Σάββατο, 8 Αυγούστου 2009

Του Άρη το παπάρι: Μία κοινωνιολογική προσέγγιση

Κάθε καλοκαίρι, κυκλοφορεί ανάμεσα σε ιστολόγια και chain e-mails το ίδιο παραμύθι. Ότι στις τάδε του μηνός, ο πλανήτης Άρης θα είναι τόσο κοντά που στο γυμνό μάτι θα φαίνεται τόσο μεγάλος όσο η Σελήνη. Την πρώτη φορά που το έλαβα, το έστειλα στην «ανακύκλωση» πριν ολοκληρώσω την ανάγνωση, και απλά συνέχισα τη δουλειά μου. Τη δεύτερη όμως σάστισα.

Σάστισα με αυτό που στην καθομιλουμένη ονομάζουμε «βλακεία». Βέβαια δεν είναι πρώτη φορά που αυτό το παράσιτο με αφήνει σαστισμένο. Το συγκεκριμένο μήνυμα όμως με έβαλε σε ορισμένες ανησυχητικές σκέψεις.

Καταρχάς, γιατί κάποιος να κάνει προώθηση το συγκεκριμένο μονονευρωνικό ερέθισμα, στη δικιά μου διεύθυνση; Τι δικαιώματα έδωσα στον οποιονδήποτε να θεωρεί ότι θα μπορούσα να είχα αναπτύξει τη σοφία ενός 4χρονου παιδιού ώστε να επικοινωνήσει αυτό το σίχαμα αντίληψης μαζί μου;

Κατά δεύτερον, πόσο εύκολο είναι πια για τον κόσμο να πιστεύει στα τυφλά οτιδήποτε του σερβίρεται, είτε μέσω διαδικτύου, είτε των ΜΜΕ, είτε του γνωστού φίλου ξαδέρφου, φίλου κλπ; Δηλαδή, ειλικρινά, με έβαλε στην πρίζα να φτιάξω ένα νέο mail και να το στείλω σε διάφορα τυχαία πρόσωπα που να λέει: «Έρευνες έδειξαν πως όσοι διαβάζουν το παρόν mail είναι μαλάκες. Πράγμα που κάνει και σένα μαλάκα. Συγνώμη, αλλά είσαι μαλάκας. Προώθησέ το!», μόνο και μόνο για να δω πόσοι πραγματικά θα το πιστέψουν και θα θεωρήσουν ότι είναι μαλάκες, επειδή το διάβασαν στο mail τους.

Το χειρότερο, όμως, ήταν ορισμένοι «αντίλογοι» στα fora, τα blogs και τα groups για το φαινόμενο του υπερφυσικού Άρη που ξεμυτίζει ένα βραδάκι για 50 περίπου εκατομμύρια χιλιόμετρα εκτός τροχιάς και την επόμενη μέρα ξανά-επιστρέφει. Ξεκινά ο αντίλογος: «Παιδιά, τελικά αυτό το μήνυμα είναι φάρσα, σύμφωνα με τον τάδε αστρονόμο». Τι μου λες; Μήπως χρειαζόμαστε και την άποψη ενός μαθηματικού για να μας καθησυχάσει ότι η σχέση 1+1=2 δεν αλλάζει ακόμα και όταν ο Ερμής είναι ανάδρομος;

Παλιότερα, οι άνθρωποι έδιναν θεϊκή υπόσταση σε ότι δεν μπορούσαν να εξηγήσουν˙ μία νεύρωση που δυστυχώς συνεχίζει και στις μέρες μας, αλλά ευτυχώς με φθίνουσα πορεία. Αντί όμως, η μεταφυσική να αντικατασταθεί με την σκέψη και τη γνώση, φαίνεται πως η κοινωνία επέλεξε τη βλακεία ως τον πιο εύκολο αντικαταστάτη. Αντί η γενιά, που έχει για πρώτη φορά πρόσβαση σε ανεξάντλητη πληροφορία, να γίνει εξυπνότερη και να αποκτήσει ταχύτερη και οξύτερη αντίληψη, κατέληξε να γίνει ο αποβλακωμένος δέκτης οποιασδήποτε κακοπροαίρετης ή ουδέτερης φάρσας.

Με τον ίδιο τρόπο που ένας νέος άνθρωπος τη σήμερον ημέρα δέχεται αμάσητο το φαινόμενο του βιονικού Άρη, που κάνει άλματα στο hyperspace και μας επισκέπτεται σε μία νύχτα, μπορεί παρομοίως να αξιολογήσει και τον ανίκανο/ ανόητο/ επικίνδυνο πολιτικό, τον ατάλαντο καλλιτέχνη, τον απατεώνα ιερέα/ αστρολόγο, το ιστορικό ψέμα, κλπ… εις βάρος του εαυτού του και κυρίως των υπολοίπων.

Η εξαπάτηση, ή η διάδοση μίας ψεύτικης πληροφορίας, είναι κάτι φυσικό και όχι πάντα κατακριτέο. Να διαβάζεις όμως κάπου ότι τελικά 1+1=3, να το καταπίνεις έτσι αμάσητο και να το διαδίδεις και αυτούσιο σε όσους ξέρεις, είναι κάτι αφύσικο και με πολύ σοβαρότερες κοινωνικές συνέπειες. Το idiocracy τελικά, ίσως πάρει λιγότερο από 500 χρόνια.

10 σχόλια:

  1. Ελληνάκι, η διάδοση μιας φήμης είναι ακόμη πιο εύκολη σε μια αμόρφωτη κοινωνία που έχει μάθει να παπαγαλίζει αντί να ερευνά, δηλαδή στη νεοελληνική κοινωνία. (όχι οτι δεν κυκλοφορούν και αλλού βέβαια τέτοιες σαχλαμάρες)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. To Idiocracy έχει ήδη ξεκινήσει.
    Αν όχι, δε θέλει παραπάνω από 3-4 γενιές ακόμα.
    Τι 500 χρόνια?
    Θα ήθελες...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. είναι κλασσική περίπτωση αμόρφωτων πτυχιούχων. Απόλυτη εξειδίκευση σε συγκεκριμένες γνώσεις για το επάγγελμά σου και ελάχιστη έως μηδαμινή σφαιρική γνώση από άλλα γνωστικά πεδία, στα οποία σου κάνουν κλικ μόνο πληροδφορίες που είναι εντυπωσιακές, άσχετα του ποσοστού αλήθειας τους.

    Ετσι εκτός του παραπάνω όπου το πρωτοδιάβασα σε φόρουμ φοιτητών και μόνο εγώ και 2-3 από τα δεκάδες μέλη εξηγήσαμε ότι είναι μούφα και γιατί, αλλά και πάλι δεν πολυπέισαμε.

    έχω ακούσει από υψηλόβαθμο και μορφωμένο στέλεχος του ΟΤΕ ότι δεν πάει πια στο εξοχικό του στη Χαλκιδική γιατί άκουσε ότι Οικολόγοι απελευθέρωσαν οχιές και γέμισε ο τόπος,

    και από διακεκριμένη ψυχίατρο που υποστήριζε ότι ο φόβος μας για τα φίδια είναι αρχέτυπο του πολέμου προϊστορικών ανθρώπων και γιγάντιων ερπετών (προφανώς δεινοσάυρων).

    Και πόσα άλλα παρομοια που έχω φρικάρει

    Αν υποτιθέμενοι μορφωμένοι υποστηρίζουν τέτοια πόσο μάλλον οι απλοί άνθρωποι που δεν κάνουν τίποτε άλλο από την μονότονη δουλίτσα τους για τον επιούσιο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. @ apogonos

    Μετά από τόσες αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα, ακόμα δεν έχουν καταφέρει να φτιάξουν ένα σύστημα που ενισχύει την κριτική σκέψη.

    Αλλά τί να λέμε; Όταν διδάσκεσαι θρησκευτικά σε όλες τις τάξεις πότε να αναπτύξεις κριτική σκέψη;

    @ Βρομιστεράκι

    Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία

    @ Tyler Durden

    Η εξειδίκευση είναι το ένα. Το άλλο είναι αυτός ο συνεχιζόμενος βομβαρδισμός πληροφοριών, κυρίως στην μετά-internet εποχή όπου η καθε είδους γνώση διαδίδεται ανεξέλεγχτα και χωρίς "πιστοποίηση".

    Όχι φυσικά ότι υπονοώ την ανάγκη κάποιου ελέγχου ή κάτι τέτοιο, αλλά δεν μπορούμε να παραγνωρίζουμε ορισμένες αιτίες. Είναι στην ευθύνη εκπαιδευτικών και γονιών να μαθαίνουν στα παιδιά πώς πρέπει να επεξεργάζονται μία νέα πληροφορία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Μωρέ, ας προσέχανε τι ψηφίζουν κι ας πίστευαν σε ό,τι παπαριά γουστάρουν! Τουλάχιστον να περιορίζονταν οι συνέπειες της ηλιθιότητάς τους στον περίγυρό τους και να μη επιρρέαζαν άλλους...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Εγώ πάντως με αυτά τα ηλεκτρονικά μηνύματα σπάω πολύ πλάκα... είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία, χωρίς καν να βγεις από το σπίτι σου, να συνειδητοποιήσεις την απύθμενη βλακεία του νεοέλληνα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. ελληνάκι
    καταλαβαίνω να πλανηθείς από κάποια καλοστημένη μούφα λόγω κατακλυσμού πληροφοριών και μη δυνατότητας ή αδιαφορίας ελέγχου της εγκυρότητας.

    Αλλά ορισμένα από αυτά προκαλούν την κοινή λογική στοιχειωδών θεμελιωδών γνώσεων, πχ αν κάποιος στείλει με τσέην μέηλ ότι ο Ηλιος είναι όσο μι αμπάλα ποδοσφαίρου και γυρίζει γύρω από τη γη, και το αποδεικνύει στοιχειωδώς και πειστούν πολλοί τότε υπάρχει σοβαρό πρόβλημα που είναι πέραν της αδυνατότητας επεξεργασίας πληροφορίας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Εγώ λέω να ψάξω να βρω καμιά σπηλιά να κρυφτώ όταν θα αλληλοεξοντώνονται οι ηλίθιοι μεταξύ τους γιατί δε μου φαίνεται ότι υπάρχει καμία πιθανότητα σωτηρίας...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. @ Αγησιάς + Atron

    Προσωπικά δεν έχω κανένα πρόβλημα με τους ηλίθιους. Πόσο μάλλον όταν αλληλοεξοντώνονται. Τα προβλήματα ξεκινάνε στις ξόφαλτσες παράπλευρες απώλειες της βλακείας που φυσικά πιάνουν και τους υπόλοιπους χωρίς να φταίνε σε τίποτα.

    Κάποια στιγμή θα το ετοιμάσω εκείνο το ποστ για την βλακεία. Μου το έχω τάξει μήνες τώρα.

    @ Panos

    Ναι δε λέω. Κι εγώ ψυχαγωγικό το βρίσκω. Απλά όσο περνάει ο καιρός και αυτό το πράγμα μεγαλώνει (η διάσπαρτη βλακεία δηλαδή), εμένα αρχίζει να με τρομάζει.

    @ Tyler Durden

    Εννοείται ότι ένα καλοστημένο ψέμα ή μια καλοστημένη φάρσα, δεν είναι κατακριτέα. Αυτό όμως σημαίνει και "καλοστημένο"... ότι δηλαδή εκ πρώτης όψεως δεν μπορείς να βρεις ψεγάδι.

    Όταν όμως διαδίδεται με τόση ευκολία μία φάρσα που βγάζει μάτι από την πρώτη φράση,... μπλεεεερκ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Το χειρότερο είναι όταν λαμβάνεις τα ίδια χαζά mail από τα ίδια άτομα ξανά και ξανά!! Βρε καλέ μου, αφού είδες ότι το έστειλες και δεν σου έστειλε λεφτά η microsoft (άλλο καμένο μαιλ αυτό) κι αφού δεν έχουν περάσει 50 χρόνια από πέρυσι που μου έστειλες για τον Άρη (και σύμφωνα με το κείμενο που εσύ μου έστειλες λέει ότι το σπάααααααανιο αυτό φαινόμενο γίνεται κάθε 50 χρόνια) τι μου το ΞΑΝΑστέλνεις;;;; Έλεος;

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...