

Μπορείτε να δείτε και να καμαρώσετε εδώ.

* Οι πέντε θεμελιώδεις νόμοι της ανθρώπινης βλακείας κατά τον C. M. Cipolla, οι οποίοι θα ακολουθήσουν σε μελλοντικό ποστ.

Χριστιανομάρτυρες αρχαϊκών χρόνων

Ως γνωστόν, όλη η Ελλάδα είναι διάσπαρτη από λείψανα αγίων, μαρτύρων, οσιομαρτύρων, τίμια ξύλα, ιερές ζώνες κ.λ.π. Λιτανείες, περιφορές, προσκυνήματα συνθέτουν ένα παράλογο σουρεάλ σκηνικό, με αποκορύφωμα βέβαια τον ασπασμό λειψάνων ακόμη και από μικρά άβουλα παιδιά.

Έτσι και στα Μέγαρα Αττικής, κάθε χρόνο γιορτάζουν με δόξες και φανφάρες την περιφορά των λειψάνων των αγίων έξι μαρτύρων των εν Μεγάροις Αθλησάντων. Για το ιστορικό βλέπε εδώ.

Το ιστορικό της ανευρέσεως των ιερών λειψάνων των εν Μεγάροις αγίων έξι μαρτύρων, έχει και συνέχεια…

Το έτος 2001, κατά τη διάρκεια εργασιών διαπλάτυνσης της κρύπτης της εκκλησίας, όπου βρίσκονται οι τάφοι των μαρτύρων, ήρθαν στο φως και άλλα οστά, τα οποία «ως εκ θαύματος», επίσης ευωδίαζαν (!). Μαζί με τα οστά βρέθηκαν και αρκετά θραύσματα πήλινων αγγείων.

Ο παπάς της εκκλησίας απευθύνθηκε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μεγάρων και ζήτησε τη συντήρηση των εν λόγω αγγείων, τα οποία κατά τη γνώμη του ήταν τα «άγια δισκοπότηρα» των μαρτύρων.

Πράγματι τα όστρακα μεταφέρθηκαν στο εργαστήριο συντήρησης του μουσείου, όπου και αποκαταστάθηκαν εν μέρει τρία αγγεία (ένας σκύφος και δυο κοτύλες). Αποδείχθηκε δε ότι επρόκειτο για χαρακτηριστικούς τύπους αγγείων των αρχαϊκών χρόνων (περίπου 6ος αι. π.χ.χ.)!!!!

Όταν ο παπάς ζήτησε την επιστροφή των αγγείων, ενημερώθηκε ότι αυτά προστατεύονται από τις διατάξεις του Νόμου περί Αρχαιοτήτων και ότι θα πρέπει να παραμείνουν στην αρχαιολογική συλλογή προς φύλαξη και βεβαίως έγινε έξαλλος.
Του έγινε επιπλέον πρόταση να παραδώσει τα οστά για φύλαξη και ραδιοχρονολόγηση, αλλά η απάντηση ήταν αρνητική.

Τώρα, δυο τινά μπορεί να συμβαίνουν:

α) ο διάβολος έβαλε τα αρχαϊκά αγγεία στον τάφο των μαρτύρων για να δοκιμάσει τους πιστούς (τα συνηθίζει κάτι τέτοια…)
β) οι άγιοι μάρτυρες δεν είναι και τόσο «άγιοι», αλλά απλοί άνθρωποι που έζησαν και πέθαναν τον 6ο αι. π.χ.χ.

Επειδή όμως μάλλον ισχύει το δεύτερο, καλό θα ήταν όσοι ασπάζονται τα άγια λείψανα, να έχουν μαζί τους και λίγο betadine.

Ας δούμε όμως πιο προσεκτικά, αποσπάσματα από το κείμενο του ιστορικού της ανευρέσεως των λειψάνων:

«Κι ο επόμενος διωγμός είναι της εποχής του αυτοκράτορας Ιουλιανού του Παραβάτου (361-363). Βεβαίως ο Ιουλιανός δεν κήρυξε επισήμως διωγμό, με κάποιο Διάταγμα. Άλλα λόγω της αντιχριστιανικής πολιτικής του, του χλευασμού εκ μέρους του της πίστεως των Χριστιανών και της υποστηρίξεως με διαφόρους τρόπους και μέσα της ειδωλολατρικής θρησκείας, πολλοί Διοικητές επαρχιών, πολιτειακοί αξιωματούχοι και παράγοντες της ειδωλολατρικής κοινωνίας, ή οποία ήταν ακόμα εν δράσει αν και έπνεε τα λοίσθια, με την κάλυψη ή και προτροπή του Ιουλιανού κατεδίωξαν, κακοποίησαν, βασάνισαν και θανάτωσαν πολλούς χριστιανούς, κληρικούς και λαϊκούς, επισήμους και απλοϊκούς, οι οποίοι έδειχναν εμμονή και σταθερότητα στην αγία πίστη του Χριστού. ……. Κατά την περίοδο λοιπόν της βασιλείας του Ιουλιανού του Παραβάτου, βάσει των όσων αναφέραμε, έχομε τη γνώμη, ότι μαρτύρησαν και οι εν Μεγαροις άγιοι Μάρτυρες.»

… Είναι γνωστή η τακτική των χριστιανών να αποδίδουν στον Ιουλιανό εκατοντάδες εγκλήματα που δεν διέπραξε, για να καλυφθεί έτσι και η ύπαρξη εκατοντάδων μαρτύρων, που τιμούνται από το πλήρωμα της εκκλησίας κάθε χρόνο σε όλη την Ελλάδα.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση οι νεκροί που ενταφιάστηκαν με τα κτερίσματά τους το 600 π.χ.χ. είναι αδύνατο να υπήρξαν ταυτόχρονα μάρτυρες επί βασιλείας του Ιουλιανού, 700 χρόνια αργότερα.

Επιπλέον στο κείμενο αναφέρεται:

«Μετά από είκοσι περίπου χρόνια υποδείχθηκε στον ίδιο νέο, από τον άγιο Μάρτυρα Σαράντη ή ανεύρεση και των δικών του λειψάνων, τα όποια βρίσκονταν μέσα σε χείμαρρο θαμμένα, σε αγροτική περιοχή βορείως της πόλεως των Μεγάρων. Ό Παΐσιος πήρε μαζί του τον ιερέα Ιωάννη Μουστάκα, οί οποίοι αφού ήρθαν στον ορισμένο τόπο, είδαν ότι υπήρχαν θάμνοι ανέπαφοι και μεγάλη πέτρα, κάτω από την οποία υπήρχαν δύο τεράστια φίδια, γι' αυτό και ήταν αδύνατο να σκάψουν. Αφού γονάτισαν και προσευχήθηκαν, με τη χάρη του Θεού εξαφανίσθηκαν τα φίδια, και φωτεινή λάμψη βγήκε από τους θάμνους, κάτω από τους οποίους υπήρχαν τα ιερά λείψανα. Αφού τα μάζεψαν με ευλάβεια και κατάνυξη, τα έφεραν στα Μέγαρα και τα τοποθέτησαν μαζί με τα λείψανα των άλλων πέντε Μαρτύρων. Στο μέρος αυτό πού βρέθηκαν τα ιερά λείψανα του αγίου Σαράντη, κτίσθηκε αργότερα μικρό ξωκλήσι, που αν και βρίσκεται στην κοίτη του χειμάρρου, διατηρείται χωρίς βλάβη, μέχρι σήμερα.»

Όμως και εδώ υπάρχει ένα μικρό χρονολογικό πρόβλημα…
Ο τάφος που επιδεικνύουν με καμάρι μέσα στο μικρό ξωκλήσι, είναι ένας ωραιότατος, κιβωτιόσχημος τάφος των ελληνιστικών χρόνων (περίπου 3ος αι. π.χ.χ.)


(το βαζάκι επί της καλυπτήριας πλάκας του τάφου προσδίδει τα μάλα από αισθητικής άποψης…)

Η παραπάνω ιστοριούλα αποτελεί ένα μικρό δείγμα, της πλαστογραφίας και της στρέβλωσης της ιστορίας, που επιχειρούν αυτοί που πλουτίζουν εις βάρος αυτών που έχουν την ανάγκη να πιστεύουν σε θαύματα και άλλα ουράνια ψέματα.

Χαμηλά τη Σημαία!

Θυμίζει θέατρο, μία παράσταση που εξελίσσεται μπροστά σε ένα αποχαυνωμένο κοινό. Με γαλανόλευκο φόντο, σημαίες, σταυρούς και μία ομοιογενή καλοντυμένη μάζα από ανθρώπους. Είναι η εθνική επέτειος της 28ης Οκτωβρίου όπως επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Ανάμεσα στο αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας, και βαρετής ρουτίνας, υπάρχει μία γκρίζα περιοχή που περιλαμβάνει ένα μείγμα από στοιχεία εθνικισμού, πατριωτισμού, εθνικής συνείδησης και μίας μεγάλης υποκρισίας.

Δεν θα σταθώ στις έννοιες εθνικισμού και πατριωτισμού. Δεν αφορούν το παρόν. Θα σταθώ όμως σε αυτή την εθνική συνείδηση που θέλουμε κάθε χρόνο να τονώνουμε ως κοινωνία ενός «ένδοξου» έθνους και να τη μεταφέρουμε στις επερχόμενες γενιές. Μέσω ηρωικών πολεμικών ιαχών και στρατιωτικών παρελάσεων, χρησιμοποιώντας ορολογία τετριμμένης εθνικής υπερηφάνειας. Συνεχίζοντας τον παραλογισμό σε μία περίοδο όπου χρειάζεται περισσότερη λογική όσο ποτέ άλλοτε.

Διότι, δεν γίνεται να συνεχίζεται η αναφορά σε νικηφόρες εθνικές μάχες, εθνικούς ήρωες και ιστορικές κατακτήσεις όταν όλα αυτά δεν έχουν ιστορική συνέχεια με θετική συνέπεια. Διότι, παρά τις εμμονές κουτών και αμόρφωτων εθνικιστών, και γραφικών Ελληναράδων, η έννοια «έθνος» δεν περιλαμβάνει μόνο μία γαλανόλευκη σημαία και μία σειρά από νικηφόρες μάχες του παρελθόντος. Περιλαμβάνει και την ελληνική κοινωνία, το ελληνικό Κράτος, το Σύνταγμα, τους Νόμους, τη Δικαιοσύνη, την Παιδεία, τον Πολιτισμό, το φυσικό και τεχνητό Περιβάλλον και γενικώς όλα εκείνα τα στοιχεία που φροντίζουν για την κοινωνική συνοχή και πολιτισμική ανάπτυξη μίας εθνικά ομογενούς κοινωνίας.

Οι πραγματικοί ήρωες του έπους του 1940 που σκοτώθηκαν, ή επέζησαν και πολέμησαν με σθένος, γενναιότητα και εθνική υπερηφάνεια, πολέμησαν προκειμένου να αναγεννηθούν αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία. Πολέμησαν ώστε η χώρα μας να μείνει ανεξάρτητη και ελεύθερη προκειμένου να υπάρχει πρόσφορο έδαφος για την καλλιέργεια αυτών των στοιχείων. Μακριά από σκοτεινές περιόδους, πολέμους, αιματοχυσίες και ντροπιαστικές νοοτροπίες που είχαν ριζώσει από τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους.

Σήμερα όμως, σχεδόν 70 χρόνια μετά, οι αξίες, οι ιδέες και τα όνειρα αυτών των πολεμιστών, αλλά και των Ελλήνων που πραγματικά έβλεπαν αισιόδοξα την πορεία του σύγχρονου ελληνικού έθνους, καταρρακώθηκαν και συνεχίζουν να θάβονται κάτω από τον βούρκο του παράλογου, ασυνείδητου, ατομικιστικού και συντηρητικού νεοελληνικού «πολιτισμού».

Η νέα εθνική ντροπή ξεκίνησε αμέσως μετά το τέλος του πολέμου με την έναρξη του εμφυλίου, συνεχίστηκε με τον συντηρητισμό των Δεξιών και Αριστερών καλουπιών, και κορυφώθηκε με την περίοδο της μεταπολίτευσης όπου σε καθημερινή βάση, η έννοια του έθνους και της κοινωνικής συνοχής, αποσυντίθεται για χάρη απειροελάχιστων, προσωπικών συμφερόντων του καθενός μέλους αυτής της κοινωνίας. Χωρίς κανένα ενδιαφέρον για το συλλογικό καλό και την κοινωνική συνοχή.

Όσο, λοιπόν, αυτό το φαινόμενο διογκώνεται, όσο κάθε τετραετία εκλέγονται άβουλες κυβερνήσεις από άβουλους πολίτες, όσο η παιδεία συνεχώς υποβαθμίζεται, όσο ο πολιτισμός και οι δημοκρατικές αξίες σβήνουν, όσο η απάτη της δεισιδαιμονίας εντείνεται ενώ η Εκκλησία μένει στο απυρόβλητο, όσο τα ανθρώπινα δικαιώματα υποβαθμίζονται, όσο κυριαρχούν η ξενοφοβία, η ομοφοβία και η κάθε-είδους-φοβία, όσο το φυσικό περιβάλλον μολύνεται, καίγεται και κατακρεουργείται, και όσο οι πολίτες αυτής της χώρας αισθάνονται δέσμιοι Ελληναράδων τσιφλικάδων, παρανόμων συμφερόντων, και διεφθαρμένων κρατικών λειτουργιών, η ελληνική σημαία δεν μπορεί να ανεμίζει ψηλά και περήφανα. Καμία μέρα του χρόνου και κυρίως καμία μέρα των εθνικών εορτών.

Ο ελάχιστος φόρος τιμής προς αυτούς που πέθαναν υπερασπιζόμενοι αξίες που ποτέ δεν εδραιώθηκαν, μπορεί να αποδοθεί με σκυμμένο το κεφάλι και με αίσθημα ντροπής. Ντροπή που δεν καταφέραμε να σταθούμε στα πόδια μας ως έθνος και ντροπή που στις εθνικές επετείους τολμάμε και συνεχίζουμε την υποκρισία.

Το Dogville πρέπει να καεί

Ο δήθεν Αθηναίος που κοιτάζει απαξιωτικά τον επαρχιώτη «βλάχο» γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν διαφέρουν και πολύ οι δυο τους. Διότι μεγάλωσαν μαθαίνοντας πως είναι απόγονοι ενός ένδοξου πολιτισμού, που στην ουσία όμως δεν έχει καμία σχέση με την πλειοψηφία των σημερινών κατοίκων αυτής της χώρας. Ο δήθεν Αθηναίος ή ο δήθεν οποιοσδήποτε αστός αυτής της χώρας είναι στην ουσία ένας μπουρτζόβλαχος.

Οι άνθρωποι εκείνοι που προσπάθησαν, και προσπαθούν ακόμα να ενώσουν τους Έλληνες κάτω από μία πολιτισμένη και συλλογική κοινωνία και όχι κάτω από σημαίες, σταυρούς και ψεύτικα πολιτικά σύμβολα, αποβάλλονται από την ίδια την ελληνική κοινωνία. Διότι ο σκοταδισμός ουδέποτε έφυγε από τη χώρα σε συλλογικό επίπεδο. Διότι ανέκαθεν αυτή η χώρα αποτελείτο από πολλές φυλές και πολιτισμούς που ουδέποτε θέλησαν ή είχαν ως πραγματικό στόχο μία ενιαία, σύγχρονη συνένωση προς τη δημιουργία ενός πραγματικά πολιτισμένου Κράτους. Η εκπαιδευτική προπαγάνδα συνέβαλε ως ένα σημείο στην ανάπτυξη εθνικής συνείδησης, αλλά σταμάτησε και σε ένα άλλο. Αυτό του Διαφωτισμού.

Ουδέποτε ξεπεράστηκε το στάδιο του χωριανού που κοιτάει καχύποπτα το συγχωριανό του, επειδή πολύ απλά ουδέποτε αισθάνθηκαν και οι δύο ότι αποτελούν μέλη του ίδιου χωριού, που έχουν κοινά συμφέροντα και παραπλήσιες ζωές. Ακόμα και όταν συνέβαινε αυτό, ο τοπικισμός ήταν τόσο έντονος που οι χωριανοί του ενός χωριού κοίταζαν καχύποπτα τους χωριανούς του διπλανού χωριού.

Οι τσιφλικάδες και οι κοτζαμπάσηδες του μεταγενέστερου μεσαίωνα καλά κρατούν, απλά αντί για άλογα, καβαλάνε πολυτελή αυτοκίνητα. Οι τοπικοί άρχοντες παραμένουν στην τοπική εξουσία χωρίς να λογοδοτούν σε καμία κεντρική εξουσία. Ο Πρόεδρος, ο παπάς και ο αστυφύλαξ με τους «δικούς» τους ανθρώπους, αποτελούσαν τη φεουδαρχική ελίτ του μεταγενέστερου μεσαίωνα και συνεχίζουν να κάνουν το ίδιο, αλλά υπό το πέπλο του Δημοκρατικού Κράτους, το οποίο φυσικά ουδέποτε υπήρξε στην κυριολεξία.

Μία δημοκρατική κοινωνία που οφείλει να προστατεύει τα ατομικά και ανθρώπινα δικαιώματα μέσα σε ένα συλλογικό και κοινωνικά εύρυθμο πλαίσιο, ήταν ο στοιχειώδης στόχος για τους λογικά σκεπτόμενους ανθρώπους αυτού του τόπου. Πώς να πετύχεις όμως το στόχο σου όταν έχεις να αντιμετωπίσεις μία τοπική κοινωνία βουτηγμένη στην ξενοφοβία, τη δεισιδαιμονία και την αμορφωσιά; Πώς να αναδείξεις το κοσμικό και ισόνομο κράτος μέσω μίας ισχυρής αστικής τάξης, όταν αυτή η τάξη ουδέποτε ξέφυγε ή απαίτησε να ξεφύγει από τον οπισθοδρομικό, κλειστοφοβικό, συντηρητισμό;

Η διαφθορά ουδέποτε αντιμετωπίστηκε ρεαλιστικά και αν ποτέ κάποια κεντρική εξουσία προσπάθησε να το κάνει, θα είχε αντιμέτωπους τους τοπικούς τσιφλικάδες που σαφώς έχουν μεγαλύτερη δύναμη σε συγκεντρωτικό επίπεδο. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που η Ελλάδα είναι βουτηγμένη μέσα στη διαφθορά και τον ατομικισμό.

Ο μεγάλος εχθρός της διαφθοράς είναι η εμπιστοσύνη. Εμπιστοσύνη μεταξύ των πολιτών, μεταξύ του Κράτους και των πολιτών, και μεταξύ των πολιτών και των θεσμών. Προκειμένου να υπάρξει εμπιστοσύνη, θα πρέπει να υπάρξει και μόρφωση, παιδεία, ισονομία, ατομική ανεξαρτησία και ορθολογισμός έναντι δεισιδαιμονίας. Πάνω κάτω δηλαδή αυτά που διακηρύσσονταν στην Ευρώπη σχεδόν πριν 2,5 αιώνες. Αυτά που με κόπο κατακτήθηκαν, ώστε σήμερα να βλέπουμε άλλους λαούς να τα απολαμβάνουν.

Στον πολιτισμένο άνθρωπο ενός τέτοιου λαού, δεν χρειάζεται να αναπτύξεις μία ολόκληρη έκθεση ιδεών όπου να εξηγείς το αυτονόητο της συλλογικότητας. Δηλαδή ότι εσύ ως άτομο μπορείς να ευημερείς μόνο όταν ευημερεί και ο γείτονας, ο δίπλα, ο παρά-δίπλα, κοκ. Για τον πολιτισμένο άνθρωπο, η έννοια της προσωπικής ευημερίας είναι άρρηκτα δεμένη με την κοινωνική ευημερία με τόσο αυτονόητο τρόπο, όσο η Ουκρανέζα πουτάνα για τον Ελληναρά σκυλά.

Μικρότερος είχα τη ρομαντική πεποίθηση ότι αφού μέσα στην ελληνική κοινωνία γίνονται τόσες πολλές αναφορές στην ηθική, την αξιοπρέπεια, τη φιλοξενία και τη δημοκρατία, τότε το πιο πιθανό είναι ότι αυτά είναι και τα πιο βασικά δομικά στοιχεία της κοινωνίας και του λαού μας ή τουλάχιστον τα βασικά ζητούμενα. Αργότερα κατάλαβα ότι η πολλή θεωρία και οι πολλές κοκκορο-λαλιές αναπτύσσονται στα κοτέτσια όπου η πράξη είναι ακριβώς αντίθετη. Κατάλαβα ότι οι σημερινοί λαοί που αποτελούν το έθνος που ονομάζεται «Ελλάδα» είναι βουτηγμένοι στην ανηθικότητα, την αναξιοπρέπεια, την ξενοφοβία και την ολιγαρχία.

Η ελληνική κοινωνία στο σύνολό της λειτουργεί σαν το μικρό χωριό. Ο Πρόεδρος, ο παπάς και ο αστυφύλαξ διατάζουν, φοβερίζουν και καταστέλλουν αντίστοιχα λες και είναι οι τρεις σημαντικότεροι άνθρωποι ολόκληρου του πλανήτη. Οι υπόλοιποι χωριανοί ουδέποτε απασχολήθηκαν με κάτι περισσότερο από την καχυποψία, τη ζωή του γείτονα, και όλα αυτά που αντιμάχεται η ασφαλής ασπίδα του εθνικισμού, της θρησκείας, της οχλαγωγίας και του ρατσισμού.

Η ιστορία διδάσκει ότι οι πολιτισμοί ήκμαζαν σε περίοδο ειρήνης και παρήκμαζαν σε περιόδους πολέμων. Ο πολιτισμός στην ελληνική επικράτεια δεν κατάφερε ποτέ να ξαναγεννηθεί από τη σύσταση του Βυζαντινού Κράτους μέχρι και σήμερα, διότι ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ των τσιφλικάδων και των στενόμυαλων συμφερόντων τους καλά κρατεί. Η παρακμή θα συνεχίσει να είναι διάχυτη σε όλη τη χώρα, εφόσον συνεχίζουμε να λειτουργούμε με την αντίστοιχη στενόμυαλη νοοτροπία και εφόσον συνεχίζουμε να διώκουμε και να απαξιώνουμε κοινωνικά εκείνους τους πολίτες αυτής της χώρας που διακατέχονται από μόρφωση, καλλιέργεια, προοδευτικές και δημοκρατικές ιδέες.

Ένα trendy γιαπί

Ανοιχτή επιστολή προς το Υπουργείο Πολιτισμού

Αγαπητό ΥΠ.ΠΟ.,

Ονομάζομαι ελληνάκι και από μικρός έμαθα να εμπιστεύομαι το καλό λάδι ελιάς. Μάλιστα στο σχολείο έμαθα ότι και οι αρχαίοι Έλληνες είχαν μία παρόμοια σχέση εμπιστοσύνης με το ελαιόλαδο, αν και ως μαθητής ομολογώ ότι δεν πρόσεχα ιδιαίτερα στα μαθήματα που είχαν να κάνουν με την αρχαία Ελλάδα.

Από τη μία είχαμε αυτούς τους δεινόσαυρους καθηγητές που βαριόντουσαν τη ζωή τους, και από την άλλη εκείνα τα τελείως άσχημα και άχαρα βιβλία. Αφήστε δε το γεγονός ότι όταν αρχίσαμε να αναλύουμε αρχαία κείμενα, το ζητούμενο ήταν βασικά να ξέρουμε να κάνουμε γραμματική ανάλυση στα αρχαία ελληνικά παρά να αναλύουμε τα καθεαυτώ κείμενα και το πνεύμα των συγγραφέων τους.

Έτσι, ντρέπομαι που το λέω αλλά, όταν έφυγα στο εξωτερικό για σπουδές, βρήκα την ευκαιρία να διαβάσω και να μάθω κάποια πράγματα για την αρχαία Ελλάδα, από ξένα βιβλία που ήταν στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου. (Ναι, εκεί στα εξωτερικά έχουν και τέτοια). Επίσης, είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω ότι ο μέσος κουτοφράγκος ήξερε και καμιά εκατοστή περισσότερα πράγματα για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό από ότι εγώ, πράγμα που φυσικά με έφερνε σε δύσκολη θέση, δεδομένου ότι βομβαρδιζόμουνα από ερωτήσεις. Απλά, επειδή πάντα κατάφερνα να αλλάζω θέμα στη συζήτηση, δεν χρειάστηκε ποτέ να τους πω τη δική μου γνώμη για την Πολιτεία του Πλάτωνα ή τη σχέση αρχιτεκτονικής και περιβάλλοντος στην αρχαία Ελλάδα. Αντ’ αυτού τους απαντούσα με την ερώτηση αν έχουν δοκιμάσει ποτέ κεμπαμπ από τον Θανάση στο Μοναστηράκι που είναι στις παρυφές της Ακρόπολης και γρήγορα το θέμα άλλαζε.

Σε κάθε περίπτωση, η ιδέα που αποκόμισα, τόσο από τα ξένα βιβλία όσο και από τους κουτοφράγκους, ήταν ότι πρέπει να ήμασταν και πολύ κουλ και χάι πολιτισμός. Τόσο κουλ και χάι, που κάθε χρόνο εκατομμύρια επισκέπτες έρχονται από όλο τον κόσμο για να δουν από κοντά το μεγάλο σύμβολο αυτού του πολιτισμού. Την Ακρόπολη των Αθηνών.

Στην Ακρόπολη των Αθηνών έτυχε να βρεθώ την προηγούμενη Κυριακή, μετά από πολλά χρόνια. Ναι ξέρω, ντροπή μου, φτου μου, κλπ, όμως τελικά πήγα και φυσικά αποκόμισα πολλές εντυπώσεις.

(Σημ: Επειδή ο «Αρχαιολογικός Χώρος της Ακρόπολης» ακούγεται σαν κάτι πολύ δραματικό και επιβλητικό, και επειδή θα τον χρησιμοποιώ τακτικά, για χάρη συντομίας θα αναφέρομαι σε αυτόν με τα αρχικά του. Δηλαδή ΑΧΑ! Θα βάζω και θαυμαστικό για να τονίζω τον θαυμασμό μου αλλά και την αντικειμενική αξία του χώρου).

Ας ξεκινήσουμε με τους πανταχού παρόντες φύλακες που περισσότερο μου θύμισαν παλαίουρες φαντάρους σε σκοπιά παρά φύλακες του ΑΧΑ!.

Οι φύλακες λοιπόν είχαν αυτό το κατιτίς. Δε λέω. Ωραία μελαμψά αγόρια και κοπέλες που κοίταζαν δεξιά – αριστερά, αλλά να, πώς να το πω... κάτι δεν κόλλαγε. Δηλαδή όλοι ήταν ντυμένοι λες και βγήκαν Κυριακή μεσημέρι για καφέ στο Μπουρνάζι. Φορούσαν γυαλί από Ray-Ban και πάνω και όσοι δεν μασούσαν τσίχλα, σαβούριαζαν σουβλάκια, μπουγάτσες κλπ. Όταν ήθελαν να απομακρύνουν κάποιον τουρίστα από ένα μάρμαρο, σφύριζαν με τη σφυρίχτρα και του έκαναν νόημα με το χέρι του στυλ «αλέ αλέ», όπως κάνουν οι τροχονόμοι. Θα πρέπει βέβαια να αναγνωρίσω το γεγονός ότι το επίπεδο αγγλικών των εν λόγω φυλάκων είναι κλάσεις ανώτερο από αυτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου αφού μετά το «μουβ ον, μουβ ον», έβαζαν και ένα «πληζ». Σε αυτό οφείλω να σας συγχαρώ καθώς αποδεικνύεται ότι μάλλον κάτι αποκομίζουν και οι φύλακες από τα υποχρεωτικά σεμινάρια που παρακολουθούν.

Σε ολόκληρο τον ΑΧΑ! λοιπόν, υπήρχαν διάφοροι διάσπαρτοι τέτοιοι τύποι που αφού είχαν κρεμασμένα κάτι ταμπελάκια, μάλλον φύλακες θα ήταν. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να δηλώσω τη συμπαράστασή μου στην μοναχική φύλακα των προπυλαίων (που φορούσε ένα εξίσου ωραίο συνολάκι με γυαλιά DG και τρέντι ντύσιμο τζην), η οποία ήταν μόνη της και δεν μπορούσε να κάνει πηγαδάκι με άλλους φύλακες όπως έκαναν οι περισσότεροι. Έτσι όμως όπως στεκόταν επιβλητική ανάμεσα στους κίονες, με το μοιραίο και καχύποπτο βλέμμα πάνω σε κάθε τουρίστα, τα χέρια στη μέση, και τα πόδια ελαφρώς ανοιχτά, κατάλαβα ότι πρόκειται περί φύλακα που δεν σήκωνε αστεία.

Δε λέω... Ωραίο το Ελληναράδικο λουκ και στυλ μέσα στον ΑΧΑ!. Απλά επειδή οι συγκεκριμένοι Ελληναράδες είναι και η «ανθρώπινη βιτρίνα» του μαγαζιού που ονομάζεται «Αρχαιολογικός Χώρος», μήπως να αλλάζατε την κολεξιόν με κάτι πιο φιλικό, ευγενικό, χαμογελαστό, εξυπηρετικό και αξιοπρεπές;

Μία άλλη σημαντική εντύπωση, εκτός από τα παιδιά από το Μπουρνάζι, ήταν και το εργοτάξιο που υπάρχει μέσα στον ΑΧΑ!. Δεν ξέρω από πότε έχει να ανέβει κανένας αξιωματούχος του ΥΠ.ΠΟ εκεί πάνω αλλά τα παιδιά της Α’ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, το έχουν κάνει ψιλο-αχούρι. Έχουν γεμίσει ολόκληρο το βράχο με τα παιχνίδια τους. Θα μου πείτε, οι άνθρωποι κοτζάμ αναστήλωση του Παρθενώνα κάνουν και αυτά δεν είναι παίξε-γέλασε πράγματα. Ναι, αλλά σε περίπτωση που δεν το γνωρίζετε, θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι ο χώρος είναι επισκέψιμος. Μάλιστα δέχεται εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο, μεταξύ των οποίων επισκεπτών βρίσκονται, εκτός από βλαχαδερά πάσης εθνικότητας και διάφοροι επιστήμονες, αρχηγοί Κρατών, ερευνητές, κλπ. Το ξέρω ότι ακούγεται απίστευτο αλλά ισχύει.

Γνωρίζω φυσικά ότι τους ξένους επισκέπτες δεν πρέπει να τους έχετε και σε καλή υπόληψη, αλλά προφανώς το ίδιο ισχύει και για τους αρχαιολογικούς χώρους. Επειδή βέβαια εγώ, σε αντίθεση με εσάς, είμαι απολίτιστος και αγράμματος, μπήκα στην ιστοσελίδα σας για να δω πως ορίζετε εσείς έναν αρχαιολογικό χώρο. Διαβάζω λοιπόν:

«Οι αρχαιολογικοί χώροι και οι τόποι ιστορικού ενδιαφέροντος αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής ταυτότητας και συνδέουν το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον»

Πολύ ωραίο και πιασάρικο. Μπράβο! Όσον αφορά τον ΑΧΑ! όμως, δεν μπορώ να πω ότι αποκόμισα κάτι τέτοιο. Εκτός αν το θέμα με την ακαταστασία, τα containers στη μέση του ΑΧΑ! και το εργοτάξιο έχουν καθαρά συμβολικό χαρακτήρα. Δηλαδή όντως συνδέουν τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό με τον σύγχρονο.

Κλείνοντας θα ήθελα να σας ζητήσω συγνώμη που απέσπασα αυτά τα λίγα λεπτά από το χρόνο σας και ενώ τελείτε σημαντικό έργο για την ανάδειξη και προώθηση του πολιτισμού. Όλοι γνωρίζουν ότι τον τελευταίο χρόνο έχετε αναδειχθεί στο πιο δραστήριο και παραγωγικό Υπουργείο της χώρας. Όλοι οι Έλληνες πολίτες ακούνε Υπουργείο Πολιτισμού και δακρύζουν... από χαρά.

Με Εκτίμηση,

ελληνάκι

Υ.Γ. Τον βαρύγδουπο πρόλογό μου, που δεν έχει και μεγάλη συνοχή με το υπόλοιπο κείμενο, μπορείτε να τον προωθήσετε στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Αστρολογίας. Μετά να κάνετε μία μεικτή επιτροπή από τα δύο Υπουργεία, που θα απαρτίζεται από διάφορες επιδοτούμενες επιστημονικές υπο-επιτροπές, κλιμάκια από άλλα Υπουργεία, νομικά και φυσικά πρόσωπα, παπάδες, δημοσιογράφους και καμιά διακομματική βουλευτική επιτροπή, τίποτα επιστημονικούς συμβούλους, κουμπάρους κλπ προκειμένου να συζητήσετε το θέμα της διδασκαλίας του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού στα σχολεία και της σημασίας του ΑΧΑ!. Μόνον έτσι θα εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα και θα ληφθούν δυναμικές, καινοτόμες και αποτελεσματικές αποφάσεις.

Η μνήμη δεν έχει χρώματα

Στην Ελλάδα ο αντι-αμερικανισμός φαίνεται πως είναι αλληλένδετο στοιχείο της εθνικής παράδοσης. Κάτι σαν την Ορθοδοξία ένα πράγμα. Η ιστορία και η «κουλτούρα» του αντι-αμερικανισμού στη χώρα μας είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο που δεν θέλω να ανοίξω επί της παρούσης.

Αφορμή για την αναφορά στον αντι-αμερικανισμό, στάθηκαν τα διάφορα σχόλια και αστειάκια που άκουσα και διάβασα σήμερα σε διάφορα σημεία. Σήμερα λοιπόν, αρκετοί ιδεολόγοι Ελληναράδες «γιορτάζουν» τα 2.751 θύματα από τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Τώρα που το σκέφτόμαι, και το κεφάλαιο «ιδεολόγοι Ελληναράδες» είναι από μόνο του τεράστιο, οπότε προς το παρόν θα προτιμήσω να μείνω στη σημερινή μέρα.

Ακούστηκαν, λοιπόν, και γράφτηκαν διάφορα χαιρέκακα και εκδικητικά σχόλια για το πάθημα που «άξιζε» ο αμερικάνικος λαός. Και αν δεν ειπώθηκαν ή γράφτηκαν δημοσίως, σίγουρα υπονοήθηκαν.

Θα ήθελα λοιπόν να ενημερώσω τους εν λόγω ιδεολόγους, ότι ο αμερικάνικος λαός είναι ένα σύνολο ανθρώπων που τρώει, κλάνει, ρεύεται, ονειρεύεται, κοιμάται, κάνει σεξ, βολτάρει, χαλαρώνει, δημιουργεί οικογένειες, δουλεύει, παράγει επιστήμη και τέχνη, και γενικώς αναπαράγει το ανθρώπινο γονιδίωμα, όπως και οι υπόλοιποι λαοί.

Ο αμερικάνικος λαός ψηφίζει και εκλέγει φιλόδοξους, ψεύτες, διεφθαρμένους, μεγαλομανείς, γουρούνια και ασυναίσθητους πολιτικούς όπως και οι υπόλοιποι λαοί.

Ο αμερικάνικος λαός πιστεύει κατά κανόνα ό,τι ψέμα του πασάρουν τα δημόσια και ιδιωτικά media του τόπου του, όπως και οι υπόλοιποι λαοί.

Ο αμερικάνικος λαός εκπαιδεύεται κατά κανόνα από βιβλία που λογοκρίνει και διαστρεβλώνει το αρμόδιο Υπουργείο Παιδείας του, όπως και οι υπόλοιποι λαοί.

Ο αμερικάνικος λαός στην συντριπτική πλειοψηφία του δεν βγαίνει έξω από τα σύνορα της χώρας του οπότε έχει πλήρη άγνοια για την ιστορία, τα ήθη, τα έθιμα και των πολιτισμό άλλων κρατών, όπως και οι υπόλοιποι λαοί.

Ο αμερικάνικος λαός νοιώθει υπερηφάνεια, τιμή και δόξα όταν εθνικιστές κουφιοκέφαλοι του πασάρουν τα γνωστά παραμύθια περί έθνους, πατρίδας και εθνικής μοναδικότητας, όπως και οι υπόλοιποι λαοί.

Ο αμερικάνικος λαός πιστεύει επίσης τα παρόμοια παραμύθια που του πιπιλίζουν κληρικοί διαφόρων θρησκειών και είναι κατά κανόνα θρήσκος, όπως και οι υπόλοιποι λαοί.

Η βασική διαφορά του αμερικάνικου λαού από τους υπόλοιπους, είναι ότι η χώρα του είναι η στρατιωτική και οικονομική υπερδύναμη του πλανήτη τα τελευταία 50 χρόνια. Το γεγονός αυτό εκμεταλλεύονται οι πολιτικοί που προανέφερα, με αποτέλεσμα η αμερικάνικη εξωτερική πολιτική να είναι κατά κανόνα, διεθνώς ρυθμιστική, επεκτατική και επιθετική ανάλογα με την εκάστοτε αμερικανική κυβέρνηση.

Πριν 7 χρόνια, 2.751 άνθρωποι σκοτώθηκαν λόγω πολιτικών παιχνιδιών. Αυτό κρατάμε μόνο. Το ποιος, πως, και γιατί δεν μας αφορά σήμερα. Μας αφορούσε μέχρι χθες και θα συνεχίσει να μας αφορά από αύριο. Οι άνθρωποι αυτοί άφησαν πίσω γονείς, αδέρφια, παιδιά, συντρόφους και φίλους. Σήμερα τιμούμε 2.751 νεκρούς ανεξαρτήτως φύλου, θρησκείας, εθνικότητας και φυλής.

Υποτίθεται ότι το τελευταίο τετράπτυχο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων το διαλαλούν διάφοροι «ιδεολόγοι» που σήμερα για κάποιο λόγο δηλώνουν εξαίρεση. Να τους χαιρόμαστε.