Παρασκευή, 3 Απριλίου 2009

Σημεία των καιρών

Κανένα κοινωνικό φαινόμενο δεν είναι τυχαίο. Για την ακρίβεια, καμία δυναμική κοινωνική αλλαγή δεν είναι τυχαία, παρά την επιθυμία συντηρητικών ανθρώπων που θα προτιμούσαν μία ουδέτερη κοινωνία που λειτουργεί «ορθώς» υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.

Η ανάγκη για κοινωνικές αλλαγές ουδέποτε ξεκίνησε ως μαζικό φαινόμενο. Πάντα υπήρχε μία συντηρητική πλειοψηφία που προτιμούσε να βάζει τις «ατέλειες» κάτω από το χαλάκι, ενώ ελάχιστα άτομα ή μειοψηφίες κράδαιναν σκούπες και φαράσια. Η αντίδραση μίας συντηρητικής κοινωνίας απέναντι στην αλλαγή, είναι η απομόνωση των «ταραχοποιών» στοιχείων˙ η δημιουργία γκέτο.

Το γκέτο δεν είναι μόνο ένας φυσικός χώρος με απομονωμένους ανθρώπους. Σε μία κοινωνία, μπορούν να υπάρχουν και ιδεολογικά γκέτο. Μικρές οάσεις διαφορετικής νοοτροπίας στην απέραντη έρημο της συντηρητικής σκέψης. Όταν η πλειοψηφία και οι διαμορφωτές της κοινωνίας δεν δίνουν σημασία στα γκέτο, τα τελευταία ξεσηκώνονται ζητώντας ισότιμη αντιμετώπιση και οι κοινωνικές διεργασίες και αναταραχές που ακολουθούν είναι μη αναστρέψιμες.

Πολλοί παραδέχτηκαν ότι τα γεγονότα του περασμένου Δεκεμβρίου δεν ήταν μόνο λόγω του θανάτου του μικρού Αλέξανδρου, αλλά λόγω μίας ευρύτερης κοινωνικής αναταραχής. Μιας αναταραχής που συνεχίζει να αναπλάθεται συνεχώς χωρίς κάποια συγκεκριμένη ταυτότητα και σκοπό. Η αύξηση της συχνότητας εγκληματικών πράξεων καθώς και της σωματικής βίας, είναι τα φυσικά επακόλουθα μίας μακράς περιόδου όπου η εμπιστοσύνη και η νομιμότητα ανάμεσα στις σχέσεις του κοινωνικού μας ιστού συνεχώς κατακρεουργούνταν.

Όταν η ελληνική κοινωνία διανύει εδώ και πολλά χρόνια μία περίοδο όπου πίσω από κάθε κοινωνική διαδικασία κρύβεται η διαφθορά και η παρανομία, φυσικά τα γκέτο που ζητούν την τήρηση των νόμων και δεν εισακούγονται, θα ξεσηκωθούν με κάθε δυνατό μέσο. Απλά για να ασκήσουν το αυτονόητο δικαίωμά τους˙ να ακουστούν.

Η διαφθορά, αν και είναι η νούμερο 1 επίσημη παραδοχή της κοινωνίας μας, παραμένει και νούμερο 1 πηγή αρνητικών στοιχείων του κοινωνικού ιστού και του κράτους. Έννοιες, όπως η φτώχεια, η ανεργία, η κακή οικονομία, η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, η κακή παιδεία, η αστυνομική βία, η κακή δημόσια διοίκηση, κλπ είναι απλές απολήξεις της διαφθοράς. Και επειδή η κοινωνία μας είναι άκρως συντηρητική, κανείς ποτέ δεν είχε το θάρρος να αναδείξει τη διαφθορά ως πρώτη προτεραιότητα (κατά τον γνωστό πολιτικό ξύλινο λόγο) για άμεση και δραστική αντιμετώπιση. Αντιθέτως, πάντα βρίσκονταν «χαλάκια» για να βάζουμε από κάτω το πραγματικό πρόβλημα. Τα χαλάκια της ατιμωρησίας, του λαϊκισμού, της κουμπαριάς, του ρουσφετιού και της «ελαφρούς» παρανομίας.

Η διαφθορά όμως «καλλιεργεί» συνειδήσεις, κυρίως των τελευταίων γενεών, και τα αποτελέσματα αρχίζουν να γίνονται φανερά. Ένα κοινωνικό χάος, χωρίς συνοχή και χωρίς νόμους, έχει εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα, και τελικά έγινε επιφανειακά αντιληπτό μετά τον εκούσιο πυροβολισμό ενός παιδιού από την αστυνομία. Εάν πριν λίγα χρόνια κάποιος έλεγε ότι, στην Αθήνα κάθε μέρα θα γίνονταν ένοπλες ληστείες και εκρήξεις, ότι η πολιτική ηγεσία πανικόβλητη θα ανακοίνωνε βλακώδη και ανούσια μέτρα, και ότι στη μέση της Πατησίων ένας απεργός πείνας που ζητούσε την άσκηση των στοιχειωδών δικαιωμάτων του, δεν θα λάμβανε την παραμικρή προσοχή από τους κρατικούς φορείς, ενδεχομένως να τον κοιτάζαμε όλοι περίεργα.

Κι όμως τη σήμερον ημέρα αυτά συμβαίνουν και αποτελούν μέρος της «ασήμαντης» καθημερινότητας. Η διαφθορά έχει μπει τόσο πολύ στο πετσί της πλειοψηφίας, που η παραβατικότητα και η ασυδοσία, θεωρούνται απλά καθημερινά γεγονότα. Ανίκανοι πολιτικοί και αδιάφοροι πολίτες. Ο συνδυασμός που εγγυάται τη σίγουρη αποδόμηση της ελάχιστης κοινωνικής συνοχής που πιθανόν να έχει απομείνει.

10 σχόλια:

  1. Δεν είναι μόνο ότι τη ζούμε τη διαφθορά, αλλά τεχνηέντως μας έχουν καταστήσει αναίσθητους ως προς το φαινόμενο, με το βομβαρδισμό των σκανδάλων-σίριαλ στο χαζοκούτι. Υπάρχει όμως και το γκέτο των αξιοπρεπών, των ευσυνείδητων και τίμιων ανθρώπων, που έστω και γκέτο ρίχνει λίγο φως, μια ελπίδα... (Άνοιξη είναι, λίγη αισιοδοξία δεν βλάπτει...)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. πρεπει να αλλαξουν οι δομές

    εδω μια απο τις πρωτες ενεργειες της κυβερνησης Καραμανλή ήταν να κανει πλημμέλημα την απιστία περί την υπηρεσία

    τι συζητάμε λοιπόν ?

    Εδώ που φτάσαμε μόνο σκληρά μέτρα μπορούν να αποδώσουν- zero tolerance

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. @ Βεζύρηδες

    Α δεν έχω χάσει καμία αισιοδοξία. Ίσα ίσα που ανυπομονώ να δω που θα οδηγήσει όλο αυτό το πράγμα.

    @ ser

    Συμφωνώ με τη μηδενική ανοχή, και όσο περνάει ο καιρός τόσο πιο πολύ εμμένω σε αυτή. Δυστυχώς η εμπιστοσύνη δεν μπορεί να επανέλθει με ημίμετρα. Θα πρέπει να υπάρξει μηδενική άνοχη και κυρώσεις προκειμένου ο κόσμος να αρχίσει να επιστρέφει στην υπευθυνότητα (δεν ξέρω αν την είχε ποτέ), και σιγά σιγά να επιστρέψει και η εμπιστοσύνη για μία λειτουργική κοινωνία.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Διαφωνώ με τη μηδενική ανοχή στη διαφθορά, όχι επειδή δεν θα την ήθελα, αλλά νομίζω είναι άπιαστος στόχος στην παρούσα κατάσταση. Δεν είναι θέμα πολιτικής βούλησης, προεδρικής εντολής ή οδηγίας από τον ανώτερο, δυστυχώς. Είναι κάπως σαν την ουτοπία που προσπαθούμε ασυμπτωτικά να προσεγγίσουμε (ή τουλάχιστον θα έπρεπε να προσπαθούμε).

    Διαφθορά ηπήρχε πάντα και θα υπάρχει πάντα, δυστυχώς. Κάποια διαφθορά θα περνάει ατιμώρητη, είναι το κόστος της ελευθερίας. Στη ναζιστική γερμανία, ήταν πολύ πιο δύσκολο να καταχραστεί κανείς δημόσιο χρήμα, ή να δείξει συμπόνοια σε κάποιον παραβιάζοντας το νόμο (ναι και η συμπόνοια είναι διαφθορά, με βάση τον ορισμό του ΟΗΕ).

    Για να προσεγγίσουμε μια κατάσταση zero tolerance στη διαφθορά, θα πρέπει να καλλιεργήσουμε την καταγγελία της διαφθοράς. Η αντίδραση ενός γιατρού όταν βλέπει ένα συνάδελφό του να παίρνει φακελλάκι, είναι να τον αγνοήσει, ή να νιώσει μικρότερη ενοχή στο να πάρει και ο ίδιος. Αν είναι να καταπολεμήσουμε τη διαφθορά, πρέπει να αλλάξει η κουλτούρα ώστε όχι μόνο να τον καταγγείλει, αλλά να το κάνει νιώθοντας ότι αμύνεται, ότι προστατεύει το επάγγελμά του και τη φήμη όλων από τη διαφθορά. Όμως, το να καταγγείλεις ένα συνάδελφο για διαφθορά, ειδικά όταν δεν θα τιμωρηθεί σχεδόν ποτέ, είναι πολύ δύσκολο, κι έχει πολύ μεγάλο κόστος, σε κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις.

    Το πρόβλημα είναι ένα κατάλοιπο σκλαβιάς στην κουλτούρα, όπου ο καταγγέλων κάτι κακό λέγεται "χαφιές", ακριβώς επειδή το κράτος είναι του εχθρού. Τώρα όμως το κράτος είμαστε όλοι, δεν είναι ο σουλτάνος ούτε ο δικτάτορας, οπότε η έννοια του "χαφιέ" είναι απλά αρρωστημένο κατάλοιπο, και ταυτίζει το γιατρό που προσπαθεί να προστατέψει τους ασθενείς του από ένα διεφθαρμένο συνάδελφο, με τον επι πληρωμή κατάσκοπο της αστυνομίας σε πολιτική νεολαία πριν 40 χρόνια.

    Η διαφθορά γίνεται ακόμα πιο δύσκολο να καταπολεμηθεί, γιατί πολλές φορές ο νόμος παραβιάζεται με καλές προθέσεις. Είναι δύσκολο να καταπολεμήσει κανείς τη διαφθορά, όταν αυτό σημαίνει ότι πρέπει να φερθεί απάνθρωπα. Γι'αυτό και οι λιγότερο διεφθαρμένες κοινωνίες φαίνονται "ψυχρές" σε μας. Στη Γερμανία, τη Γαλλία ή τις ΗΠΑ, πιό σπάνια ένας τροχονόμος θα "με λυπηθεί" και θα τη γλυτώσω επειδή έχω καλή δικαιολογία. Ναι, κι αυτό συμβάλλει στη διαφθορά, αφού τονώνει το αίσθημα της "χαλαρότητας" του νόμου.

    Πραγματικά δεν μπορώ να σκεφτώ καμία λύση σ'αυτό το πρόβλημα, ειδικά στο βαθμό που έχει διογκωθεί, τουλάχιστον όχι πιο γρήγορα από βάθος χρόνου μιας γενιάς και παραπάνω. Είναι πιο εύκολο να είναι κανείς διεφθαρμένος στην Ελλάδα, από το να μην είναι. Με αποτέλεσμα, λίγο-πολύ, να είναι όλοι, επειδή δε μπορούν να κάνουν αλλιώς. Δε γίνεται να αλλάξουν από τη μια μέρα στην άλλη. Ελπίζω ότι θα είναι λιγότεροι σε 10 χρόνια, λόγω συνταξιοδότησης, κλπ. Και ίσως σε 50, να έχουν μια κρίσιμη μάζα οι μη διεφθαρμένοι ώστε να αρχίσουν να νιώθουν λιγότερο κόστος στο να καταγγέλουν και να τιμωρούν τους διεφθαρμένους. Ζητώ συγγνώμη για την απαισιοδοξία μου, κι ελπίζω να κάνω λάθος, και όχι μόνο να υπάρχει τρόπος να αλλάξει το σύστημα και η κουλτούρα σε λιγότερο χρόνο, αλλά να εφαρμοστεί κιόλας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Η διαφθορά καταπολεμάται μόνο με τη σωστή Παιδεία από το Δημοτικό. Δυστυχώς όμως αυτοί που καθορίζουνε την Παιδεία είναι και αυτοί διεφθαρμένοι. Φαύλος κύκλος. Δεν υπάρχει ελπίδα. Τα ίδια γινότανε και 150 έτη πριν (αρκεί και μόνο κάποιος να διαβάσει λίγο Ροϊδη) και 200 έτη πριν (Ελληνική Νομαρχία, Ρωσσαγγλογάλλος). Αυτός ο χριστιανισμός έχει αφήσιε πολλά κατάλοιπα στον νεοέλληνα, η κατάσταση είναι μη-αντιστρέψιμη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. @ polyvios

    Σίγουρα η ενίσχυση των μηχανισμών καταγγελιών μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά για τη διάδοση της διαφθοράς. Έπί της παρούσης αυτοί οι μηχανισμοί υπάρχουν. Όμως σπανίως λειτουργούν σωστά. Και ένα τρανταχτό και επίκαιρο παράδειγμα είναι η υπόθεση του Θεόδωρου Τενέζου που ενώ προσέφυγε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού με νόμιμα αιτήματα και διαδικασίες, τελικώς απεδείχθη ότι και η Επιτροπή Ανταγωνισμού λειτούργησε βάσει άλλων συμφερόντων.

    Άρα εφόσον έχουμε μεν τα όργανα και τους νόμους για τις καταγγελίες, αλλά τελικώς δυσλειτουργούν, σημαίνει ότι και τα ίδια τα όργανα είναι διεφθαρμένα. Οπότε σε αυτή την περίπτωση η εφαρμογή της μηδενικής ανοχής θα εξασφάλιζε ενδεχομένως κυρώσεις για τους δημόσιους λειτουργούς που δεν εφαρμόζουν το νόμο.

    Εγώ προσωπικά προτιμώ μία "ψυχρή" κοινωνία που ξέρω ότι λειτουργεί σωστά και στην οποία απολαμβάνω το 100% των δικαιωμάτων μου και το 100% τις υποχρεώσεις του κράτους και των άλλων απέναντί μου, παρά μία "ζεστή" κοινωνία όπου ο καθένας κάνει ότι θέλει και που ενδεχομένως καταπατώντας τα δικαιώματά μου.

    Άλλωστε, δεν θεωρώ "ψυχρές" τέτοιες κοινωνίες. Από προσωπική εμπειρία, αυτό που έχω καταλάβει είναι ότι τις ονομάζουμε ψυχρές επειδή ακριβώς είναι νομοταγείς οι πολίτες τους και συμπεριφέρονται κοινωνικά υπεύθυνα. Ας θυμηθούμε και τη γνωστή ατάκα "Οι (εισάγετε κάτοικο "ψυχρής" κοινωνίας) είναι ρομποτάκια". Κοινώς ο νομοταγής πολίτης, στη δική μας "ζεστή" κοινωνία θεωρείται ρομποτάκι, υποταγμένος, άβουλος κλπ κλπ!

    Η μηδενική ανοχή, δείχνει όντως ένα σκληρό πρόσωπο αρχικά, αλλά σταδιακά καλλιεργεί τη σωστή συλλογική συνείδηση. Σε μεταγενέστερα στάδια, η μηδενική ανοχή φεύγει και οι θεσμοί λειτουργούν πιο χαλαρά. Ακριβώς όμως επειδή υπάρχει ήδη εμπιστοσύνη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο, ότι στα ανεπτυγμένα κράτη των "ψυχρών" κοινωνιών, η γραφειοκρατία είναι λιγότερη και η εμπιστοσύνη μεταξύ πολιτών και κοινωνικών φορέων μεγαλύτερη.

    @ Panos Konstantinidis

    Ακριβώς! Και έστω ότι αύριο η οποιαδήποτε ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Αστρολογίας έφτιαχνε το τέλειο εκπαιδευτικό σύστημα και έστω ότι γινόντουσαν προσλήψεις από μηδενική βάση κατάλληλων και καταρτημένων εκπαιδευτικών (έχω ξεφύγει, το ξέρω, αλλά... έστω). Και πάλι, ο μαθητής του Δημοτικού, δεν περνάει όλη του τη ζωή στο σχολείο. Μετά το 5ωρο επιστρέφει πάλι σπίτι του, βλέπει και ακούει τί γίνεται τριγύρω του και γενικώς πάλι συναλλάσεται με την ίδια διεφθαρμένη κοινωνία. Οπότε δώρον άδωρον.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Ελληνάκι, λές:

    Οπότε σε αυτή την περίπτωση η εφαρμογή της μηδενικής ανοχής θα εξασφάλιζε ενδεχομένως κυρώσεις για τους δημόσιους λειτουργούς που δεν εφαρμόζουν το νόμο.

    Δεν καταλαβαίνω πώς βγάζεις αυτό το συμπέρασμα. Γιατί θα λειτουργήσει διαφορετικά η θέσπιση ενός νέου κανόνα, απότι οι υπάρχοντες κανόνες; Δε νομίζω ότι επιτρέπεται τώρα η ανοχή στη διαφθορά, αλλά στην πράξη υπάρχει. Εννοείς ότι πρέπει να μπορεί ο κάθε πολίτης να κάνει τον εισαγγελέα και να μυνήει τα στελέχη των ελεγκτικών μηχανισμών; Δεν είναι δυνατό αυτό τώρα; Δεν μου είναι προφανές το γιατί κάτι τέτοιο θα δουλέψει, όμως.

    Ίσως δεν κατάλαβα καλά τι ακριβώς σημαίνει μηδενική ανοχή, και πώς και από ποιόν μπορεί να εφαρμοστεί στη σημερινή Ελλάδα. Δεν είμαι αντίθετος με τη μηδενική ανοχή ως αρχή. Αυτό που είπα είναι ότι δε βλέπω αυτή η αρχή να είναι εφαρμόσιμη στην τρέχουσα κατάσταση, για ακριβώς τους λόγους που αναφέρεις: Δεδομένης της απίστευτης διάδοσης της διαφθοράς, δεν υπάρχει κανένας που να μπορεί να εφαρμόσει τη "μηδενική ανοχή", ούτε ακόμα οι ελεγκτικοί μηχανισμοί που ιδρύθηκαν γι'αυτό το σκοπό. Ποιός θα στελεχώσει τους "μέτα-ελεγκτικούς μηχανισμούς" που θα ελέγξουν αυτούς που δεν κάνουν σωστούς ελέγχους λόγω διαφθοράς; Και μέχρι ποιό "μέτα-επίπεδο" ελεγκτών θα πρέπει να φτάσουμε; Και ποιός θα τους διαλέγει; Αυτό αναρρωτιέμαι, και δεν έχω ενθαρρυντική απάντηση.

    (αρχή επιστημονικής φαντασίας)
    Ίσως υπάρχει ελπίδα (μακροπρόθεσμη, και πάλι, στην καλύτερη) αν εφαρμόσουμε την αρχή των (πραγματικά) διακριτών εξουσιών στις ελεγκτικές αρχές, και εκλέγονται τα στελέχη τους αμεσοδημοκρατικά με τακτικές λαϊκές εκλογές και όριο θητείας. Σε συνδυασμό με ασυμβίβαστο τύπου Ομπάμα για τους λομπίστες, εικάζω ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει μια τέτοια δομή. Δηλαδή, για να είναι κανείς υποψήφιος για μια τέτοια θέση να μη μπορεί πρόσφατα ή στο μέλλον να είναι μέλος/υποψήφιος πολιτικού κόμματος, ή να έχει vested interests στο χώρο που καλείται να ελέγξει.
    (τέλος επιστημονικής φαντασίας)

    Τέλος, δεν έγραψα το χαρακτηρισμό "ψυχρός" για κακό. Απλά το υπογραμμίζω ως ένδειξη ότι η διαφθορά και η ανομία δεν είναι πάντα λόγω κακής πρόθεσης και απληστίας, και ότι είναι μέρος δυστυχώς της κουλτούρας στην Ελλάδα. Βλέπουμε δηλαδή την έλλειψη διαφθοράς στους άλλους, ως αρνητικό χαρακτηριστικό. Γι'αυτό και είμαι απαισιόδοξος.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  8. Αντε παλι η κακη αστυνομια.Πριν απο λιγες ωρες κυκλοφορησε εσφαλμενως οτι ο αστυνομικος που ξυλοκοπηθηκε πριν 1,5 χρονο απο 30 ΅παιδια΅ (ξερεις, τους εξεγερμενους νεους του Λαικιζοπουλου).Φυσικα κουβεντα απο τα προοδευτικα μιντια.Τελικα,δεν πεθανε ανεκραξαν καποιοι,απλα εχει σοβαρα κινητικα προβληματα 'και τι εγινε ενας μπατσος ειναι! Θα τον θελατε νεκρο καποιοι.Το θεμα ειναι τετοια γεογονοτα πνιγονται,αλλα αν κανενα 15χρονο ειχε πνιγει στα δακρυγονα και δακρυσε η μυτη του θα το κανατε πρωτο θεμα...
    Σε αλλες χωρες, οπου ο λαος εχει πραγματικο δημοκρατικο συναισθημα κατεβαινει στους δρομους εναντια στην τρομοκρατια.Εδω φοβομαστε μην μας πουμε φασιστες,..στο ποινικο δικαιο Ελλαδας προφανως υπαρχει ανθρωποκτονια και ανθρωποκτονια.Εξαρταται αν εισαι 15χρονος μαθητης ή 23χρονος μπατσος ...οποτε ψοφα !

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  9. @ Homer Simpson

    Μα τί διάολο; Είσαι το δεύτερο άτομο μέσα σε μία βδομάδα που έρχεται εδώ και ρίχνει άσχετο και άτοπο χώσιμο. Μπας και τρώει κανένα κόλημα το blogger και δημοσιεύει σχόλια από άλλα blogs?

    Τέλος πάντων, θα σου απαντήσω όπως είχα απαντήσει και στο πρώτο άτομο που είχε αφήσει παρόμοιο άσχετο σχόλιο.

    Καλώς ήρθες και αν δε σου κάνει κόπο ξαναδιάβασε σε παρακαλώ το post διότι η απάντησή σου δεν κολάει πουθενά. Εκτός αν αναφέρθηκα πουθενά στον 23χρονο αστυνομικό και δεν το θυμάμαι, ή αν έγραψα πουθενά κλισέ αριστερίστικες ατάκες, οπότε κάτσε να το ξαναδιαβάσω κι εγώ καλού κακού... :S

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. @ polyvios

    Μηδενική ανοχή σημαίνει, μηδεν ελαστικότητα σε κυρώσεις κατα την παραβίαση καθήκοντος ή του νόμου και με αντίστοιχες αυστηρές κυρώσεις. Δηλαδή κομμένοι οι συναισθηματισμοί και αυστηρή τήρηση των εκάστοτε διαδικασιών. Και όσο πιο μεγάλη η βαθμίδα του αξιώμτος, τόσο αυστηρότερη και η κύρωση. Να διασφαλιστεί δηλαδή ότι κάποιος θα το σκεφτεί πολύ προσεκτικά πριν παρανομήσει.

    Επί του παρόντος, υπάρχουν μεν οι νόμοι και οι επίσημες διαδικασίες για κυρώσεις αλλά γίνονται λάστιχο στην κρίση της κάθε εξεταστικής ή δικαστικής επιτροπής.

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...